ۇزاق ىزدەپ شىركەۋدەن ءتاڭىرىمدى,
تابا المادىم الايدا جان ءۇنىمدى.
باردىم جانە ۇندىستەر حرامىنا,
باردىم بۋددا عيبادات تۇراعىنا.
بىراق بىراق ءتاڭىردى تابا المادىم,
قاعباعا دا سۇيرەدى قالاۋلارىم.
و, اقىرى قارادىم جۇرەگىمە,
جەتتىم سوسىن جەتپەگەن تىلەگىمە!
ياعني ەش جەردەن تاپپاعان ءتاڭىردى اقىن ءوز جۇرەگىنەن تابادى. بۇل عيبراتتى ولەڭنەن ءوز ىشىڭە, ءوز جانىڭا ءۇڭىلۋدىڭ ماڭىزىن اڭعارامىز. گەتەشە ايتساق, «كوپ بىلگەن ادام ءبىلىمدى ەمەس, ءوزىن بىلگەن ادام ءبىلىمدى». نەمەسە, «دىننەن ءوزىڭدى ىزدەمە, وزىڭنەن ءدىندى ىزدە».
كىمنىڭ ناركەس جۇرەگى اۋىرسا ەگەر
سول قايعى,
جانىنا ونىڭ ازاپ پەن مەحنات
جۇگى ورنايدى.
مەنى ازىراق جۇباتار كوكىرەگىمدە
كيەلى وي:
ءبارى ءامىرى ءتاڭىردىڭ,
ونسىز قۋراي سولمايدى!
حافيز عازالدارىندا جۇرەك الەمى ايرىقشا ورىنعا يە. جوعارىداعى شۋماقتان تاڭىرگە باس ۇرعان, تەرەڭ سەنىمنىڭ تابىن كورەمىز. ءسىرا, شىعىس اقىندارىنىڭ دۇنيەدەن باز كەشىپ, سوپىلىق جولعا اۋەس بولۋىنىڭ سىرى دا جۇرەك كۋلتىندە بولسا كەرەك. جۇرەگىنە ءتاڭىردىڭ تاماشا سارايىن قوندىرعان سوڭ, ەشنارسەنى دە مىسە تۇتپاعان شايىرلار حان الدىندا دا پاڭدىعىن جوعالتپايدى. شىن باقىتتى جۇرەگىنەن تاۋىپ, سول شاتتىقتىڭ شالىعىمەن عۇمىر كەشەدى.
ال تۇركى پوەزياسىندا جۇرەكتەن گورى رۋح كۋلتى باسىمىراق. كوشپەلى تىرلىك كەشىپ, تۇيەنىڭ قومىندا, اتتىڭ جالىندا وتكەن تاريح پاراعى بىزگە قاھارماندىق رۋح سىيلاسا كەرەك. ءارىسى ناۋايدىڭ «ەسكەندىر قورعانى», بەرىسى ابايدىڭ «ەسكەندىر» پوەماسى رۋح وتىمەن قورەكتەنگەن. جىراۋلار پوەزياسىنىڭ جاۋىنگەرلىك سارىنى, باتىرلىق ۋىتى بىردەن كوزگە ۇرادى. باتىس فيلوسوفى ايتقانداي «ستيل دەگەن ادام». تاۋ سۋىنداي ارقىراعان جىر وزەگىنەن ونى تۋدىرعان ادامنىڭ سوم تۇلعاسىن اڭعارامىز.
مەن – مەن ەدىم, مەن ەدىم!
مەن نارىندا جۇرگەندە
ەڭىرەگەن ەر ەدىم.
يساتايدىڭ بارىندا
ەكى تارلان ءبورى ەدىم.
قاي قازاقتان كەم ەدىم؟
ماحامبەت رۋحى قازاقتىڭ ەزگىگە قارسى اتىلعان جەبەسى, بۇعاۋعا كونبەگەن بۇلقىنىسى. اقىننىڭ ەزىلگەن جۇرەگى, سەزىمتال جانى بيىك رۋحىنىڭ تاساسىنا كومىلگەن. شىن مانىندە, قازاق رۋحانياتىندا شىعىس مادەنيەتى سەكىلدى جۇرەك ءۇنىن ايقارا جايىپ سالۋ جوق. ءتىپتى سەزىمدى دە اسقان ۇياڭدىقپەن, تىلسىزدىكپەن بىلدىرەدى. قازاق ولەڭىندە: «بوز ۇيدە وتىر ەدى بارقىت ءپىشىپ, قولىنان كۇمىس قايشى قالدى ءتۇسىپ» دەيدى. ياعني اقمارقا قالقانىڭ ماحابباتىن قولىنان ءتۇسىپ قالعان كۇمىس قايشىسى عانا ايتىپ تۇر. مىنە, قازاقشا ماحابباتتى سەزىنۋ, عاشىقتىقتى ءتۇيسىنۋ. قازىرگى «سۇيەم, كۇيەم» دەگەن شۇبىرتپا اندەردىڭ مەنتاليتەتى قازاقتىقتان قانشالىق الىستاپ كەتكەنىمىزدىڭ ايقىن دالەلى.
اباي جىرىنداعى رۋح كۋلتى قارا ورماندى جالماعان شاپشىما ورتتەي. بىردە تاسىنىپ, بىردە كىجىنىپ, بىردە بەيعام ناداندىققا قىرانداي شۇيلىگەدى.
جالىن مەن وتتان جارالعان
ءسوزدى ۇعاتىن قايسىڭ بار؟
پارتيا جيىپ پارا العان,
پەيىلى كەدەي بايسىڭدار.
شىعىس پەن باتىس وركەنيەتىن قاتار مەڭگەرگەن حاكىم جيعان جاۋھارلارىن ۇلتتىق مىنەزدىڭ قورىنا قۇيادى. شىعىسقا ەلىكتەپ اسقان سەزىمشىل, باتىسقا ەلىكتەپ قارادۇرسىن بولىپ كەتپەيدى. قايبىر جاڭا دۇنيەنى دە ۇلت ديىرمەنىنە سالىپ قورىتادى. ۇلت اتىنان قارىشتايدى.
رۋح پەن جۇرەك – اجىراعاسىز ۇعىمدار. الايدا رۋحى بيىكتىڭ مارتەبەسى دە بيىك ەكەنى داۋسىز.
