ونىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكا اۋماعىندا ەرەكشە قاۋىپتى ورگانيزمدەردىڭ 12 ءتۇرى, زياندى ورگانيزمدەردىڭ 5 ءتۇرى جانە كارانتيندىك وبەكتىلەردىڭ 14 ءتۇرى تارالعان.
«بيىل ءۇيىرلى شەگىرتكەلەر جالپى 997,2 مىڭ گەكتار الاڭدا, ونىڭ ىشىندە يتاليالىق پرۋس – 760 مىڭ گەكتار, ازيالىق شەگىرتكەلەر – 201 مىڭ گەكتار جانە ماروككو شەگىرتكەلەرى – 35 مىڭ گەكتار, ساياق شەگىرتكەلەر 270 مىڭ گەكتار الاڭدا تارالعان. شەگىرتكەلەرگە قارسى كۇرەسكە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1,9 ملرد تەڭگە جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 659 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بۇل قارجى پەستيتسيدتەر مەن حيميالىق وڭدەۋ قىزمەتتەرىن بارلىق بولجانعان الاڭعا ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەردى», دەدى سپيكەر.
وبلىس اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, وڭىرلەردە وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى باسقاراتىن جەدەل شتابتار قۇرىلدى جانە مونيتورينگپەن حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ جۇمىس جوسپارلارى بەكىتىلدى.
ءۇيىرلى شەگىرتكە زيانكەستەرىنىڭ وشاقتارىن انىقتاۋ ءۇشىن GPS ناۆيگاتورلاردى, GPS ترەكەرلەردى, پلانشەتتەردى پايدالانا وتىرىپ, 527 اۆتوكولىك پەن 1 239 تەكسەرۋشى تارتىلىپ, 38 ملن گەكتار جەر تەكسەرىلەدى. ءۇيىرلى شەگىرتكەلەرگە قارسى حيميالىق وڭدەۋ جۇرگىزۋگە 165 ارنايى بۇرىككىش تەحنيكا تارتىلدى.
«وڭدەۋ ۋاقتىلى جانە جوعارى بيولوگيالىق تيىمدىلىكپەن جۇرگىزىلەدى. شەگىرتكەلەردىڭ قحر, رف, ءور سەكىلدى كورشىلەس مەملەكەتتەرىمەن شەكارالاس اۋماقتارىمىزعا كوشۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن شەگىرتكەلەر زيانكەستەرىن انىقتاۋ ماقساتىندا بىرلەسكەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلدى. جۇرگىزىلگەن ءىس-شارالار ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ەگىستىكتەرىن زاقىمداۋ, سونداي-اق شەگىرتكەلەر زيانكەستەرىنىڭ كورشى مەملەكەتتەردىڭ شەكتەس اۋماقتارىنا كوشۋى انىقتالمادى. ايتا كەتەيىك, فيتوسانيتارلىق شارالاردىڭ ناتيجەسىندە شەگىرتكەلەردىڭ تارالۋ الاڭى 1,7 ملن گەكتاردان (2018 جىلى), 970 مىڭ گەكتارعا (2022 جىلى) دەيىن قىسقارتىلدى. زياندى ارامشوپتەر بويىنشا بيىل تەكسەرۋ الاڭى 8,7 ملن گەكتاردى قۇرادى. ارامشوپتەرگە قارسى حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارى 14 ملن گەكتار الاڭدا جۇرگىزىلمەك. بيىل گەربيتسيدتەرگە بولىنگەن سۋبسيديانىڭ 40 ملرد تەڭگەسى 24,7 ملن گەكتار جەرگە حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جالپى, 2022 جىلى اسا قاۋىپتى زياندى ورگانيزمدەر بويىنشا تارالۋ كولەمى 2,1 ملن گەكتار كولەمىندە بولجانۋدا, ونىڭ ىشىندە ءداندى داقىلدار اۋرۋلارى – 1,7 ملن گەكتار, استىقتىڭ سۇر كوبەلەگى – 221 مىڭ گەكتار. پەستيتسيدتەردىڭ قۇنىن 50%-عا ارزانداتۋعا 2 ملرد تەڭگە سوماسىندا سۋبسيديالاۋ كوزدەلگەن, بۇل وڭدەلگەن اۋماقتى – 1,8 ملن گەكتار جەردى سۋبسيديالاۋعا مۇمكىندىك بەردى», دەدى ۆەدومستۆو وكىلى.
وسى جىلدىڭ مامىر ايىنىڭ سوڭىندا جانە ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا اقتوبە جانە اتىراۋ وبلىستارىنىڭ جايىلىمدىق جەرلەرىندە شالعىندى كوبەلەكتەرىنىڭ ۇشۋى بايقالدى, شالعىن كوبەلەگىنىڭ ءبىرىنشى دەرناسىلدەرىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى ەگىستىكتەرى زاقىمدانعان جوق.
«زەرتتەۋشى مەكەمە ماماندارىمەن 58 مىڭ گەكتار القاپتا زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى, شالعىندى كوبەلەگىنىڭ زياندىلىقتىڭ ەكونوميكالىق شەگىنەن جوعارى قونىستانۋ الاڭى 11,5 مىڭ گەكتار كولەمىندە بەلگىلەندى. بۇل جەرلەر اقتوبە, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ اۋماعىندا. فيتوسانيتارلىق احۋالدىڭ ناشارلاۋ تاۋەكەلدەرىنە شۇعىل دەن قويۋ ماقساتىندا شالعىن كوبەلەكتى اسا قاۋىپتى زياندى ورگانيزمدەر تىزبەسىنە اۋىستىرۋ جونىندە شارالار قابىلدانىپ, ءتيىستى بۇيرىق بەكىتىلدى. بۇل بۇيرىق جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ءوز ەسەبىنەن كۇرەسكە قاراجات بولۋگە رۇقسات ەتەدى. قابىلدانىپ جاتقان شارالارعا قوسىمشا فيتوسانيتارلىق احۋال ناشارلاعان كەزدە شۇعىل فيتوسانيتارلىق ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ ءتارتىبىن رەگلامەنتتەۋدى كوزدەيتىن بۇيرىق جوباسى ازىرلەندى. ول مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسۋدەن ءوتىپ جاتىر. جاقىن ارادا بۇل بۇيرىق بەكىتىلەدى دەپ كۇتىلۋدە», دەدى سپيكەر.
اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى مەملەكەتتىك ينسپەكتسيا كوميتەتى توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, اقتوبە جانە اتىراۋ وبلىستارىنىڭ اكىمدىكتەرى جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن شالعىن كوبەلەككە قارسى شۇعىل فيتوسانيتارلىق وڭدەۋ جۇرگىزۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە شالعىن كوبەلەگىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ەگىستىكتەرىن زاقىمداۋىنا جول بەرمەۋ بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-شارالار وتكىزۋ ماسەلەسىن پىسىقتادى.
«2020 جىلعا دەيىن شالعىندى كوبەلەككە قارسى فيتوسانيتارلىق ءىس-شارالار جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن جۇرگىزىلگەن. بىراق 2019-2020 جىلدارداعى رەفورمانىڭ قورىتىندىسىمەن ءاشتو-ءنىڭ تالابى بويىنشا, «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ كەلىسۋى كەزىندە شالعىن كوبەلەگىنە قارسى قورعاۋ ءىس-شارالارىنا كەتكەن پەستيتسيدتەردىڭ قۇنىنا 50% سۋبسيديا بەرە وتىرىپ, جەر يەلەنۋشىلەر مەن جەر پايدالانۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە بەرىلگەن», دەدى ا.مارس.
ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى مەملەكەتتىك ينسپەكتسيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى المابەك مارس باقىلاۋ-قاداعالاۋ فۋنكتسيالارى بويىنشا اتقارىلعان شارالارعا توقتالدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وسىمدىكتەر كارانتينى سالاسىنداعى زاڭنامانى بۇزعاندارعا 455 ملن تەڭگەگە ايىپپۇل سالىنعان, 6,1 مىڭ زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالعان. 2022 جىلدىڭ التى ايىندا 137 ملن تەڭگە سوماسىنا اكىمشىلىك ايىپپۇلدار سالىندى, 1,8 مىڭ زاڭ بۇزۋشىلىق فاكتىسى تىركەلدى.
«وسىمدىكتەر كارانتينى سالاسىنداعى زاڭنامانى بۇزعانى ءۇشىن كوميتەت ەكسپورتتاۋشى ەلدەرگە ءونىمدى جەتكىزۋ كەزىندە بىرىڭعاي كارانتيندىك فيتوسانيتارلىق تالاپتارىنا ساي كەلمەگەنى تۋرالى 165 نوتيفيكاتسيا جىبەردى. ونىڭ ىشىندە 37 نوتيفيكاتسيا كارانتيندىك وبەكتىلەردىڭ انىقتالۋىنا بايلانىستى. مىسالى, ليتۆادان ءتورت فاكتى تىركەلىپ, يمپورتتالعان گۇلدەن كارانتيندىك زيانكەس – باتىس گۇلدەر ءتريپسى انىقتالىپ, 35 مىڭ دانا حريزانتەما جانە روزا گۇلدەرىنە ءتيىستى نۇسقاما بەرىلىپ, تاركىلەنىپ جويىلدى. سونىمەن كاتار نيدەرلاند ەلىنەن اكەلىنگەن 40 كگ ءسابىز تۇقىمىندا كارانتيندىك اۋرۋ – زەبرا چيپ انىقتالىپ, جۇك تولىق جويىلعان», دەدى ۆەدومستۆو وكىلى.
سونداي-اق, اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى مەملەكەتتىك ينسپەكتسيا كوميتەتى فيتوسانيتارلىق تالاپتاردى يمپورتتاۋشى ەلدەرمەن كەلىسۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارۋدا. 6 ايدىڭ ىشىندە قىتايعا ەكسپورت قۇقىعى بار كاسىپورىندار تىزىمىندە قازاقستاندىق كاسىپورىنداردىڭ سانى 95-كە جەتتى. فيتوسانيتارلىق تالاپتار بويىنشا 11 حاتتاماعا قول قويىلدى.
سپيكەر اسا قاۋىپتى جانە زياندى ورگانيزمدەردىڭ وشاقتارىن وقشاۋلاۋ جانە جويۋ بويىنشا ۋاقتىلى قابىلدانعان شارالار ەلىمىزدىڭ فيتوسانيتارلىق جاعدايىنا قولايلى اسەر ەتكەنىن جەتكىزدى. سونداي-اق ول «حيميالىق وڭدەۋ قالاي جۇرگىزىلەدى, حالىققا بۇل تۋرالى ەسكەرتىلە مە؟» دەگەن جۋرناليستەر ساۋالىنا جاۋاپ بەردى.
«حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارىن قولعا الماس بۇرىن الدىن الا بىرقاتار شارا جۇرگىزىلەدى. ونىڭ ىشىنە حالىققا جايىلىمعا مال شىعارۋ-شىعارماۋ جونىندە جانە حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارىنىڭ قاي جەردە جۇرگىزىلەتىنى جايلى ەسكەرتۋ دە كىرەدى. بۇل جۇمىستارعا اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرى دە قاتىسادى. شەگىرتكەگە, باسقا زيانكەستەرگە قارسى ءتيىستى جۇمىستاردى وتكىزۋدىڭ مەرزىمدەرى بار. بۇل تۋرالى جەرگىلىكتى جەردەگى حالىق ۋاقتىلى حاباردار ەتىلەدى», دەدى سپيكەر ءوز جاۋابىندا.
