قوعام • 04 قازان، 2019

مۇعالىم – قوعامنىڭ التىن قورى

123 رەتكورسەتىلدى

مۇعالىمدەر كۇنى ۇستازداردىڭ عانا ەمەس، كوپشىلىك قاۋىمنىڭ دا ورتاق مەرەكەسى. ويتكەنى مۇعالىمنىڭ الدىن كورمەگەن، ءدارىسىن تىڭداماعان، ۇلاعاتتى وسيەتىمەن سۋسىنداماعان ادام كەمدە-كەم. سوندىقتان ءاربىر ازامات اناسىنا قالاي بورىشتار بولسا، ۇستازىنا دا سونداي قارىزدار.

ۇستاز جاس ۇرپاققا ءبىلىم ءنارىن سەۋىپ قانا قويماي، ومىردەن ءوز ورنىن تابۋىنا، تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا، پاراساتتى ازامات بولىپ وسۋلەرىنە باعىت بەرەدى، ىقپال ەتەدى. ادامزات بالاسىنىڭ بويىنا بارلىق جاقسىلىقتى دارىتاتىن قۇدىرەتتى كۇش – ۇستاز دەسەك، ونى ارداقتامايتىن ادام جوقتىڭ قاسى. ۇلى اعارتۋشى ىبىراي التىنسارين: «مەن ءۇشىن جاقسى مۇعالىم بارىنەن دە ارتىق، ويتكەنى جاقسى مۇعالىم – مەكتەپتىڭ جۇرەگى» دەسە، حاكىم اباي: «اقىرىن ءجۇرىپ انىق باس، ەڭبەگىڭ كەتپەس دالاعا، ۇستازدىق ەتكەن جا­لىقپاس ۇيرەتۋدەن بالاعا» دەگەن ەكەن.

ەلباسى 2018 جىلعى قازاندا جولداعان «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقا­تىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپا­سىن ارتتىرۋ» جول­دا­ۋىندا «كەلەسى جىلى «پەداگوگ مار­تەبەسى تۋرالى» زاڭدى ازىرلەپ، قابىل­داۋ قاجەت دەپ سانايمىن. بۇل قۇجات مۇ­عا­لىمدەر مەن مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن بارلىق يگى­لىك­تى قا­راس­تىرىپ، جۇكتەمەنى ازايتۋعا، ءجونسىز تەك­سەرىستەر مەن مىندەتتەن تىس فۋنك­تسيا­لار­دان اراشالاۋعا ءتيىس»، دەگەن بولاتىن. مىنە، بيىل پارلامەنت ءماجى­لى­سىنىڭ قا­را­ۋىنا ۇسىنىلعان جاڭا زاڭ جوبا­سىنىڭ باستاۋىندا ەلباسىنىڭ تۇرعا­نىن جانە ونىڭ مۇعالىمدەرگە دەگەن قامقورلىعىن وسىدان-اق بايقايمىز. ءسوز ورايى كەلگەندە «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ العاشقى نۇسقاسىن ۋنيۆەر­سي­تەتىمىزدىڭ ۇستاز-عالىمدارى دايىن­دا­عا­نىن اتاپ وتكەنىم ارتىق بولماس.

پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتكەن مۇعا­لىم­دەردىڭ تامىز كونفەرەنتسياسىندا: «ۇلت­تىق قۇندىلىققا قانىعىپ وسكەن ورەن­نىڭ تانىمى تەرەڭ، ءدىلى بەرىك بولادى. اتا-بابالار امانات ەتكەن ۇلان-عايىر دالانى امان ساقتاۋ، ەڭ الدىمەن، جاس بۋىنعا ارتىلاتىن زور ءۇمىت. كەيىنگى ۇرپاق تاۋەل­سىزدىگىمىزدىڭ تۋىن ارقاشان بيىك ۇستا­ۋى ءتيىس... سوندىقتان ءبىلىمى تەرەڭ، ويى وزىق ۇرپاقتى تاربيەلەيتىن مۇعالىمدەر قاۋىمىنا زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى»، دەگەن ەدى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە IT مەن بيوتەحنولوگيا سالا­سىن­داعى رەۆوليۋتسيالار ادامزات ءومىرىن تەز وزگەرتىپ جاتقاندىقتان، ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سى جاڭا ومىرگە جەدەل بەيىمدەلۋى قاجەت­تى­گىن باسا ايتقان بولاتىن. الەمدەگى جەتەك­شى مەكتەپتەر بالالاردىڭ كرەاتيۆتى الەۋە­تىن دامىتۋمەن اينالىسادى، تسيفرلى تەحنولوگيالار مەن ناقتى عىلىمدارعا ۇيرە­تە­دى. بۇل – ەڭ الدىمەن مۇعالىمدەردىڭ بىلىك­تىلىگىنە، وقۋلىقتاردىڭ ساپاسىنا، زامان تالابىنا ساي ينفراقۇرىلىم مەن ماتەريالدىق قورعا بايلانىستى ماسە­لە­لەر.

پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ قىركۇيەك ايىن­داعى «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قا­زاق­ستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەن­دە­ۋىنىڭ نەگىزى» اتتى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا دا ءبىلىم سالاسىنا ارنايى توقتالدى. مۇندا دا ول ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋ، وقۋشىلارعا قابىلەتتەرىنە قاراي كاسىبي باعىت-باعدار بەرۋ، قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرى اراسىنداعى الشاقتىقتى جويۋ، اۋىلداعى پەداگوگ كادر­لاردىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى «ديپ­لوم­مەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋ، دارىندى بالالارعا قولداۋ كورسەتۋ، پەداگوگتاردىڭ بىلىكتىلىگى مەن مارت­­ە­بەسىن كوتەرۋ سياقتى كوكەيكەستى ماسە­لە­لەرگە توقتالدى. مىنە، وسىنىڭ ءوزى-اق مەم­لەكەتىمىزدىڭ مۇعالىمدەرگە دەگەن زور قام­قورلىعىنىڭ ناقتى كورىنىسى.

ەلىمىزدە 1928 جىلى اشىلعان تۇڭعىش ۋنيۆەرسيتەت العاشقى كۇننەن باستاپ مۇعالىم دايارلاۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. اتاقتى قازپي-دە ەڭ الدىمەن پەداگوگيكا فاكۋلتەتى قۇرىلىپ، قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى، تاريح مۇعالىمدەرى دايارلانا باستاسا، كەلە-كەلە فاكۋلتەتتەر مەن ماماندىقتار كوبەيىپ، وقۋ ورنى ناعىز مۇعا­لىم دايىنداۋدىڭ ۇستاحاناسىنا اي­نال­دى. العاشقى جىلدارى وراز جان­دو­سوۆ، سانجار اسفەندياروۆ، احمەت بايتۇرسىن ۇلى، ساكەن سەيفۋللين، حالەل دوسمۇحامەدوۆ، ءىلياس قابىلوۆ، بايمەن المانوۆ، تەمىربەك جۇرگەنوۆ سياقتى ۇلت قايراتكەرلەرى ءدارىس وقىعان قاراشاڭىراق 90 جىلدا قازاقستان مەكتەپتەرى ءۇشىن 170 مىڭنان استام مۇعالىم، عىلىمي مەكەمەلەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارى ءۇشىن كوپتەگەن عىلىمي كادر دايارلاپ، ەلىمىزدەگى پەدا­گو­­گيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كوش­باس­شىسىنا اينالدى.

ءبىر عاسىرعا جۋىق ۋاقىتتا ۋني­ۆەر­سي­تەتىمىزدى بىتىرگەن تۇلەكتەرىمىزدىڭ ىشى­نەن بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قاي­رات­كەرلەرى دە، جازۋشىلار مەن اقىندار دا، عالىمدار دا، اتاقتى مۇعالىمدەر دە كوپ شىقتى. الايدا ءبىزدىڭ سالا بويىنشا اتاق-ابىرويى بۇكىل ەلىمىزگە جايىلعان سو­تسياليستىك ەڭبەك ەرى، ۇستاز قۇدىس ابسەمەتوۆ، حالىق مۇعالىمى قۇماش نۇرعاليەۆ، «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى، دارىندى ماتەماتيك وتەش ءماجيتتى ەرەكشە ماقتان ەتەمىز.

