12 پاتەنتi بار ازامات يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتارعا قۇمار
جۇما, 31 مامىر 2013 2:08
اساۋميدين ابدiحالىقوۆ اۋىلدا تۇرادى. تۇلكiباس اۋدانىنداعى اگروبيزنەس جانە تۋريزم كوللەدجiندە وقىتۋشى بولىپ جۇمىس iستەيتiن ازامات جاڭالىق اتاۋلىعا جانى قۇمار. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنا سايكەس بiلiم سالاسىنداعى مەملەكەتتiك ساياسات جوعارى جانە ورتا ارناۋلى وقۋ ورىندارىندا وتاندىق عىلىمنىڭ جاڭا ۇلگiسiن قۇرىپ, ينتەللەكتۋالدى ۇلت قالىپتاستىرۋ مiندەتiن جۇكتەپ وتىر.
جۇما, 31 مامىر 2013 2:08
اساۋميدين ابدiحالىقوۆ اۋىلدا تۇرادى. تۇلكiباس اۋدانىنداعى اگروبيزنەس جانە تۋريزم كوللەدجiندە وقىتۋشى بولىپ جۇمىس iستەيتiن ازامات جاڭالىق اتاۋلىعا جانى قۇمار. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنا سايكەس بiلiم سالاسىنداعى مەملەكەتتiك ساياسات جوعارى جانە ورتا ارناۋلى وقۋ ورىندارىندا وتاندىق عىلىمنىڭ جاڭا ۇلگiسiن قۇرىپ, ينتەللەكتۋالدى ۇلت قالىپتاستىرۋ مiندەتiن جۇكتەپ وتىر.
وقۋ جۇيەسiندەگi مۇنداي جاڭعىرتۋلار جوعارى كاسiبي جانە جان-جاقتى دەڭگەيدەگi ماماندار دايارلاۋ ارقىلى ەڭبەك رىنوگىنداعى قاجەتتiلiكتi تولىق قاناعاتتاندىرۋعا جول اشاتىنى داۋسىز. ەندiگi عاسىر عىلىمدار عاسىرى بولماق. سوندىقتان جاڭا تەحنيكا مەن وزىق تەحنولوگياعا ارنالعان جوبالاردى ءجۇزەگە اسىرۋ, ول ءۇشiن حالىقتى عىلىمي جاڭالىقتاردى اشۋعا قىزىقتىرۋ, ىنتالاندىرۋ, ينتەللەكتۋالدى سەرپiلiس جاساۋ باسەكەگە تۇسە الاتىن ەررۋديتسيالىق ادامداردى قاجەت ەتەتiنi بەلگiلi. 40 جىلدان استام ۋاقىت وسكەلەڭ ۇرپاققا ساپالى بiلiم, سانالى تاربيە بەرۋمەن اينالىسىپ كەلە جاتقان ۇستازدىڭ ومiرلiك ۇستانىمى وسىنداي. شاكiرتتەردi وسى قاسيەتتەرگە باۋلىپ قانا قويماي, ءوزi دە ۇدايى iزدەنiس ۇستiندە جۇرەدi. جەرگiلiكتi ءباسپاسوز بەتتەرiنەن وزىق تەحنولوگيالار مەن ونەرتاپقىشتىق جونiندەگi ماقالالاردى قاداعالاپ وقيدى. عالامتوردى جيi شارلايدى. نەگiزگi وقۋلىقتارمەن قاتار, قوسىمشا ادەبيەتتەردi كوپ پايدالانادى. تەحنيكا سالاسىنداعى سوڭعى جاڭالىقتارمەن تانىسقانشا تاعات تاپپايدى. كەرەگiن قويىن داپتەرiنە ءتۇرتiپ الىپ, گازەتتەردiڭ قيىندىسىن ساقتاپ جۇرەدi. ويدى وي قوزعاپ, ءوزi دە يننوۆاتسيالىق جوبالار بويىنشا جۇمىس جۇرگiزۋدەن جالىقپايدى. ورتا ارناۋلى بiلiم بەرۋ مەكەمەسiنiڭ ديرەكتورى عابيت نىسانوۆ شىعارماشىلىقپەن جۇمىس iستەيتiن وقىتۋشىعا ۇنەمi قولداۋ كورسەتiپ, جاعداي تۋعىزىپ كەلەدi. ءاساۋميديننىڭ جاڭالىقتارىمەن العاش تانىساتىن دا سول كiسi.
اسەكەڭ ءوزi جاساعان 12 جوباعا پاتەنت العان. سولاردىڭ بiرi ءارi ماڭىزدىسى «سىعىلعان اۋانى الۋدىڭ كۇن قوندىرعىسى» دەپ اتالادى. جوبا ءداستۇرلi ەمەس بالاما قۋات كوزدەرiن پايدالانۋ سالاسىنا جاتادى. ونىڭ انالوگى بار, يننوۆاتسيالىق پاتەنت الىنعان, iس-ارەكەت جاسايتىن ماكەتتەردە تاجiريبەدەن وتكەن. بۇل جوبا بىلتىر 17-27 قىركۇيەكتە استانادا وتكەن رەسپۋبليكالىق «NIFS50K» كونكۋرستا اقتىق سىنعا شىعۋ ديپلومىمەن ماراپاتتالعان.
– قازiرگi كەزدە بارلىق ەلدەردە ءۇي شاتىرىنىڭ ۇستiندە كۇن ساۋلەسiمەن جۇمىس iستەيتiن «كۇن كوللەكتورى» قوندىرعىلارى پايدالانىلادى, – دەيدi اساۋميدين ءابدiحالىقوۆ. – ال مەن ۇسىنىپ وتىرعان قوندىرعى جاڭا كونسترۋكتسيا, وتاندىق وزىق تەحنولوگيا بولعاندىقتان ونىڭ جۇمىسى وزگەشە. باسقا ەلدەردە كەزدەسپەيدi. جوبانىڭ ارتىقشىلىعى سوندا, قوندىرعىمەن كۇن ساۋلەسi نەمەسە سىرتقى اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى ارقىلى ەكولوگيالىق تازا سىعىلعان اۋا الىنادى جانە سىعىلعان اۋا قولدانىسقا تۇسەدi. تەحنيكالىق ناتيجەسi تومەندەگiدەي. جاڭا جوبانى, بiرiنشiدەن, ەلەكتر قۋاتىن ءوندiرۋ ءۇشiن قولدانۋعا بولادى. ەكiنشiدەن, بولمەلەردە ميكروكليمات جاساۋعا وتە قولايلى. اتاپ ايتقاندا, ءۇيدi جىلىتۋ, كەرiسiنشە, ءبولمەنi سالقىنداتۋعا جانە ىلعالداندىرۋعا دا مۇمكiندiك مول. قويمالاردا اۋىلشارۋاشىلىق ءونiمدەردi كەپتiرۋگە, ساقتاۋعا قولدانا الامىز. ماسەلەن, جىلىجاي مەن كوشەتجايدى جىلىتۋ ءۇشiن تاپتىرماس قوندىرعى. بولمەلەردi جەلدەتۋدi وسى جوبا جۇزەگە اسىرادى. سونىمەن قاتار, سۋدى بەلگiلi بiر بيiكتiككە كوتەرەدi جانە تاسىمالداي الادى. مۇنىڭ ءوزi ەنەرگەتيكالىق داعدارىستان شىعۋعا, بالامالى قۋات كوزi ارقىلى ونى ۇنەمدەۋگە مۇمكiندiك بەرەدi. وسى جوبالىق يدەيانى ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنە ۇسىنىپ, ءوز ۇلەسiمدi قوسۋعا نيەت ەتiپ وتىرمىن. ارينە, جوبا قاعاز كۇيiندە قالىپ قويماۋ ءۇشiن ونى قارجىلاندىرۋ قاجەت. Iس-ارەكەت ەتەتiن ۇلگiسiن زاۋىتتا دايىنداپ, ونى تاجiريبەدەن وتكiزۋ, ءسويتiپ, وندiرiسكە ەنگiزۋ قيىن دا قىزىقتى ۇدەرiس. اشقان جاڭالىقتى تولىق دالەلدەپ شىعۋ ءۇشiن بار كۇش-جiگەرiمدi سارقا جۇمساۋعا ءازiرمiن, – دەيدi اۆتور.
