تاعزىم • 11 قازان, 2024

اقىن ەسىمى اسقاقتادى

252 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىم دەگەن ەرى باردا, ەرىم دەگەن ەلى دە بولارى داۋسىز. تۇتاس سانالى عۇمىرىن ۇلت جولىنا ارناعان تۇلعالار بار. بار عۇمىرى ەل تاعدىرىمەن ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي بايلانىسقان ارداقتى ەرلەر جەتەرلىك. سولاردىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى – ساكەن سەيفۋللين.

اقىن ەسىمى اسقاقتادى

ەلوردادا س.سەيفۋللين اتىن­داعى قازاتزۋ-دىڭ ءماجىلىس زالىندا بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى اقىن, قازاق ادەبيەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ساكەن سەيفۋلليننىڭ تۋعانىنا 130 جىل تولۋ قۇرمەتىنە وراي «ساكەن سەيفۋللين: حالىققا ارنالعان ءومىر» اتتى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى.

سالتاناتتى شارانى قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى امانعالي بەردالين قر پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «ساكەن سەيفۋللين: حالىققا ارنالعان ءومىر» اتتى عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسياسىن ۇيىمداستىرۋشىلارعا, س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاتزۋ ۇجىمىنا العىسىن ايتىپ, جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىن وقۋدان باستادى.

كەلەلى كەڭەستە پارلامەنت سەناتى­نىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ قۇت­تىقتاۋ حاتىن سەنات دەپۋتاتى مۇحتار جۇماعازيەۆ وقىپ بەردى.

– سىزدەردى قازاق رۋحانياتىندا ورنى بولەك تالانت يەسى, اعارتۋشى, كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى ساكەن سەيفۋلليننىڭ تۋعانىنا 130 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان حالىقارالىق عىلىمي كون­فەرەنتسيانىڭ اشىلۋى­مەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىق­تايمىن. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەل تاريحىندا ەرەكشە ورىن الاتىن قايراتكەرلەردىڭ مەرەيتويلارىن جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ, جالپىۇلتتىق بىرەگەيلىگىمىزدى نى­عايتاتىن ماڭىزدى دۇنيە دەپ ايتقان ەدى. ساكەن سەيفۋللين نەبارى وتىز جاسىندا «وتكەن كۇندەر» جيناعى ارقىلى ۇلتىنا ءۇن قاتىپ, ەرەكشە پاراسات-پايىمىمەن تانىلدى. قازىرگى قازاق ادەبيەتىنىڭ جانە قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى رەتىندە ۇلتتىق مۇددەگە ولشەۋسىز, زور ەڭبەك ءسىڭىردى. بارلىق ىستە قازاقتى وقۋعا, ۇيرەنۋگە شاقىرىپ, ەلىن ەگەمەندىككە جەتەلەدى جانە سول جولدا باسىن بايگەگە تىكتى, – دەگەن ماۋلەن ساعاتحان ۇلى قۇتتىقتاۋ حاتىندا.

ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ­تىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن دەپۋتات سەرىك ەگىزباەۆ جەتكىزسە, استانا قالاسى اكىمى جەڭىس قاسىمبەكتىڭ قۇتتىق­تاۋىن تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ساكەن ەسىركەپ كوپشىلىك قاۋىمعا تانىس­تىردى.

ساكەن سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتور قانات تىرەۋوۆ جينالعان كوپشىلىككە العىس ءبىلدىرىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جۇمىس بارىسى جونىندە بىرقاتار مالىمەتتەر بەرىپ وتسە, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ورالباي ابدىكارىم ۇلى ەلىمىزدە قايبىر سالانىڭ مامانى بولسىن, ۇلتتىڭ ۇلى تۇلعالارىنىڭ تاعلىمىمەن سۋسىنداپ, رۋحتى بولىپ وسۋگە ءتيىس ەكەنىن ايتتى.

بەلگىلى عالىم زيابەك قابىلدينوۆ سيرەك مۇراعاتتاردان جينالعان قۇ­جات­تار مەن بىلىكتى زەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرىنە سۇيەنە وتىرىپ, اقىن ءومى­رىنىڭ ەلەۋلى تۇستارى جونىندە جاڭا ماعلۇماتتارىمەن ءبولىستى.

– ەلدىڭ تۇتاستىعىنا ايانباي قىزمەت ەتكەن, ۇلتى­مىز­دىڭ ۇلاعاتىن تانىتقان قازاقتىڭ قاسقا ازاماتى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, اقىن, جازۋشى ساكەن سەيفۋللينگە بۇگىن لايىقتى قۇرمەت كورسەتۋدەمىز. ساكەن وتە ونەگەلى وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەنى انىق. اكەسى سەيفوللا سەگىز قىرلى ءبىر سىرلى, اڭشىلىقتى كاسىپ ەتكەن, دومبىراعا, ونەرگە جۇيرىك كىسى بولسا, اناسى ەل اۋزىندا جۇرگەن ەجەلگى فولكلور نۇسقالارىن جاقسى بىلگەن. 1913 جىلى س.سەيفۋللين سول زامانداعى وتە بەدەلدى وقۋ ورنى ومبى مۇعالىمدەر سەمينارياسىنا وقۋعا تۇسەدى. قارقىندى تۇردە وزدىگىنەن ءبىلىم الۋمەن اينالىسادى, كوپ وقيدى. وقۋ جىلىنىڭ باسىنان باستاپ ول قالانىڭ مادەني جانە قوعامدىق ومىرىنە بەلسەندى تۇردە كىرىسەدى. «بىرلىك» اتتى جاس قازاق ۇيىمىنىڭ قۇرامىنا ەنەدى. ولاردىڭ الدىندا قازاق حالقىنا ءبىلىم مەن عىلىمدى جانە مادەنيەتتى ناسيحاتتاۋ ماقساتى تۇردى. ءوز قۇرداستارى اراسىندا ساكەن سەيفۋللين دارىندى اقىن, تالانتتى پۋبليتسيست رەتىندە بەلگىلى بولدى, – دەدى ول.

ال «قازاق گازەتتەرى» سەرىكتەس­تى­گىنىڭ باس ديرەكتورى, اكادەميك ديحان قامزابەك ۇلى جاستار بىرەگەي تۇلعانىڭ ەلشىل ەڭبەكتەرىنەن كوپ دۇنيە تاباتىنىن دايەكتەدى.

– ساكەن سەيفۋلليننىڭ ءومىرىن جاڭا قىرىنان تانۋعا اتسالىسىپ وتىرعان عالىمدار از ەمەس. ءاربىر جاستىڭ ساناسىندا «ساكەن سەيفۋلليننىڭ شىعار­ماشىلىق, قايراتكەرلىك مۇراسى تۋرالى ءبىز نەنى ءبىلۋىمىز, قاي قىرىن تەمىرقازىق ەتۋىمىز كەرەك؟», دەگەن سۇراق تۇرۋى قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. ساكەن – سانالى عۇمىرىندا ەلەۋلى ەڭبەك جاساعان, تاريحتاعى ورنىن انىقتاعان, قيلى كەزەڭدە ءومىر سۇرسە دە ازاماتتىعىن اسقاق ۇستاعان تۇلعالارىمىزدىڭ ءبىرى. بۇگىنگى قو­عامداعى كۇردەلى ماسەلەلەرگە ءاربىر جاس ءوزىن جاۋاپتى سەزىنە ءبىلۋى كەرەك. وزەكتى ماسەلە ساكەن زامانىندا دا بولدى, ول كىسىلەر جاس بولسا دا ماسەلەلەردى دۇرىس, لايىقتى شەشىپ وتىرعان. مىنە, بۇگىنگى ەل جۇگى ءسىز بەن ءبىزدىڭ موينىمىزدا تۇر, – دەپ, اقىن مۇراسىن جان-جاقتى تالداپ, جىرلارىنىڭ استارلى مانىنە توقتالدى.

ساكەن سەيفۋللين اتىنداعى مۋزەي ديرەكتورى, تاريحشى, عالىم مارات ابسەمەت اقىننىڭ «اساۋ تۇلپارىن» تۇركيانىڭ ەگەي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى زەرتتەگەنىن, ساكەن سەي­فۋللين ۇشاققا العاش ءمىنىپ ەل ارا­­لاعان قايراتكەر ەكەنىن بايانداسا, پروفەسسور سەرىك نەگيموۆ اقىننىڭ ايدارلى جىرلارىنا توقتالىپ, كورنەكتى تۇلعانىڭ ازاماتتىق بورىشىن ادال اتقارعانىن تىلگە تيەك ەتتى.

سونىمەن بىرگە ءال-فارابي اتىن­داعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەر­سي­­­تەتىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى كۇلاش احمەت, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور, سۆەتلانا انانەۆا, اكادەميك ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قارمزۋ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى جاندوس سماعۇلوۆ, اكادەميك ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قارمزۋ پروفەسسورى شاپاعات جالماحانوۆ, ساحنادا ساكەن ءرولىن سومداپ جۇرگەن اكتەر, دراماتۋرگ قانات ءجۇنىسوۆ, س.سەيفۋللين اتىنداعى №80 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ وقۋ­شىسى ماحاببات نۇرتازينا باياندا­ما جاساپ, تىڭ ويلارىن ورتاعا سالسا, س.سەيفۋللين اتىنداعى قا­زاق اگروتەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتى ەلدار ءامىرحان داۋىلپاز اقىنعا ارناپ جىردان شاشۋ شاشتى.

سوڭعى جاڭالىقتار

باعا تۇراقتىلىعى – باستى نازاردا

ەكونوميكا • بۇگىن, 08:55

جاڭاتاستاعى جويقىن داۋىل

ايماقتار • بۇگىن, 08:45

ىرىسىن ىزدەنىسپەن ەسەلەگەن

ەڭبەك • بۇگىن, 08:43