تەحنولوگيا • 24 قاراشا، 2020

مەگاجوبانىڭ كەزەكتى مەجەسى

23 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدەگى نەگىزگى بايلانىس وپەراتورى «قازاقتەلەكوم» كومپانياسى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن تارتۋدى اياقتادى. ناتيجەسىندە وڭىردەگى 60 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە 156 مەملەكەتتىك مەكەمە مەن بيۋدجەتتىك ۇيىم جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قوسىلدى.

 

تايىنشا اۋدانى، پەتروۆكا اۋىلىن­داعى ورتا مەكتەپ العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قوسىلدى. «وپتيكا» ارقىلى جەتكەن جۇيرىك ينتەر­نەتتىڭ يگىلىگىن  مۇعالىمدەرمەن قاتار، وقۋ­شىلار دا باعالاپ ۇلگەردى.

– ۆەب-سايتتار بىردەن اشىلادى. وقۋ­شىلار بۇكىل سىنىپ بولىپ نەمەسە جەكە-جەكە ءارتۇرلى قۇرىلعىلاردان Bilimland.kz سياقتى ينتەرنەت-رەسۋرستاردى ەمىن-ەركىن قولدانا الادى. بۇل وقۋ پروتسەسىن قىزىقتى ءارى تانىمدى ەتەدى، – دەيدى پەتروۆ­سكي ورتا مەكتەبى ينفورماتيكا ءپانى­نىڭ مۇعالىمى باۋىرجان ءالىموۆ.

اۋىلدارعا تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى تارتىلماي تۇرعان كەزدە جەرگىلىكتى دارىگەرلەر دە ونلاين-پلاتفورمالارمەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا قيىندىقتارعا كوپ كەزىگەتىن. سوندىقتان اۋىل دارىگەرلەرى وپتيكالىق جەلى تارتۋ جۇمىستارى تەزىرەك اياقتالعانىن اسىعا كۇتكەن بولاتىن. تيميريازەۆ اۋدانى، حمەلنيتسكوە اۋىلىنداعى مەديتسينالىق  پۋنكت فەلدشەرى سۆەتلانا پولۋبويارتسەۆا كوروناۆيرۋس ىندەتى جايلاعان كەزدە ناۋ­قاس­تارعا ونلاين كەڭەس بەرۋ اسا قيىنعا سوققانىن ەسكە الادى.

– شىنىن ايتۋ كەرەك، ينتەرنەت-رەسۋرستاردا جۇمىس ىستەۋ مۇمكىن بولمادى. ناۋقاستارعا تەلەفون ارقىلى كەڭەس بەرۋىمىزگە تۋرا كەلدى. مەسسەندجەر ارقىلى دىبىس­تىق حابارلامالار، قۇجاتتار مۇل­دەم  جىبەرىلمەدى. وبلىس ورتالىعىندا وت­كەن ونلاين-كونفەرەنتسيالارعا قوسىلۋ تۋرالى ايتپاساق تا بولادى. ال قازىر اۋىلىمىزعا ينتەرنەت كەلدى. ءبارى كۇرت وزگەردى. بۇرىنعى قيىندىقتىڭ ءبارى. ءبىز دەنساۋلىقتى باسقارۋ ارنايى باعدار­لا­ماسىمەن جۇمىس ىستەيمىز، وندا ديسپان­سەرلىك ناۋقاستاردىڭ دەرەكتەرى وڭاي ەنگى­زىلەدى. كولەمدى فايلدار ەلەكتروندى پوش­تاعا بىردەن جۇكتەلەدى، – دەيدى فەلدشەر.

جالپى، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن سالۋ ەكى جىلعا جالعاستى. جۇ­مىس ايماقتىڭ قىتىمىر قىسىندا دا، قاي­ناعان جازى مەن جاڭبىرلى كۇزىندە دە ۇزدىكسىز جۇرگىزىلدى. كومپانيا وكىلدەرى حابارلاعانداي، قۇردەلى كليماتتىق جاع­دايلار جەردى قازىپ، قۇبىر سالىپ، ونىڭ ىشىنە وپتيكالىق جەلىنى جۇرگىزۋ جۇمىستارىن قيىنداتتى. سولتۇستىك قا­زاق­ستان وبلىستىق جەرگىلىكتى جەلىلەردىڭ تەحنيكالىق تورابى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا، اۋىر تەحنيكالاردىڭ باتپاققا باتىپ نەمەسە ايازدا قاتىپ قالعان كەزدەرى ءجيى بولعان. سوعان قاراماستان، قۇرىلىس بريگادالارى جۇمىستى توقتاتپاي، جۇك­تەلگەن مىندەتتى، ياعني ەڭ الىس اۋىلعا دەيىن «وپتيكا» جەتكىزۋ ءىسىن جوسپارعا ساي ورىن­داپ ءبىتىردى.