قوندىرعىعا قاجەتتi ەلەمەنتتەرi دە قاراپايىم. كۇن كوللەكتورىنان, بۋلاندىرعىش جانە كوندەنساتورلاردان, كامەرالار مەن سيلفونداردان, مۇزداتقىشتاردان, رەسيۆەرلەردەن, اۋا تۋربيناسىنان تۇرادى. سونداي-اق, جىلىتۋ, سالقىنداتۋ جانە ىلعالداندىرۋ جۇيەلەرiنەن قۇراستىرىلادى. سۋدى بەلگiلi بiر بيiكتiككە كوتەرۋ جۇيەسi دە ورنالاستىرىلادى. تەز ءارi تومەنگi تەمپەراتۋرادا قاينايتىن سۇيىق فرەون قولدانىلادى. ول تەحنيكادا كوپ كەزدەسەدi ءارi ارزان. ال سالقىنداتۋ ءۇشiن مۇز, تۇز, حلورلى كالتسي, امموني سۋلفاتى, سۋ, سەليترا, ءدارi-دارمەكتەردi سالقىنداتاتىن باسقا دا سۇيىقتىقتار پايدالانىلادى. بۇل جوبا بارلىق سالادا قولدانۋىمەن قۇندى.
ا.ابدiحالىقوۆتىڭ توپىراق قۇنارىن ارتتىراتىن قۇرىلعىسى اۋىل شارۋاشىلىعىندا ءوزiنiڭ تيiمدiلiگiن بايقاتۋدا. قازiر ەگiنشiلiكتە پوليەتيلەندi پلەنكا قولدانىسقا كەڭiنەن ەنگiزiلگەنi بەلگiلi. قىتايلىقتاردىڭ بۇل ءادiسiن اساۋميدين اعامىز ودان ءارi جەتiلدiرiپ, تولىقتىرا تۇسەدi. پلەنكانىڭ استىنان توپىراق «جامىلعىسىن» جاساپ, ونى قۇرىلعىنىڭ كومەگiمەن جەرگە توسەيدi. ال توپىراق «پلەنكاسىن» جاساۋ ءۇشiن شنەك-پرەسس جانە پروكاتتاۋ بiلiكتەرi قولدانىلادى. شنەك پرەستەن وتكەن تابيعي قۇنارلى توپىراق دەفورماتسيالانادى: ول تىعىزدالادى, سىعىمدالادى. ارناۋلى «پوترۋبكادان» وتكەندە توپىراق جامىلعىسى پايدا بولادى.
ونى پايدالانۋدىڭ تيiمدiلiگi قانداي دەگەن ساۋالعا جاۋاپ iزدەسەك, بiرiنشiدەن, جەردiڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرادى. ەكiنشiدەن, توپىراق بەتiنiڭ توزۋىنان ساقتايدى. ءۇشiنشiدەن, الىناتىن ءونiم مولايادى. ءماسەلەن, پوليەتيلەن پلەنكانى پايدالانۋ ارقىلى داقىلدىڭ ءتۇسiمدiلiگi ەكi ەسەگە دەيiن ارتسا, توپىراق جامىلعىسىن توسەگەندەر ادەتتەگiدەن اناعۇرلىم ءونiمدi كوپ جينايدى. ءتورتiنشiدەن, ارامشوپتەردiڭ ءوسۋiن تەجەيدi. ودان باسقا, اگروتەحنيكالىق جۇمىستاردى ءجۇرگiزۋ شىعىنىن قىسقارتادى. جەردەگi ىلعالدى ساقتاۋ ارقىلى سۋدى ۇنەمدەيدi. وسiمدiكتەردi سۋىقتان, ءتۇرلi زيانكەستەردەن قورعايدى. ەكولوگيالىق تازا ءونiم جيناۋعا مۇمكiندiك بەرەدi. وبلىس جانە اۋداندار مەن قالالار ورتالىقتارىنداعى تۇرعىندار تىنىعاتىن ساياباقتاردى, گۇلزارلاردى, كوشەلەردiڭ جيەكتەرiن وسىنداي توپىراق «جامىلعىسىمەن» كومكەرۋگە قولايلى.
«قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا بiلiم مەن عىلىمدى جانە يننوۆاتسيانى ۇتىمدى ۇشتاستىرۋ ارقىلى باسەكەگە قابiلەتتi, ەكسپورتقا باعىتتالعان, الەمدiك ستاندارتقا سايكەس وتاندىق تاۋارلار شىعارۋ, وزىق تەحنولوگيالاردى وندiرiسكە ەنگiزۋ ارقىلى ەلiمiزدiڭ وركەندەۋiنە, دامۋىنا ءاربiر قازاقستاندىقتىڭ بەلسەنە اتسالىسۋى جايىندا ايتىلعان-دى. مۇنى الدىمىزعا قويىلعان مiندەت دەپ تۇسiنگەنiمiز ءلازiم. وسى تالاپتار تۇرعىسىنان العاندا, اساