قوعام • 26 اقپان, 2024

كۇرەسكەر اقىن مۇراسى

140 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

تۇرىك اقىنى مەحمەت اكيف ەرسوي حاقىندا ء«وزى قانداي بولسا, ولەڭى سونداي, ولەڭى قانداي بولسا, ءوزى سونداي» دەگەن كەلەلى پىكىر ايتىلادى. ءدال وسى پىكىر كۇرەسكەر اقىن, مارقۇم ارمان قانيدىڭ بولمىسىن اشىپ تۇرعانداي. سانالى عۇمىرىن ار, ادىلەت جولىنا ارناعان ايبىندى تۇلعا ارتىنا ولمەس مۇرا قالدىردى.

كۇرەسكەر اقىن مۇراسى

كورنەكتى اقىن, قازاق­ستان­نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايرات­كەرى, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ارمان قانيدىڭ تۋعانىنا 70 جىل تولىپ وتىر. اتالعان مەرەيتويعا وراي پاۆلودار وبلىسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن, وبلىستىق مادەنيەت, ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «تولقىن-تولقىن جىر تۋار بىزدەن كەيىن» اتتى رەسپۋبليكالىق جىر ءمۇ­شايراسى بولىپ ءوتتى.

وسى ءىس-شاراعا اقىن, اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىي­لىق­تىڭ لاۋرەاتتارى سەرىك اق­سۇڭقار ۇلى, عالىم جايلىباي, ءماجىلىس دەپۋتاتى جاناربەك ءاشىم­جان سىندى زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى. قازاقستان جا­زۋ­شىلار وداعى استانا قا­لالىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى, اقىن داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى مو­دەراتورلىق ەتكەن كەشتە العاش­قى ءسوز تىزگىنىن پاۆلودار وب­لىس­تىق مادەنيەت, ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەدەت الپىسباي ۇلى الىپ, تاعىلىمدى جيىندى اشىپ بەردى.

«ارمان اعا – ءبىز ءۇشىن ءتىرى, ارامىزدا جۇرگەن ازامات. ويتكەنى عالىمنىڭ ارتىندا قالعان حاتى ولمەيتىنى ايقىن. اقىندى ەسكە الۋ ماقساتىندا جىلدا ايماقتىق ءمۇشايرا ءوتىپ تۇرادى. سىزدەرگە جانە وسى ءىس-شارانى وت­كىزۋگە ۇيىتقى بولعان ۇلت­تىق كى­تاپحانا ۇجىمىنا مىڭ العىس», دەگەن مەدەت مىرزا كىتاپ­حانا قو­­رىنا ءماشھۇر-ءجۇسىپ كو­پەي­­­ ۇلىنىڭ 10 تومدىعىن تارتۋ ەتتى.

سونىمەن قاتار ءىس-شارا بارىسىندا ارمان قانيدىڭ ولەڭ­دەر جيناعىنىڭ تۇساۋى كەسىل­دى. جيناققا دەمەۋشىلىك جا­ساعان – پاۆلودار وبلىستىق ءماسلي­حا­تىنىڭ دەپۋتاتى, كاسىپ­كەر اسىل­بەك تۋعانباي ۇلى. كىتاپ­تىڭ تۇساۋكەسەرىندە اقىندار سە­رىك اقسۇڭقار ۇلى مەن عا­لىم جاي­لىباي, ءما­جىلىس دە­پۋتاتى جاناربەك ءاشىم­جان, اقىننىڭ جان جارى باقىت احانبايقىزى  كىتاپتىڭ لەنتاسىن قيدى.

«ارماننىڭ ورنى مەن ءۇشىن بولەك, ول – كۇرەسكەر اقىن. ماع­جانداردىڭ الپىسىنشى, جەت­پىسىنشى جىلعا جەتكەن جاڭعىرىعى سە­كىلدى. ون بەس جاسىنان جىر جازىپ, ازاماتتىعىمەن تانىلعان, كە­رەكۋدە ادەبي ورتا جاساعان ادام. انا جۇرتىنان قاراساڭ – جاياۋ مۇسا, اتا جۇرتىنان قاراساڭ – ءمادي, مىنە, وسىنداي ەكى تەكتىدەن تۋعان اقىن. ارمان قانيدىڭ ەكىنشى عۇمىرى ەندى باستالدى. الاش قالاي جاساسا, ارمان قاني دا سولاي جاساي بەرەدى», دەدى اقىن سەرىك اقسۇڭقار ۇلى.

سونىمەن قاتار قالامداس دوسى عالىم جايلىباي اقىننىڭ بول­مىس-بەدەرى جونىندە ايتىپ ءوتتى.

«ارمان قاني – قازاق ءۇشىن ۇلكەن ۇعىمعا اينالعان ازا­مات. تەكتىلەردىڭ قانىنان جا­رالعان اقىن ار, نامىس, ۇيات دەگەن ۇعىم­دارمەن ءومىر ءسۇردى. ارمانمەن ءبىزدى كوپ دۇنيە بايلانىستىرادى. 2001 جىلى اقىننىڭ ءبىر كى­تابىنا العىسوز جازدىم ءارى «قا­زاق ادەبيەتى» گازەتىنە «كەرە­كۋدە ارمان دەگەن اقىن بار» اتتى ما­قالام شىقتى. سولايشا ار­مانمەن ءومىرىنىڭ سوڭعى كۇنىنە دەيىن بىرگە جۇردىك. تۋعان جەرىندە اقىن سىيلى بولىپ ءوتتى, قالامگەر ىنىلەرىنىڭ ءبارى قۇرمەت تۇتىپ, جاقسى ءسوزىن اياعان جوق», دەدى ول.

 بۇدان سوڭ «تولقىن-تولقىن جىر تۋار بىزدەن كەيىن» جىر ءمۇشايراسىنىڭ جەڭىمپازدارىن ماراپاتتاۋ سالتاناتى ءوتتى. جىر دوداسىنا عالىم جايلىباي, سەرىك اقسۇڭقار ۇلى, داۋلەتكەرەي كاپ­ ۇلى, جارقىنبەك امانتاي جانە جۇمابەك سمانوۆ باستاعان ايتۋ­لى اقىندار قازىلىق ەتتى. مۇشايراعا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن 40 جاسقا دەيىنگى 30 اقىن قاتىستى. دودادا امانجول شامكەنوۆ اتىنداعى ار­نايى جۇلدە ءبىرجان احمەرگە, مۇزافار الىمباەۆ اتىنداعى ارنايى جۇلدە ايدانا سەگىز­باەۆاعا, جۇلدەلى 3-ورىن ول­جاس قاسىمعا بۇيىردى. ال 2-ورىن­دى ايبەك ورالحان, 1-ورىن­دى جۇلدىزاي ىسقاق السا, باس جۇل­دەنى الپىسباي قونشى يەلەندى.

ولەڭ وقىلعان ورەلى كەشتە ءماديدىڭ «قارقارالى» جانە جاياۋ مۇسانىڭ «اق سيسا» اندەرى شىرقالىپ, كورەرمەنىن كەرەمەت اسەرگە بولەدى. سونىمەن قاتار س.تو­رايعىروۆ اتىنداعى وب­لىس­تىق كىتاپحانا مەن بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋ­زەيىنىڭ قورىنداعى اقىننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا قا­تىستى كىتاپتار, جادىگەرلەر قويىلعان مازمۇندى كورمە ۇيىم­داستىرىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار