اقشا-نەسيە ساياساتى كوميتەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, ينفلياتسيالىق ىشكى تاۋەكەلدەر ىشكى سۇرانىستىڭ ورنىقتىلىعىنا, لوگيستيكالىق جانە وندىرىستىك تىزبەكتەردىڭ قايتا قۇرىلۋىنا, ىنتالاندىرۋشى فيسكالدىق ساياساتقا جانە ءالى دە جوعارى قالىپتاسىپ وتىرعان ينفلياتسيالىق كۇتۋلەرگە بايلانىستى.
بيىل قاڭتاردا دا جىلدىق ينفلياتسيا ءوسۋ قارقىنىن جالعاستىرىپ 20,7% بولدى. ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى باعاسىنىڭ ءوسۋى باستى قوزعاۋشى كۇش بولىپ تۇر (25,7%-عا دەيىن جەدەلدەگەن). ايلىق ينفلياتسيا ءتورت اي قاتارىنان 1,1%-عا دەيىن باياۋلاعان (2022 جىلعى قىركۇيەكتەگى 1,8%-دان), بىراق ءالى دە ورتاشا تاريحي ماننەن جوعارى. ايلىق ينفلياتسيا سياقتى بازالىق ينفلياتسيانىڭ كورسەتكىشتەرى دە باياۋلاپ كەلەدى, بىراق جوعارى دەڭگەيدە قالىپتاسۋدا.
ۇلتتىق بانك مالىمدەمەسىندە ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ شىرقاۋ شەگى 2022 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا تىركەلگەنى, بىراق حالىقتىڭ ءالى دە قىمباتشىلىق بولادى اۋ دەگەن قورقىنىشىنىڭ سەيىلمەي تۇرعانى ايتىلادى.
«جاھاندىق ينفلياتسيا باياۋلاي باستادى, بۇعان ەنەرگيا رەسۋرستارىنا باعانىڭ تومەندەۋى مەن جەتكىزۋ تىزبەگىندەگى جاعدايدىڭ ءبىرشاما جاقسارۋى اسەر ەتتى. سونىمەن قاتار بەلسەندى ەڭبەك نارىعىنا, كۇشتى تۇتىنۋشىلىق سۇرانىسقا جانە پاندەميادان كەيىن قىتايدىڭ اشىلۋىنا بايلانىستى الەمدەگى ينفلياتسيانىڭ جەدەلدەۋ تاۋەكەلى ارتىپ كەلەدى. بولجام بويىنشا, جاھاندىق ينفلياتسيا بولجامدى كەزەڭ ىشىندە بىرتىندەپ باياۋلايدى, ول ورتالىق بانكتەردىڭ قاتاڭ مونەتارلىق ساياسات جۇرگىزۋىمەن جانە الەمدىك ەكونوميكانىڭ ءالسىز وسۋىمەن قاتار جۇرەتىن بولادى. ساۋدا ارىپتەس ەلدەردەگى (نەگىزىنەن رەسەيدەگى – رەد.) ينفلياتسيانىڭ كۇتىلەتىن تومەندەۋىنىڭ اسەرىنەن قازاقستانداعى تۇتىنۋ باعاسىنا قىسىم السىرەيدى», دەپ مالىمدەيدى ۇلتتىق بانك.
بولجامعا سايكەس, بيىل بازالىق ستسەناريدە جىلدىق ينفلياتسيا – 9-12%, 2024 جىلى – 6-8%, 2025 جىلى 4-6% شەگىندە قالىپتاسپاق.
«وتكەن جىلعى جوعارى بازا اسەرىنەن جىلدىق ينفلياتسيانىڭ شارىقتاۋ شەگى 2023 جىلدىڭ I توقسانىندا كۇتىلۋدە. ينفلياتسيا بولجامدارىنىڭ جاقسارۋى فاو استىق ونىمدەرى يندەكسىنىڭ بولجامدى تومەندەۋىنە, قازاقستاندا ءونىمنىڭ جاقسى بولۋىنا, تەڭگەگە قاتىستى ناقتى ايىرباستاۋ باعامىنىڭ نىعايۋىنا, سونداي-اق قىزمەتتەرگە ميگراتسيالىق شوكتىڭ ۇستامدى اسەر ەتۋىنە بايلانىستى», دەلىنەدى حابارلامادا.
ۇلتتىق بانك توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ينفلياتسيانىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنە جانە حالىقتىڭ ناقتى تابىسىنىڭ تومەندەۋىنە قاراماستان, تۇتىنۋشىلىق سۇرانىس ءالى دە وڭ قالپىندا قالىپ وتىر.
«تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەۋدىڭ وسۋىنە, جوعارى ينفلياتسيالىق كۇتۋلەرگە وراي ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار ساۋداسىنىڭ ءوسۋى ساقتالۋدا. بۇل ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن يمپورتتىڭ ارتۋىنا اكەلەدى. قاڭتاردا نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار 18,3%-عا (ج/ج) دەيىن ءوستى. اتاپ ايتقاندا, ونەركاسىپكە قاراجات سالۋ كولەمى – 9,2%-عا, اۋىل شارۋاشىلىعىندا – 33,7%-عا, جىلجىمايتىن م ۇلىك وپەراتسيالارىندا – 33,7%-عا, كولىك پەن قويمادا ساقتاۋ سالاسىندا 31,8%-عا ءوستى.
گەوساياسي جاعدايدىڭ ايقىن بولماۋى جانە ازىق-ت ۇلىكتىڭ جوعارى باعاسى – سىرتقى ورتانىڭ نەگىزگى پروينفلياتسيالىق فاكتورلارى بولىپ قالدى», دەدى ع.ءپىرماتوۆ.
