ەكونوميكا • 10 تامىز، 2020

ازيانىڭ دامۋشى ەلدەرىنە جاڭا شىندىققا بەيىمدەلۋگە نە كەدەرگى؟

14 رەت كورسەتىلدى

ازيا دامۋ بانكىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى شيكسين چەن بۇگىن جۋرناليستەرمەن كەزدەسۋىندە ازيانىڭ دامۋشى ەلدەرىنە جاڭا شىندىققا بەيىمدەلۋگە نە كومەكتەسەتىنى تۋرالى ايتتى. پاندەميا سانسىز وتباسىلاردى كۇيزەلىسكە ۇشىراتىپ، بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەكونوميكالىق زالال اكەلگەنىن جينالعانداردىڭ قاپەرىنە سالىپ ءوتتى.  پاندەميامەن كۇرەسۋ ءۇشىن ۇكىمەتتەر حالىقارالىق ساپارلاردى توقتاتتى، كارانتين شارالارىن ەنگىزدى، كوپ ەلدى مەكەندەردى وقشاۋلاپ، مەديتسينالىق قىزمەت تۇرلەرىن ءارتاراپتاندىردى، - دەپ جازادى Egemen.kz  "ازيا دامۋ بانكى" سايتىنا سىلتەمە جاساپ.   

ء«تيىمدى ۆاكتسينا جاسالسا دا، ۆيرۋس كەرى كەتپەۋى مۇمكىن. ۆيرۋستى جۇقتىرۋدىڭ جوعارى دارەجەسى اۋرۋدىڭ قايتالانۋى جاعدايىندا جاڭادان اشىلعان ايماقتاردا شەكتەۋلەردى قايتا ەنگىزۋگە تۋرا كەلەدى. قازاقستان، ءۇندىستان، پاكىستان، قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا جانە جاقىندا ۆەتنامدا شەكتەۋلەر ەنگىزىلدى»، - دەيدى ازيا دامۋ بانكىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى شيكسين چەن.

شيكسين چەننىڭ سونداي-اق ادامداردىڭ كۇندەلىكتى ومىردە ۆيرۋسپەن قاتار ءومىر ءسۇرۋ ءداستۇرىن قالىپتاستىرۋ كەرەكتىگىن دە ەسكە سالىپ ءوتتى. سەبەبى اينالامىزداعى جاعداي ەكونوميكانىڭ تەز قالپىنا كەلۋ مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى ەكەنىن كۇن سايىن دالەلدەپ جاتىر.

«ەسكى تارتىپكە ورالۋ دا ەكىتالاي بولىپ كورىنەدى جانە تولىق ەكونوميكالىق قالپىنا كەلتىرۋگە اكەلمەۋى مۇمكىن. سوندىقتان جاڭا شىندىققا بەيىمدەلۋدىڭ ءتيىمدى ءتاسىلى جوعارى تابىس اكەلەتىن ەكونوميكانىڭ سەگمەنتتەرىنە نازار اۋدارۋعا بولادى. ءتورت نەگىزگى باعىت بويىنشا جانداندىرۋ ازياداعى دامۋشى ەلدەرگە جاڭا جاعدايلارعا بەيىمدەلۋگە جانە ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋگە جول تابۋعا كومەكتەسەدى. ء «تورت نەگىزگى باعىتتى جانداندىرۋ ازياداعى دامۋشى ەلدەرگە جاڭا جاعدايلارعا بەيىمدەلۋگە جانە ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋگە جول تابۋعا كومەكتەسەدى»، دەيدى ول.

سونداي-اق ول ءبىرىنشى كەزەكتە نازار اۋدارىلۋى ءتيىس باسىم باعىتتار تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. «بىرىنشىدەن، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جانداندىرۋ. ينۆەستيتسيالاردىڭ بولماۋىنا بايلانىستى اۋرۋحانالاردىڭ ينفراقۇرىلىمى جاعىنان عانا ەمەس، العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك دەڭگەيىندە دە ماڭىزدى ايىرماشىلىق بار. دەنساۋلىق ساقتاۋ - بۇل دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەلەرى ءۇشىن قاجەتتى ادامي رەسۋرستاردى قامتيدى. پاندەمياعا قارسى ازياداعى دامۋشى ەلدەر دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن نىعايتۋعا رەكوردتى ينۆەستيتسيالار سالدى. سونىمەن، ءۇندى ۇكىمەتى وسى جىلدىڭ ساۋىرىندە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ ارقىلى COVID-19 پاندەمياسىمەن كۇرەسۋ شارالارىن كۇشەيتۋگە شامامەن 1،9 ملرد دوللار ءبولدى» دەيدى شيكسين چەن.

شيكسين چەن دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ فارماتسەۆتيكا جانە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ سياقتى سالالارىندا ايتارلىقتاي الشاقتىق بايقالاتىنىن ايتىپ ءوتتى.  دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ امبەباپ دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالاردىڭ قازىرگى دەڭگەيى جەتكىلىكسىز، دەگەنمەن ەلدەر 2030 جىلعا قاراي ددس-عا قول جەتكىزۋگە مىندەتتەمە الدى.

«ەكىنشىدەن،  ازيانىڭ كەيبىر دامىپ كەلە جاتقان ەلدەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى  جەتكىلىكتى قارجىلاندىرىلماعان الەۋمەتتىك قورعاۋ سەكتورىن قايتا جانداندىرۋ. COVID-19 پاندەمياسىنا جاۋاپ رەتىندە زارداپ شەككەن حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ باعدارلامالارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كوپ كۇش جۇمسالدى. ماسەلەن، ءۇندىستاندا ۇكىمەت 2020 جىلدىڭ قاراشاسىنا دەيىن 800 ميلليون ادامدى تەگىن تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ سحەماسىن، سونداي-اق ايەلدەرگە، قارت ادامدارعا جانە الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن توپتارعا اقشالاي جاردەماقىلار مەن اقىسىز تاماق گازىن ۇسىندى» دەيدى ول.

شيكسين چەن ءۇشىنشى باعىت رەتىندە ساندىق تەحنولوگيالار سەكتورىن جانداندىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى.

پاندەميا ادامنىڭ مىنەز-قۇلقى مەن الەۋمەتتىك نورمالارىن وزگەرتتى.  ۇيدەن جۇمىس جاساۋ ادامداردىڭ وي-ساناسىنا اسەر ەتتى.  ساندىق تەحنولوگيالار ساۋدا مەن ءتۋريزمدى دامىتۋ، شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ جانە ميكروقارجىلاندىرۋدى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن كەڭىنەن جانە ءتيىمدى قولدانىلادى جانە مەملەكەتتىك باسقارۋدا، ساتىپ الۋدا جانە ءبىلىم بەرۋدە ءجيى قولدانىلادى. ستراتەگيالىق دامىپ كەلە جاتقان ساندىق تەحنولوگيالار ساپالى ەكونوميكالىق ءوسۋ ءۇشىن ماڭىزدى بولادى.

تورتىنشىدەن، الەمدىك جەتكىزىلىم تىزبەگىن قايتا قۇرۋ. جالپى كارانتين كەزىندە دۇنيەجۇزىلىك جەتكىزىلىم تىزبەگى ءىس جۇزىندە توقتاتىلدى، ناتيجەسىندە بۇكىل الەمدە جۇمىسسىز سانسىز شىعىندار مەن ەكونوميكالىق شىعىندار پايدا بولدى. ماسەلەن، بانگلادەشتەن كيىم-كەشەك ەكسپورتى تاپسىرىس كۇشىنىڭ جويىلۋىنا نەمەسە توقتاتا تۇرۋىنا بايلانىستى زارداپ شەكتى، ال پاكىستاندا، نەپالدا، وزبەكستاندا جانە گرۋزيادا حالىقارالىق كەلىسىمشارت جوبالارىن ىسكە اسىرۋ نەگىزىنەن شيكىزات جەتكىزىلىمىنىڭ توقتاتىلۋىنا بايلانىستى توقتاتىلدى. پاندەميا دۇنيەجۇزىلىك جەتكىزىلىم تىزبەگىن جەدەل رەفورمالاۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى. «جوعارى دەڭگەيلى مۋلتيمودالدى كولىكتى دامىتۋ، ساۋدانى تيىمدىرەك جەڭىلدەتۋ جانە ساۋدانى قارجىلاندىرۋ مەن قۇندىلىقتار تىزبەگىن نىعايتۋ قاجەت. سونىمەن قاتار، الەمدىك قۇندىق تىزبەكتىڭ حالىقارالىق جەلىسىن ودان ءارى كەڭەيتۋ جەتكىزىلىمنىڭ ءۇزىلۋى جاعدايىندا تاۋارلاردىڭ ۇزدىكسىز اعىنىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جاھاندىق قۇندىلىقتار تىزبەگى - بۇل الەمدىك ەكونوميكانىڭ نەگىزگى ارتەرياسى، ونىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسى ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى. ازياداعى دامۋشى ەلدەر بۇرىن كوپتەگەن داعدارىستار مەن اپاتتاردى باستان كەشىردى، بىراق ارقاشان ولاردان قالپىنا كەلدى. بانك سەكتورىنا اۋىر تيەتىن ازيا قارجى داعدارىسىنان كەيىن ايماق ءوزىنىڭ ماڭىزدى قارجى ينستيتۋتتارىن رەتتەۋ ءۇشىن اۋىر، بىراق قاجەتتى رەفورمالاردى جۇرگىزدى.

بۇل رەفورمالار ون جىلدان كەيىن الەمدىك قارجى داعدارىسىنا قارسى تۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ازيالىق بانك جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتتى. COVID-19 پاندەمياسى بىزگە وسىنداي شابىت بەرۋى كەرەك - داعدارىس نەعۇرلىم اۋىر بولسا، سوعۇرلىم رەفورمالار مەن جاندانۋ مۇمكىندىكتەرى كوبىرەك»، دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى  شيكسين چەن.

سوڭعى جاڭالىقتار

تاعى ءبىر اكىم قىزمەتىنەن كەتتى

ايماقتار • بۇگىن، 18:06

مەننيدىڭ تاعى ءبىر مارتتىگى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 16:32

ۇقساس جاڭالىقتار