ۋنيۆەرسيتەتىمىز ەلىمىزدەگى پەدا­گو­گيكا­لىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كوش­باس­شىسى سانالادى. ءبىز الەمدەگى QS World University Ranking-2020 رەيتينگىسىندە 561-ورىن، ال ەلىمىزدەگى پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا 1-ورىن الىپ وتىرعانىمىز – وسى ءسوزىمىزدىڭ دالەلى. ەڭ باستىسى، جاڭا عاسىرعا، جاڭا زامانعا لايىق جاڭا مۇعالىم دايىنداۋمەن اينالىسامىز. بۇگىنگى تاڭدا ۋنيۆەرسيتەتتە اتقا­رىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ءبارى وسى ماق­ساتپەن تىكەلەي بايلانىستى.

جاڭا زاماننىڭ جاڭا مۇعالىمدەرىن دايارلاۋدا ءبىلىم باعدارلامالارىن جا­ڭار­­تىپ وتىرۋدىڭ ماڭىزى زور. ۋني­ۆەر­­سيتەتتە باكالاۆرياتتىڭ، ما­گيسترا­تۋ­رانىڭ جانە PhD دوك­تو­ران­تۋ­رانىڭ 295 يننوۆاتسيالىق ءبىلىم باع­دار­لا­ماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ ىشىندە Major+minor بويىنشا 82 باعدارلاما ازىرلەندى. بۇل ەلىمىزدەگى شا­عىن جيناقتى مەكتەپتەر ءۇشىن ­­مۇ­­عا­لىمدەر دايىنداۋعا باعىتتالعان. مىسالى، حيميا باعىتىندا وقيتىن ستۋدەنتتەر قوسىمشا بيولوگيا ماماندىعىن الىپ شىعادى.

بولاشاق ساپالى پەداگوگتار دايار­لاۋ­دا وقۋ-ادىستەمەلىك جۇمىستىڭ ما­ڭى­زى زور. ورتا مەكتەپتەرگە ارنال­عان وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇرالدارى جاڭار­تىل­عان ءبىلىم مازمۇنى بويىنشا دا­يىندالۋدا. وتكەن وقۋ جىلىندا عانا وسىنداي 243 وقۋلىق پەن وقۋ قۇرالدارىن شىعاردىق.

«پەداگوگيكالىق ولشەم»، «اداپ­­تا­تسيا­لانعان ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ورتا­لى­عىن قۇرۋ»، «Community Service»، ء«بىلىم بەرۋدەگى مەنەدجمەنت» تا­قى­رىپ­تارىندا جاڭا وقۋ كۋرسى باع­دار­لا­­مالارى ەنگىزىلدى. «ينفورماتيكا»، «فيزيكا»، «حيميا»، «بيولوگيا»، «حيميا-بيو­لو­گيا»، «مەكتەپكە دەيىنگى وقىتۋ مەن تاربيەلەۋ»، «فيزيكا-ينفورماتيكا» پان­دەرىن اعىلشىن تىلىندە وقىتاتىن مۇ­عا­لىمدەر دايارلاۋدى جولعا قويىپ وتىرمىز. STEM-ءبىلىم بەرۋ، GLIL تەحنولوگياسى بويىنشا ءتىل مەن ءپاندى شوعىرلاندىرىپ وقىتۋ، ساباق بەرۋدىڭ ينتەراكتيۆتى تەحنولوگياسى، SMART-ماقسات قويۋ ادىستەمەسى، كوللابوراتيۆتى ورتادا ديالوگتى وقىتۋ جونىندە ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگياسىنىڭ جاڭا ادىس­تە­مە­لە­رى ەنگىزىلدى.

ستۋدەنتتەردىڭ زەرتتەۋشىلىك، كون­­­س­­ترۋك­­تور­لىق، تەحنيكالىق-شى­عار­­­­ماشىلىق، روبو­تتەحنيكا مەن مەحاترونيكالىق جۇ­مىس­تارمەن اينا­لى­سۋىنا مۇمكىندىك تۋ­عى­زۋ ماقساتىمەن اشى­لىپ وتىرعان STEM-پاركىمىز دە ۋاقىت تالابىنان تۋىنداپ وتىرعان قاجەت­تىلىك. بۇگىندە STEM-پاركتە ستۋدەنت­تە­رىمىز مەحاترونيكا مەن ولشەۋىش جۇيە­­لەرى، نىسانداردى كومپيۋتەرلىك مودەل­­دەۋ، 3D-باسپاسى، مەحانيكالىق جۇيەلەردى باعالاۋ بويىنشا ەلەكتروندى تەح­نولوگيالاردى كەڭىنەن يگەرۋدە.

