ايت-مان اقىن تۇرپاتى – داۋىرلەر دەمىن جۇتقان, زامانالار حيكمەتىن سىمىرگەن كەشەگى حاس بابالاردى, كەمەڭگەر جىراۋلاردى ەسكە تۇسىرەدى. تەرەڭنەن كەرۋەن تارتقان كومەسكى ءۇن ەمىنتىپ, ەلىكتىرىپ, ءىش جيعىزادى, قانداعى ارقار كۇشىن وياتادى. شەجىرەلى تاريحى سامساعان قازاقتىڭ قامىن جەپ, قاباعىن باققان, وڭ-تەرىسىن باعامداعان شايىردىڭ سويى بوتەن, تۇرقى بولەك.
اقپان ايىنىڭ اقىرعى كۇنىندە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە اقىن سۆەتقالي نۇرجانمەن «اي تارانعان ءتۇن» اتتى كەزدەسۋ كەشى ءوتتى. اتالعان كەزدەسۋدى وتكىزۋگە باستاماشى بولعان ەۇۋ قابىرعاسىنداعى «كاۋسار» مادەني-تانىمدىق بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, ونەرتانۋ پروفەسسورى كەنجەعالي مىرجىقباي اقىننىڭ شىعارماشىلىق عۇمىرناماسىنان ءۇزىندى كەلتىردى.
«جالىندى جىرلارىمەن ەلدىڭ رۋحىن كوتەرىپ جۇرگەن ماڭعىستاۋلىق اقىن سۆەتقال نۇرجاندى ايت-مان دەيدى. ول ەندى ءابىش كەكىلباەۆتىڭ قويعان اتى. جۋىردا «قازاق شايىرلارى» اتتى كىتابىنىڭ انكارادا تۇساۋكەسەرى ءوتىپ, تۇركى الەمىندە سەنساتسياعا اينالدى. ەلگە تۇركى ادەبيەتىنىڭ التىن مەدالىن تاعىپ قايتتى. ءوزى دە اۋدارماشى رەتىندە ءوندىرتىپ جۇمىس ىستەگەن سۆەتقالي نۇرجان فرانتسۋز, اعىلشىن, نەمىس, رۋمىن, گرۋزين, ۋكراين, ورىس اقىندارىن, شىعىستان اراب, پارسى, تۇرىك, تۇركىمەن اقىندارىن ءتارجىمالاپ, قازاقشا سويلەتكەن», دەپ اقىننىڭ عۇمىربايانىن تارقاتىپ, بۇگىنگە دەيىن 22 كىتابىنىڭ جارىققا شىققانىن, سونداي-اق ولەڭدەرىنىڭ يۋنەسكو-نىڭ التى تىلىنە اۋدارىلىپ باسىلعانىن اتاپ ءوتتى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى اقىن شىعارماشىلىعىنان ولەڭ وقىپ, ارناۋ جىرىن جۇرتقا پاش ەتتى. وقىرمان تاراپىنان كەلگەن الۋان ءتۇرلى وزەكتى ساۋالدارعا ايت-مان اقىن رۋح كۇشىمەن, جۇرەك تۇبىمەن ماڭىزدى جاۋاپ قاتتى.
– قازاق ءتىلىنىڭ جاعدايىنان باسقا قايعىمىز جوق قازىر. بۇل – ايتساڭ اۋىزىڭ كۇيەتىن, ايتپاساڭ يمانىڭ كۇيەتىن ماسەلە بولىپ تۇر. قازاق بالاباقشاسىنا باراتىن بالالاردىڭ ءتىلى بوتەن تىلدە شىعىپ كەتىپ وتىر. ماڭعىستاۋ مەن شىڭعىستاۋدا ءبىر ورىسى جوق بالالاردىڭ ءتىلى ورىسشا شىعىپ جاتىر. ەگەر ءتىلىمىزدى قورعاپ قالا المايتىن بولساق, مىنا دالانى 300 جىل نەسىنە قورعادىق؟! كەشەگى كەنەسارى اقمولانى شاپقاندا قاراوتكەلدىڭ قابىرستانىنداعى 200 اقشەيىت نە ءۇشىن قانىن توگىپ, نە ءۇشىن جاتىر استانانىڭ قاق ورتاسىندا؟ ەگەر ءتىلىڭنىڭ قاسيەتىن مەملەكەتىڭنىڭ باسىندا وتىرعاندار سەزىنە المايتىن بولسا, وندا نە ءۇشىن كەرەك مىنا تاۋەلسىزدىك؟» – دەپ تولعاندى اقىن.
ايت-مان پوەزياسىندا جان-جاقتى جانرلار, توعىز توراپتى ىزدەنىس ىزدەرى كورىنەدى. سونىڭ ىشىندە باللادا جانرىندا جازىلعان جىرلار كوپتەپ تانىلادى. اقىن كوپشىلىك قاۋىمعا سىرشىل ماحاببات ليريكاسىمەن ساباقتاسىپ, ادامدىق اسىل قۇندىلىقتارعا, تەرەڭ جاۋھارلارعا سۋارىلعان اسپانكوك جىردان شاشۋ شاشتى. كوپشىلىك قاۋىمنىڭ رۋحى كوتەرىلىپ, حالىق سۇراۋى بويىنشا ءبىرشاما جىرلار وقىلدى.
مۇنان سوڭ ءسوز العان بەلگىلى تۇركولوگ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى قارجاۋباي سارتقوجا ۇلى اقىننىڭ ادۋىن قۋاتىنا قول سوعىپ, اقجارما تىلەگىن ءبىلدىردى.
– ولەڭدەرىڭىزدى وقيمىز, اڭگىمەلەرىڭدى تىڭدايمىز. ءبىزدىڭ ايتا الماعان, ايتۋعا جۇرەگىمىز جەتپەگەن دۇنيەلەردى باتىل ايتىپ ءجۇرسىڭ. ءابىش اعامىزدىڭ ءىزىن باسقان ءىنىسىسىڭ, ىستەي الماعان, ايتا الماعان دۇنيەسىن ءوزىڭ اتقارىپ كەلەسىڭ. ول كىسى ساياساتپەن اينالىسىپ, كوپ دۇنيەنى ايتا المادى. ول كىسىمەن دە كەزىندە اڭگىمەلەسكەن ەدىم, – دەدى قارجاۋباي سارتقوجا ۇلى.
رۋحاني ۇلاعاتقا تولى كەشتە ماڭگىلىك قۇندىلىقتار ماسەلەسى, جاراتۋشىعا جەتۋ مەن ءوز-ءوزىڭدى تانۋ, كىتاپ وقۋدىڭ ءمانى مەن ماڭىزى, ادامزات الدىندا تۇرعان وتكەلدەر تۋرالى قۇندى جايتتار قوزعالدى.
