ەلوردا • 29 ناۋرىز, 2023

«كوپەن كەلە جاتىر!...»

460 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

«ساتيرانىڭ ديۋى» اتانعان سادىقبەك ادامبەكوۆ, وسپانحان اۋباكىروۆ سىندى الىپتار لەگىنىڭ ءىزىن جالعاعان كوپەن امىربەك ەسىمى ۋاقىت اعىنىمەن بىرگە جاندانۋدا. ساتيرانىڭ جىلىگىن شاعىپ, مايىن ىشكەن ساردار تالانت سوڭىنا كلاسسيكالىق ۇلگى قالدىرىپ, سارا جول سالدى. ونەر دەپ سۇرگەن ءومىر ونەگەسى كەيىنگىگە ساۋلە شاشىپ, ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسارى داۋسىز.

«كوپەن كەلە جاتىر!...»

كۇنى كەشە عانا ەلوردا تورىندە – ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا جازۋشى-ساتيريك, قوعام قايراتكەرى كوپەن امىربەكتىڭ «كوپەن كەلە جاتىر!..» اتتى بەستومدىق شىعارمالار جيناعىنىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى بولىپ ءوتتى.

سالتاناتتى جيىنعا نۇرتورە ءجۇسىپ, باۋىر­جان وماروۆ, بەردىبەك ساپارباەۆ, جارىل­قاپ­ بەيسەنباي, دارحان مىڭباي, يسلام ابىشەۆ, ديحان قامزابەك ۇلى جانە باسقا دا بەلگىلى­ قوعام قايراتكەرلەرى مەن قالامگەرلەر قاتىس­تى. العاش ءسوز تىزگىنىن العان ساۋىتبەك ابدراح­مانوۆ ساتيريك ەسىمىنىڭ دارا سيپاتقا اينال­عا­نىن­ جەتكىزدى. 

– وسى 5 تومدىق شىقتى دەگەن كەزدە تاڭ قال­عا­نىم راس. سەبەبى قاي ۋاقىتتا جازىپ ۇلگەرگەن دەپ­ ويلادىم. يۋمور بار جەردە ادامنىڭ جاسام­پاز­دىعى كورىنەدى. وسى تۇرعىدان قاراعاندا كوپەن امىربەك وتكەن عاسىردىڭ 70-80-90 جىل­­­­دارىندا قازاق مادەنيەتىندە ەلەۋلى ءرول ات­قار­­­عان. حالقىمىزعا ەجەلدەن ءتان قالجىڭدى, وت­كىر­­ ءسوزدى, سىن-سىقاقتى جاڭا ءبىر بيىككە كو­تەر­­گەن. وسپانحاننىڭ داڭقتى ءداستۇرىن جال­عاس­تىرعان جۇلدىزدى ءىزباسارى. كوپەندى انىق مويىنداۋداعى ءتيىستى دۇنيە ونىڭ ەسىمى. ءبىز مۇقاعالي, فاريزالار, قادىر, ابىشتەردى فاميليا­سىز ايتامىز. كوپەن دە سونداي سيرەك داڭققا يە بولدى, – دەدى ول.

 ال سەناتور نۇرتورە ءجۇسىپ كوپەن امىر­­بەك­­تىڭ اتقارعان ەڭبەكتەرىن تىلگە تيەك ەتتى.

– ساتيرا سالاسىندا كوپەن امىربەكتىڭ ورنى دا,­ اتى دا, ەڭبەگى دە ەرەكشە. 2000 جىلدارى ساي­لاۋعا كوپەن اعا دا قاتىسقان. جولى بول­ماي,­ وتپەدى. سول جاعدايدان كەيىن ءبىر كۇنى كەز­دە­سىپ قالدىق. ء«وزىڭىزدىڭ ءۇنىڭىزدى تانىتىپ, سا­تي­را سالاسىندا ەمىن-ەركىن جۇرە بەرمەيسىز بە»­ دەپ­ جۇباتۋ سوزدەرىن ايتقان ەدىم. سودان كە­يىن «كو­پەن­ كەلە جاتىر!..» دەگەن جوبا باستالىپ­ كەت­تى­.­­­ سول اتپەن مىنە حالىققا جاتتالىپ قالدى. «ايقىن»­ گازەتىندە «ارا» اتاۋىمەن ارنايى قو­سىم­­شا شىعىپ كەلە جاتىر. بۇل دا كوپەن اعا­عا­ كور­سەتىلگەن قۇرمەت دەپ بىلەمىز, – دەدى سەنا­تور.

«كوپەن كەلە جاتىر!..» اتتى بەستومدىق شى­عارمالار جيناعىنىڭ لەنتاسىن بەردىبەك سا­پارباەۆ, نۇرتورە ءجۇسىپ, باۋىرجان وماروۆ, يسلام ابىشەۆتەر قيدى. 

– كوپەننىڭ شىعارماشىلىعى بالا كۇنىنەن, قازاق گازەتتەرىنەن باستاۋ العان. ەڭ العاش سۋرەت سالىپ, «قازاقستان پيونەرىنە» سۋرەتىن جىبە­رەدى. بىراق ول باسىلىم بەتىنە شىقپايدى ەكەن.­ كوپەكەڭ ينتەللەكتۋالدى ساتيرانىڭ يەسى ەدى.­ كەز كەلگەن نارسەگە دايارلىقپەن كەلەتىن. ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-دە بىرنەشە جيىن بول­دى. ول كىسى ساحناعا شىعىپ سويلەگەن كەزدە­ عىلىمي باياندامانىڭ ساتيرالىق فورما­تىن­ كورسەتىپ كەتەتىن,– دەدى اكادەميك ديحان قام­زا­بەك ۇلى.

مودەراتورلىق ەتكەن جۋرناليست-جازۋشى شارحان قازىعۇل كەش بارىسىن ازىلمەن ادىپتەپ, ساتيريكتىڭ كەشى كوڭىلدى ءوتتى. ءوز كوپەنىمەن كەلگەن ءاربىر زيالى قاۋىم وكىلى پىكىرلەرىنەن جاڭا يدەيالار ءتۇزىلىپ, بولاشاقتاعى اتقارىلار ءىس-شارالاردىڭ سۇلباسى جاسالدى.

سوڭعى جاڭالىقتار