«60 اۋىلعا دەيىن 1245 كيلومەترلىك وپتيكالىق كابەل تارتىلدى. جىلدام­دىعى جوعارى ينتەرنەت 62 ءبىلىم بەرۋ وبەكتىلەرىنە، 44 دەنساۋلىق ساق­تاۋ، 40 اۋىلدىق اكىمدىكتەرگە، 4 اۋىلشارۋا­شىلىق نىساندارىنا جانە 6 پوليتسيا بەكەت­تەرىنە بەرىلدى. بارلىعى 156 مەم­لەكەتتىك مەكەمە كەڭ جولاقتى، ەڭ سەنىمدى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلدى»، دەدى سول­تۇستىك وڭىرلىك تەلەكوممۋنيكاتسيا ديرەك­تسياسىنىڭ باس ديرەكتورى ەرسايىن دۇيسەماليەۆ.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى «قازاق­تەلەكوم» تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى قۇرىلىسىن اياقتاعان توعى­زىنشى ايماق بولعانىن اتاپ وتكەن ءجون. وسى ايماققا تارتىلعان تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىنىڭ نەگىزىندە 5 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە جاڭادان مالىمەت تاراتۋ تورابىن مونتاجداۋعا مۇمكىندىك جاسالدى، سول ارقىلى كەڭ جولاقتى ينتەرنەت ءاربىر تۇرعىن ۇيگە جەتتى. ال 23 اۋىلدا توراپتاردىڭ وتكىزگىشتىك قابىلەتى ارتتى.

«قۇرىلعان ينفراقۇرىلىم نەگىزىندە اۋىل تۇرعىندارىن ۇيالى بايلانىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان «250+» جوباسى ودان ءارى ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. ايتا كەتەيىن، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا وسى جوبا اياسىندا 70 اۋىلدىق ەلدى مەكەن تۇرعىندارى ءموبيلدى ينتەرنەتكە قوسىلۋ قىزمەتىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى»، دەدى «قازاقتەلەكوم» اق باس­قارما توراعاسى قۋانىشبەك ەسەكەەۆ.

اۋىلعا «وپتيكا» تارتىلعاننان كەيىن، جەلىلەر دە جاڭارتىلدى. ناتيجەسىندە تۇر­عىندارعا «قازاقتەلەكومنان» زاماناۋي تەلەكوممۋنيكاتسيالىق قىزمەتتەرگە قوسىلۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى. ماسەلەن، وبلىس ورتالىعىنان 200 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان سىرىمبەت اۋىلىندا 600-دەن استام ادام تۇرادى، ال كوپ بالالى بەيسەمباەۆتار وتباسى ينتەرنەتكە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قوسىلدى.

– ءبىزدىڭ وتباسىمىزدا جەتى بالا بار. قاشىقتان وقىتۋعا كوشكەندە ءبىز باسقا اۋىل تۇرعىندارى سياقتى ينتەرنەتتىڭ السىزدىگىنەن قولىمىز بايلاۋلى بولىپ قالدى. سوندىقتان كۇن سايىن ينتەرنەت ىزدەپ سوناۋ ساۋمالكول اۋىلىنا بالالاردى اپارۋعا تۋرا كەلدى. بۇل اۋىلعا تەك ءبىر باعىتقا 30 شاقىرىم، بارىپ-قايتۋ ءۇشىن 60 شاقىرىم جۇرەتىنبىز. قانشاما ۋاقىتتى قۇرتىپ، جول ازابىن تارتتىق. ەندى مىنە جۇيرىك ينتەرنەت ۇيگە كىردى. بۇل – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مەرەكە. ينتەرنەت قازىر تەك مەكتەپتە عانا ەمەس، ۇيدە دە بار، – دەپ ءوزىنىڭ اسەرىمەن ءبولىستى كوپبالالى انا ازينا ايتپاەۆا.

قازىرگى تاڭدا ايىرتاۋ اۋدانى،­ كوما­روۆ­كا، بىرلەستىك، اعىنتاي با­تىر اۋىل­­دارىنىڭ تۇرعىندارىنا كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قوسىلۋدىڭ تەحنيكالىق مۇم­كىندىگى دە ۇسىنىلعان. ءارى قاراي «250+» جوباسى بويىنشا ايىرتاۋ اۋدانى­نىڭ 15 اۋىلدىق ەلدى مەكەنىندە ۇيالى بايلانىس وپەرا­تورلارىنىڭ بازا­لىق ستانسالارى سالىنادى.

بۇگىندە «قازاقتەلەكوم» كومپانياسى 2018 جىلى باستاۋ العان ەڭ اۋقىم­دى ءارى ماڭىزدى جوبا – اۋىلدارعا تال­شىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىن تارتۋ جوباسىن اياقتاۋعا تاياپ قالدى. قا­زىر قۇرىلىس-مونتاج جۇمىسى ءبىر عانا وڭىر­دە – تۇركىستان وبلىسىندا جالعاسىپ جاتىر. قالعان ايماقتاردا جۇمىس تولىق اياق­تالىپ، كەلەسى جوبا – توبج بازاسىندا جۇزەگە اساتىن «250 +» جوباسى جۇزەگە اسى­­رىلۋدا.

2018 جىلى توبج جوباسى باستالعانعا دەيىن ەلىمىزدە 1200 ەلدى مەكەن تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىنە قوسىل­عان-دى. بيىلعى جىلدىڭ سوڭىندا 2000 اۋىلعا جەتەدى. ودان بولەك، LTE800 ستان­دارتتى ستانسالار جەلىسىنە قوسىلۋ ار­قىلى، كەمىندە 250 ادام تۇراتىن 2 جارىم مىڭعا جۋىق اۋىل راديوسيگنالمەن قامتىلادى. ياعني بۇكىل اۋىلعا ينتەرنەتپەن 100 پايىز جەتكىزەمىز دەگەن ءسوز.

بۇل جەردە ءمان بەرەتىن تاعى ءبىر ماڭىز­دى اسپەكت بار، باستىسى – اۋىلدارعا تال­شىقتى وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى تار­تى­لادى. ال ءارى قاراي وزگە بايلانىس وپە­راتورلارى ءىلىپ اكەتۋگە ءتيىس. سەبەبى توبج كىرگەن نۇكتە بولماسا، وزگە مايدا بايلانىس وپەراتورلارى وزدىگىمەن اۋىلدارعا ەشقاشان كەلمەيدى. سەبەبى ولاردىڭ قىزمەتىن جۇرگىزۋىنە نەگىز بولار قازىق قاعىلماعان. توبج-دىڭ بارعانى باسقا بايلانىس وپەراتورلارى ءۇشىن نەگىزگى قازىقتىڭ مىندەتىن اتقارادى دەۋگە بولادى.

«قازاقتەلەكوم» تالشىقتى-وپتي­كالىق بايلانىس جەلىلەرىن سالۋعا عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ولارعا 14 جىلعا قىزمەت كورسەتۋگە كەپىلدىك بەردى. ال وزگە ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى «قازاق­تەلەكومنىڭ» اۋىلعا شىنايى تۇردە، ۇزاق مەرزىمگە كەلگەنىنە كوز جەتكىزىپ، وسى نارىق­قا شىعۋدى شىنداپ قولعا الادى.

جالپى، جىل سوڭىنا دەيىن ەل بويىنشا 14،5 مىڭ شاقىرىم جەلى سالىنادى. بۇل وتە كۇردەلى قۇرىلىس. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتار بولساق 14،5 مىڭ شاقىرىم – قازاقستان مەن جاڭا زەلانديا اراسىنداعى قاشىقتىقپەن تەڭ.  وسىنداي كولەمدى اۋماقتا جەر قازىپ، قۇبىرلار سالىپ، قۇبىردىڭ ىشىمەن 828 اۋىلعا وپتيكانى كىرگىزىپ، 2،5 مىڭ مەملەكەتتىك مەكەمە مەن بيۋدجەتتىك ۇيىمداردى جوعارى جىل­دام­دىقتى ينتەرنەتكە قوسۋ ەرەن ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىن مەگاجوبا ەكەنى انىق.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ءۇي سالعانعا – ۇلكەن كومەك

قوعام • بۇگىن، 08:05

ەكونوميكا دامۋ جولاعىنا شىقتى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:58

تۇركىستاننىڭ جاڭا ءداۋىرى

قوعام • بۇگىن، 07:55

ۇقساس جاڭالىقتار