ۇب ەل ىشىندەگى پروينفلياتسيالىق فاكتورلار كۇشەيۋى مۇمكىن ەكەنىن جوققا شىعارمايدى. جەمىس-جيدەك پەن كوكونىس نارىعىنداعى ۇسىنىستىڭ كۇتپەگەن وزگەرىستەرىنە بايلانىستى ازىق-ت ۇلىك باعاسى تەز ءوسۋى مۇمكىن دەگەن تاۋەكەلدەر دە ساقتالىپ وتىر. تۇرعىن-ءۇي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنىڭ رەتتەلەتىن قىزمەتتەرىنە تاريفتەردىڭ جانە جانار-جاعارماي باعاسىنىڭ ۋاقىتى كەلگەن رەفورمالارى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ كەڭ اۋقىمىنا باعا ءوسىمىن جەدەلدەتىپ جىبەرۋى مۇمكىن.
دەگەنمەن سىرتقى ينفلياتسيالىق ورتا جاقسارا باستادى. كوپتەگەن ەلدە, ونىڭ ىشىندە, قازاقستاننىڭ ساۋدا ارىپتەس ەلدەرىندە ينفلياتسيالىق پروتسەستەردىڭ باياۋلاعانى بايقالادى. بۇعان شيكىزات پەن تاۋار نارىعىنداعى قىسىمنىڭ تومەندەۋى مەن تاۋار جەتكىزۋ تىزبەكتەرى جاعدايىنىڭ جاقسارۋى ىقپال ەتكەن.
«جالپى العاندا, جاھاندىق ينفلياتسيا ودان ءارى تومەندەيدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. بۇعان استىق ءونىمىنىڭ مول الىنۋى, استىق مامىلەسىن ساقتاۋ ناتيجەسىندە استىق باعاسىنىڭ تومەندەۋى جانە الەمدىك ەكونوميكاداعى ءوسۋدىڭ باياۋلاۋى ىقپال ەتەتىن بولادى. ناتيجەسىندە, بۇل قازاقستانداعى باعالارعا دا قىسىمنىڭ الدەقايدا السىرەۋىنە الىپ كەلۋى مۇمكىن. سوعان قاراماستان, الداعى ەكى جىلدا كوپتەگەن ەلدە ينفلياتسيا نىسانالى تارگەتتەن جوعارى بولادى. وسىعان وراي سىرتقى مونەتارلىق جاعداي قاتاڭ قالپىن ساقتاپ, كوپتەگەن ەلدەگى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى تەجەيدى», دەيدى ۇلتتىق بانك باسشىسى.
ايتۋىنشا, ۇسىنىلىپ وتىرعان بولجامدار جاعدايدىڭ وڭ قىرىنا قاراي اۋناپ كەلە جاتقانىنا مەڭزەيدى. اتاپ ايتقاندا, جىلدىق ينفلياتسيا بىرتىندەپ تومەندەپ (جوعارىدا كورسەتىلدى), ەل ەكونوميكاسى ءوسىم كورسەتە باستايدى. ماسەلەن, الداعى ءۇش جىلدا ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 3,5-4,5% دەڭگەيىندە ءوسۋى بولجانادى.
«بازالىق ستسەناري كەزىندە تاۋار ەكسپورتى دەڭگەيىن مۇناي ءوندىرۋ كولەمىنىڭ ۇلعايۋى قولدايدى. تاۋار يمپورتى ءوسۋدى جالعاستىرىپ, ءبىزدىڭ بولجامىمىز بويىنشا, تاريحي ماكسيمۋمداردان اسادى. يمپورتتىڭ ارتۋ دەڭگەيى حالىق پەن بيزنەستىڭ سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋگە ىشكى ءوندىرىستىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنە, مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن باستامالاردى ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى. سىرتقى ورتا بولجامىنىڭ تاۋەكەلدەرى گەوساياسي جاعدايدىڭ بەلگىسىزدىگى مەن ازىق-ت ۇلىككە الەمدىك باعانىڭ جوعارى بولۋىنا بايلانىستى ساقتالىپ وتىر. سىرتقى ورتانىڭ ينفلياتسيالىق تاۋەكەلدەرى مەملەكەتتىك بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ وسۋىنە, ءرۋبلدىڭ السىرەۋىنە جانە سانكتسياعا قاتىستى رەسەيدەگى ينفلياتسيانىڭ ايلىق كورسەتكىشتەرىنىڭ جەدەلدەۋىنە بايلانىستى», دەيدى.
وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعىن ەسكەرە كەلە ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنى قازىرگى دەڭگەيىندە ساقتاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان. بۇل ينفلياتسيانى تۇراقتاندىرۋ جانە ونى ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا بىرتىندەپ تومەندەتۋ ءۇشىن قاجەت بولماق. ع. ءپىرماتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق بانك ينفلياتسيالىق قىسىمدى تومەندەتۋگە جانە باعانىڭ ءوسۋ قارقىنىن باياۋلاتۋعا باعىتتالعان اقشا-كرەديت ساياساتىن جالعاستىرادى. بۇل رەتتەگى ۇلتتىق بانكتىڭ نەگىزگى ماقساتى – باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە سايكەس بازالىق مولشەرلەمە بويىنشا شەشىم قابىلداۋدى جالعاستىرۋ. بازالىق مولشەرلەمە بويىنشا كەزەكتى شەشىم 2023 جىلعى 7 ساۋىردە استانا ۋاقىتىمەن ساعات 12:00-دە جاريالانادى.
