الەم ساحناسىندا – اباي كۇنى

پاريجدەگى ەسكە الۋ

حاكىمنىڭ 179 جىلدىعىنا وراي قازاقستاننىڭ فران­تسيا­دا­عى ەلشىلىگى قاتىسۋىمەن پاريج اقىن­دارىنىڭ الاڭىندا ەسكە الۋ شاراسى ءوتتى.

شاراعا قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ ۇجىمى, پاريجگە كەلگەن وتان­داس­تارىمىز, قازاقستان ۇلت­تىق قۇراماسىنىڭ 2024 جىلعى وليمپيا ويىندارىنا قا­تىس­قان سپورتشىلار, سون­داي-اق قازاق دياسپوراسىنىڭ وكىل­دە­رى قاتىسىپ, جۇرەكجاردى لەبىز­دە­رىن ءبىلدىردى. اباي كۇنىنىڭ ماڭىزىنا ءمان بەرىلىپ, رۋحاني مەرەكەدە قازاق جانە فرانتسۋز تىل­دەرىندە ولەڭدەر وقىلىپ, اقىن­نىڭ قارا سوزدەرىمەن جال­عاستى.

سونداي-اق فرانتسۋز ادە­بيە­تىنىڭ ۇلى جازۋشىلارىنا ار­نالعان ەسكەرتكىشتەر ورنا­لاس­قان Square des poètes سايابا­عىن­دا ابايدىڭ ءبيۋستى اشىلىپ, ولەڭ-جىردان ورنەك شاشىلدى.

برازيلياداعى دوستىق فورۋمى

برازيليانىڭ لەبلون اۋدا­نى­نىڭ قالالىق ساياباعىندا ورنالاسقان اباي بيۋستىنە گۇل شوق­تارىن قويۋ ءراسىمى ءوتتى. ءىس-شا­راعا قازاقستاننىڭ برازيلياداعى ەلشىسى بولات ءنۇسىپوۆ قاتىسىپ, «برازيليا-قازاقستان» دوستىق فورۋمى اياسىندا ۇلتىمىزدىڭ ۇلى اقىنىنىڭ 179 جىلدىعى كەلەلى مەرەكەگە اينالدى.

كەزدەسۋدە دوستىق قو­عامىنىڭ مۇشەلەرى, سونداي-اق ريو-دە-جانەيرو قالاسى اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى باس قوستى. «برازيليا-قازاقستان» دوستىق فورۋمىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى, پروفەسسور ەدەلسيو امەريكو قوناقتارعا پورتۋگال تىلىندە ابايدىڭ «قارا سوزدەر» جيناعىنان ۇزىندىلەر وقىدى. ابايدىڭ ءبيۋستى ريو-دە جانەيرونىڭ ورتالىق اۋدانىندا 2023 جىلى «برازيليا-قازاقستان» دوستىق قوعامى مەن قالا اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن تۇرعىزىلعان بولاتىن. ازىرگە بۇل – وڭتۇستىك جانە سولتۇستىك امەريكا ەلدەرىندەگى جالعىز اباي ەسكەرتكىشى. حاكىمنىڭ «قارا سوزدەر» جيناعىن پورتۋگال تىلىنە اۋدارعان, فليۋ­مي­نەنسە ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ەدەلسيو امەريكو ما­ڭىزدى شارا الداعى ۋاقىتتا جالعاسىن تاباتىنىن ايتتى.

ماجارستانداعى مەرەكە

ماجارستان استاناسى بۋدا­پەشت قالاسىنىڭ ۆاروش­ليگەت ورتالىق ساياباعىندا اباي كۇنى اتالىپ ءوتىلدى.

سال­تاناتتى ءىس-شاراعا ما­جارستان سىرتقى ىستەر مي­نيسترلىگىنىڭ رەسەي جانە ورتا­لىق ازيا دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى گابور ناد, تۇركى مەم­لەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى كۋبانىچبەك ومۋراليەۆ, تۇركپا باس حاتشىسى مەحمەت ەر سۋررەيا, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى شاحين مۋستافاەۆ, تۇركسوي باس حاتشىسى سۇلتان راەۆ, تمۇ بۋداپەشت قالاسىنداعى ەۋروپا وكىلدىگىنىڭ باسشىسى يشتۆان ۆاشاري, ماجار جازۋشىلار وداعىنىڭ ءتورايىمى كينگا ەروش, «بارىس» ماجار-قازاق قورىنىڭ توراعاسى اندراش گال, سونىمەن قاتار ماجارستاندا تۇراتىن وتانداستار مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى.

ەلىمىزدىڭ ماجارستانداعى ەلشىسى ابزال ساپاربەك ۇلى ءوزى­نىڭ سوزىندە جينال­عان­دار­دى مəن-ماڭىزى جوعارى, رۋحاني مەرەكەمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتادى. ديپلومات مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ شەشى­مىمەن 10 تامىز «اباي كۇنى» دەپ بەل­گى­لەنىپ, حاكىم اباي تەك قانا قازاقستاندا عانا ەمەس, سونداي-اق شەتەلدەردە دە ەسكە الىنىپ, ءتۇرلى مادەني ءىس-شارالارمەن اتالىپ وتىلەتىنىن جەتكىزدى. ەلشى, شاندور پەتوفي ماجارلار ءۇشىن قانداي ۇلى اقىن بولسا, اباي دا قازاق حالقى ءۇشىن كەمەڭگەر, ءوزىنىڭ تاريحي ءىزىن قالدىرعان ۇلى تۇلعا ەكەنىن بايانداپ بەردى.

ماجار جازۋشىلار وداعى­نىڭ ءتورايىمى كينگا ەروش ءوز كەزەگىندە اباي ەسكەرت­كى­شى­نىڭ بۋداپەشت تورىندە ورنا­تىل­عانىنا 10 جىل تولعانىن اتاپ ءوتىپ, ۇلى دالادان شىققان دارا پەرزەنتتىڭ ولەڭدەرى ادام­گەرشىلىك پەن پاراساتقا تولى ەكەنىن ايتتى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا ۇلى اقىننىڭ «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» اتتى ولەڭىن ماجار تىلىندە وقىپ, حاكىم جىرلارىنىڭ ادامگەرشىلىك پەن گۋمانيزم تۇرعىسىنان ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.

تمۇ مەن تۇركسوي باس حاتشىلارى كۋبىنىچبەك ومۋرا­ليەۆ پەن سۇلتان راەۆ قازاق دەسە بىردەن اباي, اباي دەسە بىردەن قازاق حالقى ەسكە تۇسەتىنىن, ونىڭ مول مۇراسى تەك قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, كۇللى ادامزاتتىڭ, تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني ءنارى ەكەنىن بايان ەتتى.

ءىس-شارا سوڭىندا اباي ولەڭدەرى قازاق جانە ماجار تىل­دەرىندە مانەرلەپ وقىلىپ, «كوزىم­نىڭ قاراسى» ءانى ماجار حالقىنىڭ تانىمال ءانشىسى تاماش پالچونىڭ ورىنداۋىندا كوپتىڭ قوشەمەتىنە بولەندى.