تايىنشا اۋدانى, پەتروۆكا اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپ العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قوسىلدى. «وپتيكا» ارقىلى جەتكەن جۇيرىك ينتەرنەتتىڭ يگىلىگىن مۇعالىمدەرمەن قاتار, وقۋشىلار دا باعالاپ ۇلگەردى.
– ۆەب-سايتتار بىردەن اشىلادى. وقۋشىلار بۇكىل سىنىپ بولىپ نەمەسە جەكە-جەكە ءارتۇرلى قۇرىلعىلاردان Bilimland.kz سياقتى ينتەرنەت-رەسۋرستاردى ەمىن-ەركىن قولدانا الادى. بۇل وقۋ پروتسەسىن قىزىقتى ءارى تانىمدى ەتەدى, – دەيدى پەتروۆسكي ورتا مەكتەبى ينفورماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى باۋىرجان ءالىموۆ.
اۋىلدارعا تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى تارتىلماي تۇرعان كەزدە جەرگىلىكتى دارىگەرلەر دە ونلاين-پلاتفورمالارمەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا قيىندىقتارعا كوپ كەزىگەتىن. سوندىقتان اۋىل دارىگەرلەرى وپتيكالىق جەلى تارتۋ جۇمىستارى تەزىرەك اياقتالعانىن اسىعا كۇتكەن بولاتىن. تيميريازەۆ اۋدانى, حمەلنيتسكوە اۋىلىنداعى مەديتسينالىق پۋنكت فەلدشەرى سۆەتلانا پولۋبويارتسەۆا كوروناۆيرۋس ىندەتى جايلاعان كەزدە ناۋقاستارعا ونلاين كەڭەس بەرۋ اسا قيىنعا سوققانىن ەسكە الادى.
– شىنىن ايتۋ كەرەك, ينتەرنەت-رەسۋرستاردا جۇمىس ىستەۋ مۇمكىن بولمادى. ناۋقاستارعا تەلەفون ارقىلى كەڭەس بەرۋىمىزگە تۋرا كەلدى. مەسسەندجەر ارقىلى دىبىستىق حابارلامالار, قۇجاتتار مۇلدەم جىبەرىلمەدى. وبلىس ورتالىعىندا وتكەن ونلاين-كونفەرەنتسيالارعا قوسىلۋ تۋرالى ايتپاساق تا بولادى. ال قازىر اۋىلىمىزعا ينتەرنەت كەلدى. ءبارى كۇرت وزگەردى. بۇرىنعى قيىندىقتىڭ ءبارى. ءبىز دەنساۋلىقتى باسقارۋ ارنايى باعدارلاماسىمەن جۇمىس ىستەيمىز, وندا ديسپانسەرلىك ناۋقاستاردىڭ دەرەكتەرى وڭاي ەنگىزىلەدى. كولەمدى فايلدار ەلەكتروندى پوشتاعا بىردەن جۇكتەلەدى, – دەيدى فەلدشەر.
جالپى, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن سالۋ ەكى جىلعا جالعاستى. جۇمىس ايماقتىڭ قىتىمىر قىسىندا دا, قايناعان جازى مەن جاڭبىرلى كۇزىندە دە ۇزدىكسىز جۇرگىزىلدى. كومپانيا وكىلدەرى حابارلاعانداي, قۇردەلى كليماتتىق جاعدايلار جەردى قازىپ, قۇبىر سالىپ, ونىڭ ىشىنە وپتيكالىق جەلىنى جۇرگىزۋ جۇمىستارىن قيىنداتتى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق جەرگىلىكتى جەلىلەردىڭ تەحنيكالىق تورابى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, اۋىر تەحنيكالاردىڭ باتپاققا باتىپ نەمەسە ايازدا قاتىپ قالعان كەزدەرى ءجيى بولعان. سوعان قاراماستان, قۇرىلىس بريگادالارى جۇمىستى توقتاتپاي, جۇكتەلگەن مىندەتتى, ياعني ەڭ الىس اۋىلعا دەيىن «وپتيكا» جەتكىزۋ ءىسىن جوسپارعا ساي ورىنداپ ءبىتىردى.