ءبىز جاڭا ساپاداعى پەداگوگتار دايىنداۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتەگى پەدا­گوگيكالىق ءبىلىم بەرۋدى ۇنەمى جەتىل­دى­رىپ، جاڭارتىپ وتىرۋىمىز كەرەك. جاڭالىق ومىرگە بىردەن ەنە سالمايدى. ونى ەنگىزۋ جانە يگەرۋ ءۇشىن الدىمەن تەوريالىق ماسەلەلەرى ابدەن زەرتتەلىپ، تالدانىپ، دالەلدەنۋى قاجەت. وسى ماقساتپەن ۇيىمداستىرعان «پەداگوگيكالىق پروفيلدەگى ءبىلىم بەرۋ باع­دارلامالارىنداعى جاڭار­تىلعان ورتا ءبىلىم مازمۇنىن ينتەگراتسيالاۋ»، «وز­گەر­مەلى الەم جاع­دايىن­داعى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن باسقارۋ»، «پەداگوگيكالىق جو­عارى وقۋ ورىندارىنداعى ءبىلىم بەرۋدى جاڭارتۋ» تاقىرىپتارى بويىنشا وتكىزىل­گەن سەمينارلارىمىز بەن دوڭگەلەك ۇستەل­دە­رىمىز ءوز جەمىسىن بەرۋدە. ء«بىلىم بەرۋ اليانسى» كونسورتسيۋمىن قۇرۋداعى ماق­سا­تىمىز دا وسى پەداگوگيكالىق ءبىلىمدى مودەر­نيزاتسيالاۋعا ءوز ۇلەسىمىزدى قوسۋ بولا­تىن.

وقۋ ورنى قىزمەتىندە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ماڭىزدى ورىن الادى. بۇگىنگى تاڭدا اباي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت 11 حالىقارالىق ۇيىمدارعا، اسسوتسياتسيالارعا مۇشە. الەمنىڭ 32 مەملەكەتىندەگى شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بىرلەسكەن جۇمىستار بويىنشا 160 كەلىسىمشارت بويىنشا جۇمىس ىستەپ وتىرمىز.

ماگيستراتۋرانىڭ 11 قوسديپلومدى باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ ىشىندە فرانتسيانىڭ سوربوننا-پاريج-سيتە، ينالكو، پاريج ديدرو-7 ۋنيۆەرسيتەتى، پۋاتە ۋنيۆەرسيتەتى، ەكس-مارسەل ۋنيۆەرسيتەتى، پولشانىڭ سلۋپسك قالاسىنداعى پومور اكادەمياسى، ماسكەۋدىڭ قالالىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى بار.

ءبىز الەمدىك جانە وتاندىق رەيتين­گى­لەر­دە لايىقتى ورنىمىزدى الىپ وتىرساق، بۇل ءبىلىمدى دە بىلىكتى پەداگوگتار دايارلاۋ ءۇشىن تەر توگىپ جۇرگەن ۋنيۆەرسيتەت ۇستازدارىنىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ جەمىسى.

تاكير بالىقباەۆ،
اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق
پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ
رەكتورى، پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور

سوڭعى جاڭالىقتار

تولەم الۋعا – Telegram-بوت

قوعام • بۇگىن، 08:05

پەتروپاۆل كارانتينگە جابىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:00

قارجى حالىققا باعىتتالادى

ۇكىمەت • بۇگىن، 07:53

قۇپتارلىق قادام

پارلامەنت • بۇگىن، 07:47

مەشىتتە بەتپەردە تسەحى اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:35

ەلگە پايداسى تيگەن ادام جاقسى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:30

اۋدان ءومىرىنىڭ ايناسى

ايماقتار • بۇگىن، 07:27

ارمان الاسارماسىن

رۋحانيات • بۇگىن، 07:22

ديقان ديزەلدى تومەن باعاعا الادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:11

كوروناۆيرۋسسىز قوستاناي

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار