فوتو: eldala.kz
الدىمەن ۇكىمەت وتىرىسىندا وڭىردەگى وتكىر ماسەلەلەر ايتىلدى. ءوڭىر باسشىسى ەربول قاراشوكەەۆ سالاداعى مالىمەتتەردە سايكەسسىزدىك بايقالعانىن اشىپ ايتىپ, جاۋاپتى سالانىڭ 2024-2028 جىلدارعا ارنالعان ينديكاتورلاردى قايتا قاراۋىن سۇرادى.
«اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى دەرەكتەردى نولگە كەلتىرۋ تۋرالى تاپسىرماعا سايكەس, ارنايى جۇمىس توپتارى قۇرىلىپ, وتكەن جىلى يگەرىلگەن جالپى ەگىستىك كولەمى جانە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن پايدالانۋ الاڭدارى بويىنشا سايكەسسىزدىكتەر انىقتالىپ, قازىر قايتا تۇزەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. وڭىردە 2023 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى 762,5 مىڭ گەكتاردىڭ ورنىنا 620 مىڭ گەكتار شاماسىندا ورنالاستىرىلعانى, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانعان ەگىس الاڭدارىنىڭ ناقتى كولەمى 40 مىڭ گەكتار بولعانى انىقتالدى. ناقتى ەگىلىپ كەلە جاتقان القاپتى ەسەپكە الىپ, سونداي-اق قوسىمشا مۇمكىندىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, بيىل وبلىستا 644,5 مىڭ گەكتار القاپقا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى ەگىلەتىن بولادى. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلعى ستاتيستيكالىق دەرەكپەن سالىستىرعاندا 118 مىڭ گەكتارعا كەمىپ وتىر», دەيدى ءوڭىر باسشىسى.
ماسەلە وڭىرلىك دەڭگەيدە دە قارالدى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ءابىلحايىر تامابەك تە وتكىر پروبلەمانى جان-جاقتى جايىپ سالعان بولاتىن. جالپى, جالعان اقپارات بەرۋ كىمگە كەرەك؟ وسى جاعى تۇسىنىكسىز. بيىلعى كوكتەمگى دالا جۇمىستارى قىزاتىن كەز دە كەلدى. جوسپار ايقىن سەكىلدى. وبلىس اكىمى 644,5 مىڭ گەكتار جەرگە اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى ەگىلەتىنىن ايتىپ وتىر.
سوڭعى ۋاقىتتا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ءابىلحايىر تامابەكتىڭ ديقاندارعا قاتىستى ايتقان پىكىرى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى تاراپ, «حيت» بولىپ كەتتى.
«جامبىل وبلىسى 770 مىڭ گەكتار ەگىستىك القاپ پايدالانىلادى دەپ ءوزىم ەڭبەك ەتكەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە اقپارات بەرگەن. سودان باردىم دا اۋدان اكىمدەرىن جيناپ الىپ: «ارىپتەستەر, بۇعان دەيىنگى وتىرىكتەر جارايدى. ءبىر كۇننىڭ ىشىندە ناقتى ەگىستىك كولەمىن كورسەتىڭدەر. ەگەر ەرتەڭ وتىرىكتەرىڭىز شىعىپ جاتسا, اكىمگە قىزمەتتەن بوساتۋ تۋرالى ۇسىنىستى ءوزىم بەرەمىن» دەپ ايتىپ ەدىم, ەرتەسىنە 601 مىڭ گەكتار ەگەمىز دەپ ازايتتى. ءبىر كۇندە 170 مىڭ گەكتارعا تۇسىرگەن. ياعني ناقتى سان 600 مىڭ گەكتاردىڭ ار جاق بەر جاعى عانا. 770 مىڭ گەكتار ەگەمىز دەدى عوي, وعان جانار-جاعارماي ەسەپتەلەدى, تۇقىم, تىڭايتقىش بولىنەدى, حيميالىق وڭدەۋ قۇرالدارى بار, سۋبسيديا بەرىلەدى. بۇل كىسىلەر الادى, شىن مانىسىندە ەكپەيدى. بۇل جەردە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ءبىر قاتەلىگى بار. ءبارىن وتىرىككە ۇيرەتتى. شارۋاعا «ەكتىم دەپ جازا سال» دەيدى. ول «ەكتىم» دەپ جازادى. سۋبسيدياسىن الادى. نەگىزى ەكپەگەن. «كۇيىپ كەتتى» دەپ ستاتيستيكالىق ەسەپ بەرەدى. العان تۇقىمدى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا كونتراباندالىق جولمەن وتكىزەدى. جانار-جاعارماي دا, تىڭايتقىش تا وسىلاي كەتەدى», دەگەن ءا.تامابەكتىڭ ءسوزى كىمدى دە بولسىن بەيجاي قالدىرماسا كەرەك.