«60 اۋىلعا دەيىن 1245 كيلومەترلىك وپتيكالىق كابەل تارتىلدى. جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەت 62 ءبىلىم بەرۋ وبەكتىلەرىنە, 44 دەنساۋلىق ساقتاۋ, 40 اۋىلدىق اكىمدىكتەرگە, 4 اۋىلشارۋاشىلىق نىساندارىنا جانە 6 پوليتسيا بەكەتتەرىنە بەرىلدى. بارلىعى 156 مەملەكەتتىك مەكەمە كەڭ جولاقتى, ەڭ سەنىمدى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلدى», دەدى سولتۇستىك وڭىرلىك تەلەكوممۋنيكاتسيا ديرەكتسياسىنىڭ باس ديرەكتورى ەرسايىن دۇيسەماليەۆ.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى «قازاقتەلەكوم» تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى قۇرىلىسىن اياقتاعان توعىزىنشى ايماق بولعانىن اتاپ وتكەن ءجون. وسى ايماققا تارتىلعان تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىنىڭ نەگىزىندە 5 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە جاڭادان مالىمەت تاراتۋ تورابىن مونتاجداۋعا مۇمكىندىك جاسالدى, سول ارقىلى كەڭ جولاقتى ينتەرنەت ءاربىر تۇرعىن ۇيگە جەتتى. ال 23 اۋىلدا توراپتاردىڭ وتكىزگىشتىك قابىلەتى ارتتى.
«قۇرىلعان ينفراقۇرىلىم نەگىزىندە اۋىل تۇرعىندارىن ۇيالى بايلانىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان «250+» جوباسى ودان ءارى ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. ايتا كەتەيىن, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا وسى جوبا اياسىندا 70 اۋىلدىق ەلدى مەكەن تۇرعىندارى ءموبيلدى ينتەرنەتكە قوسىلۋ قىزمەتىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى», دەدى «قازاقتەلەكوم» اق باسقارما توراعاسى قۋانىشبەك ەسەكەەۆ.
اۋىلعا «وپتيكا» تارتىلعاننان كەيىن, جەلىلەر دە جاڭارتىلدى. ناتيجەسىندە تۇرعىندارعا «قازاقتەلەكومنان» زاماناۋي تەلەكوممۋنيكاتسيالىق قىزمەتتەرگە قوسىلۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى. ماسەلەن, وبلىس ورتالىعىنان 200 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان سىرىمبەت اۋىلىندا 600-دەن استام ادام تۇرادى, ال كوپ بالالى بەيسەمباەۆتار وتباسى ينتەرنەتكە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قوسىلدى.
– ءبىزدىڭ وتباسىمىزدا جەتى بالا بار. قاشىقتان وقىتۋعا كوشكەندە ءبىز باسقا اۋىل تۇرعىندارى سياقتى ينتەرنەتتىڭ السىزدىگىنەن قولىمىز بايلاۋلى بولىپ قالدى. سوندىقتان كۇن سايىن ينتەرنەت ىزدەپ سوناۋ ساۋمالكول اۋىلىنا بالالاردى اپارۋعا تۋرا كەلدى. بۇل اۋىلعا تەك ءبىر باعىتقا 30 شاقىرىم, بارىپ-قايتۋ ءۇشىن 60 شاقىرىم جۇرەتىنبىز. قانشاما ۋاقىتتى قۇرتىپ, جول ازابىن تارتتىق. ەندى مىنە جۇيرىك ينتەرنەت ۇيگە كىردى. بۇل – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مەرەكە. ينتەرنەت قازىر تەك مەكتەپتە عانا ەمەس, ۇيدە دە بار, – دەپ ءوزىنىڭ اسەرىمەن ءبولىستى كوپبالالى انا ازينا ايتپاەۆا.
قازىرگى تاڭدا ايىرتاۋ اۋدانى, كوماروۆكا, بىرلەستىك, اعىنتاي باتىر اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارىنا كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قوسىلۋدىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىگى دە ۇسىنىلعان. ءارى قاراي «250+» جوباسى بويىنشا ايىرتاۋ اۋدانىنىڭ 15 اۋىلدىق ەلدى مەكەنىندە ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ بازالىق ستانسالارى سالىنادى.
بۇگىندە «قازاقتەلەكوم» كومپانياسى 2018 جىلى باستاۋ العان ەڭ اۋقىمدى ءارى ماڭىزدى جوبا – اۋىلدارعا تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىن تارتۋ جوباسىن اياقتاۋعا تاياپ قالدى. قازىر قۇرىلىس-مونتاج جۇمىسى ءبىر عانا وڭىردە – تۇركىستان وبلىسىندا جالعاسىپ جاتىر. قالعان ايماقتاردا جۇمىس تولىق اياقتالىپ, كەلەسى جوبا – توبج بازاسىندا جۇزەگە اساتىن «250 +» جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
2018 جىلى توبج جوباسى باستالعانعا دەيىن ەلىمىزدە 1200 ەلدى مەكەن تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىنە قوسىلعان-دى. بيىلعى جىلدىڭ سوڭىندا 2000 اۋىلعا جەتەدى. ودان بولەك, LTE800 ستاندارتتى ستانسالار جەلىسىنە قوسىلۋ ارقىلى, كەمىندە 250 ادام تۇراتىن 2 جارىم مىڭعا جۋىق اۋىل راديوسيگنالمەن قامتىلادى. ياعني بۇكىل اۋىلعا ينتەرنەتپەن 100 پايىز جەتكىزەمىز دەگەن ءسوز.
بۇل جەردە ءمان بەرەتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى اسپەكت بار, باستىسى – اۋىلدارعا تالشىقتى وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى تارتىلادى. ال ءارى قاراي وزگە بايلانىس وپەراتورلارى ءىلىپ اكەتۋگە ءتيىس. سەبەبى توبج كىرگەن نۇكتە بولماسا, وزگە مايدا بايلانىس وپەراتورلارى وزدىگىمەن اۋىلدارعا ەشقاشان كەلمەيدى. سەبەبى ولاردىڭ قىزمەتىن جۇرگىزۋىنە نەگىز بولار قازىق قاعىلماعان. توبج-دىڭ بارعانى باسقا بايلانىس وپەراتورلارى ءۇشىن نەگىزگى قازىقتىڭ مىندەتىن اتقارادى دەۋگە بولادى.
«قازاقتەلەكوم» تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن سالۋعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ولارعا 14 جىلعا قىزمەت كورسەتۋگە كەپىلدىك بەردى. ال وزگە ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى «قازاقتەلەكومنىڭ» اۋىلعا شىنايى تۇردە, ۇزاق مەرزىمگە كەلگەنىنە كوز جەتكىزىپ, وسى نارىققا شىعۋدى شىنداپ قولعا الادى.
جالپى, جىل سوڭىنا دەيىن ەل بويىنشا 14,5 مىڭ شاقىرىم جەلى سالىنادى. بۇل وتە كۇردەلى قۇرىلىس. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتار بولساق 14,5 مىڭ شاقىرىم – قازاقستان مەن جاڭا زەلانديا اراسىنداعى قاشىقتىقپەن تەڭ. وسىنداي كولەمدى اۋماقتا جەر قازىپ, قۇبىرلار سالىپ, قۇبىردىڭ ىشىمەن 828 اۋىلعا وپتيكانى كىرگىزىپ, 2,5 مىڭ مەملەكەتتىك مەكەمە مەن بيۋدجەتتىك ۇيىمداردى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قوسۋ ەرەن ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىن مەگاجوبا ەكەنى انىق.
