«اقبىلەك» – «باقىتسىز جامالدان» كەيىنگى ءىرى دۇنيە, سوم ءبىتىم. شىعارما قۇرىلىمىندا اۋىز ادەبيەتى سارىنى, ەۋروپالىق ىرعاق بىلىنەدى. اقبىلەك تاعدىرى ارقىلى سول تۇستاعى قازاق ءومىرىنىڭ بەت-بەدەرى, تىرشىلىك-تىنىسى انىق كورىنەدى. روماننىڭ باس كەيىپكەرى اقبىلەك – əكە-شەشەسىنىڭ كوزىنىڭ اعى مەن قاراسىنداي ەركە وسكەن, اجارىنا اقىلى ساي ەلگە سىيلى ارۋ. جازۋشىنىڭ اقبىلەك پورترەتىن سومداۋى سونشا سىرلى: «مامىربايدىڭ اقبىلەگى, اقبىلەگى – جاس تۇلەگى, ايى-كۇنى – سۇلۋ قىزى, التىن سىرعا, كۇمىس شولپى سىلدىرلاتىپ, بىلدىرلاتىپ, اق كويلەگىن كولەڭدەتىپ...». جازۋشى كەيىپكەر پورترەتىن شىعارمانىڭ ءون بويىنداعى سالماق-ساپاسىنا, وقيعالار جەلىسىن دامىتۋعا وراي تۇرلەندىرىپ وتىرادى. اقبىلەكتىڭ ۇلتتىق تانىمى, قازاق قىزىنا ءتان نازى مەن ەركەلىگى بەكبولات تىلىمەن اۋەزدى ايشىقتالادى: «...العاش بارىپ كورگەندەگى ونىڭ ءتۇرى قانداي ەدى! ماڭدايى قاسقيىپ, موينى قازديىپ, كوزى مولدىرەپ, ەرنى ۇلبىرەپ, ءۇرىپ اۋىزعا سالعانداي جۇتىنىپ, سۇيرىكتەي ەدى-اۋ! تال بويىندا ءبىر ءمىنى جوق, جاڭا شىعىپ كەلە جاتقان سۇيرىكتەي ەدى! شاشباۋىن سىلدىر ەتكىزىپ, سىپ ەتىپ تۇرە كەلگەنى, تىزەسىمەن اق كويلەگىن سەرپە تاستاپ, اياڭشىل بەدەۋدەي كەربەزدەنە اياق باسقانى, تىسقارىدا ءجۇرىپ, جەڭگەسىمەن سىبىرلاپ سويلەسىپ, داۋىسى كۇمىستەي سىڭعىرلاپ, تəپ-ءتəتتى كۇلگەنى; əنتەك جىلميىپ كەلىپ, شاي جاساپ, ءوپ-وتىرىك سىزىلعانسىپ, ءۇش ساۋساعىنىڭ ۇشىمەن شىن-اياق əپەرگەنى, سالالى قويۋ كىرپىگىن سالماقپەن قاعىپ, اندا-ساندا كوز استىمەن ءبىر قاراپ قالعانى; «قوش بولىڭىز» دەگەندە, كوزىن جالت ەتكىزىپ, باسىن əنتەك يزەپ, ارتىنان قاراپ قالعانى, – ءبəرى-ءبəرى سونداعىداي سايراپ كوز الدىڭا كەلەدى».
ءيا, قازاق قىزى, قازاق ايەلى بولمىسى بولەك, سويى ەرەك. حالقىمىز ەكى-ءۇش بالاسى بار ايەلدى حانىم دەسە, كوپبالالى انانى اۋليە ساناعان, قۇرمەت بىلدىرگەن. ايەل تاقىرىبى ەلىمىزدە عانا ەمەس, الەم مادەنيەتىندە جوعارعى ماڭىزعا يە. ەگەر ايەلدەر پسيحولوگياسىن زەرتتەۋ جوباسى قۇرىلىپ ءجۇز توم ەڭبەك جازىلسا دا, ايەل جانىنىڭ تەرەڭدىگىنە تولىق سۇڭگي الماس ەدى. «بارلىق ونەردىڭ باستاۋى – ايەل». كەز كەلگەن العاداي تۇلعانىڭ سوڭىندا قاجىرلى ايەل تۇر. فەدور دوستوەۆسكي «اعايىندى كارامازوۆتاردى» سۇيىكتى ايەلى اننا حانىمعا ارنادى. ادەبيەت زەرتتەۋشىلەرى اننا گريگورەۆنانىڭ دوستوەۆسكيدىڭ بۇل تۋىندىنى جازۋىنا اسا كوپ ىقپال ەتكەنىن ايتادى. لەۆ تولستوي گريگورەۆنا حانىممەن ءبىر-ەكى رەت جولىعىپ, از-ماز سويلەسكەننەن سوڭ: «كوپ ورىس جازۋشىلارىنىڭ دوستوەۆسكيدىڭ ايەلى سەكىلدى ايەلى بولسا, ولار وزدەرىن ودان دا مىقتى سەزىنەر ەدى», دەگەن ەكەن. ال اننا گريگورەۆنا لەۆ تولستويدىڭ ايەلى سوفيا اندرەەۆناعا 1910 جىلدىڭ 7 قاراشاسىندا جولداعان حاتىندا: «ەگەر ءسىزدىڭ قادىرلى ەرىڭىزگە 83 جاسقا دەيىن ءومىر ءسۇرۋ بۇيىرسا, وندا بۇل ءۇشىن كۇللى رەسەي سىزگە قارىزدار... ءسىزدىڭ وعان دەگەن قالتقىسىز قامقورلىعىڭىز بەن ىستىق ماحابباتىڭىز ءۇشىن», دەپ جازادى.
بيپاز, بيازى, نازىكتىگىمەن-اق بويدى جىلىتىپ, رۋحاني قۋات قۇيعان ايەل جانى كۇشى سارقىلماس تاقىرىپ, قالانىپ بولماس ەسكەرتكىش.
قىز جىبەكتىڭ ديدارى,
ناۋرىزدىڭ اقشا قارىنداي.
اق بەتىنىڭ قىزىلى,
اق تاۋىقتىڭ قانىنداي,–دەگەن ۇلاعاتتى جىر ۇلت ارۋىنىڭ تىلسىم تۇلعاسىن بەدەرلەسە كەرەك. اقبىلەك سۇلۋ بەينەسى – قازاق ايەلىنىڭ موزايكاسى. ءبىر عانا كەيىپكەر بويىندا ءبارى بار: راي, كۇي, ساز.