راسىندا, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ماسەلە از ەمەس. مۇنى جامبىل وبلىسى بويىنشا ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتەمەنتى تاراتقان مالىمەتتەن دە اڭعارىپ وتىرمىز.
«دەپارتامەنتتىڭ وندىرىسىندە بولعان قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قىلمىستىق قۋدالاۋدان جاسىرىنىپ جۇرگەن ادامداردى ىزدەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. 2023 جىلعى ىزدەۋ شارالارىنىڭ ناتيجەسىندە دەپارتامەنتپەن قىلمىستىق قۋدالاۋدان جاسىرىنىپ جۇرگەن 5 ازامات انىقتالدى. 2023 جىلى اقپان ايىندا شىمكەنت قالاسىندا 310 ميلليون تەڭگە كولەمىندە كارتوپتىڭ ەليتالىق تۇقىمىن الۋعا ارنالعان سۋبسيديانى جىمقىرۋ قىلمىسىن ۇيىمداستىرۋشى ازامات ۇستالدى. سول جىلدىڭ مامىر ايىندا قىلمىستىق ءىس سوتقا جىبەرىلدى. بۇدان بولەك, 2023 جىلى 21 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجىنى تامشىلاتىپ سۋارۋعا ارنالعان سۋبسيديا ەسەبىنەن جىمقىرعان 2 تۇلعانىڭ ورنالاسقان جەرلەرى انىقتالىپ, قىلمىستىق ءىس سوتقا جىبەرىلدى», دەيدى جامبىل وبلىسى بويىنشا ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ اسا ماڭىزدى ىستەر جونىندەگى تەرگەۋشىسى جاعىپار يساتاەۆ.
قالاي دەسەك تە كوكتەمگى دالا جۇمىسى قىزاتىن ۋاقىتتا وتكەن جىلعى اقپاراتتاردىڭ سايكەس كەلمەيتىنى تۋرالى مالىمەت تارادى. الايدا قاي اۋدان قانشالىقتى جالعان اقپارات بەرگەنى تۋرالى ازىرگە ناقتى دەرەك جوق. الداعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلە اشىق ايتىلا ما, جوق پا؟ ول جاعى دا ازىرگە بەلگىسىز سەكىلدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىندە ەربول قاراشوكەەۆپەن قاناتتاسىپ ەڭبەك ەتكەن قازىرگى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ءابىلحايىر تامابەك سالاداعى كەمشىلىكتى اشىپ ايتىپ, اۋدان باسشىلارىن ءبىراز ساستىرعانى كوڭىل قۋانتادى. الايدا قيتۇرقىلىقتىڭ نەبىر ءتۇرىن مەڭگەرگەندەر تاعى دا ءبىر توتە جول تاۋىپ الماسا ەكەن دەگەن تىلەك كوكەيدە اتويلاپ تۇر. قالاي بولعان كۇندە دە جەڭ ۇشىنان جالعاسقان سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ تامىرىنا بالتا شاباتىن ۋاقىت جەتتى ەمەس پە؟
جامبىل وبلىسى
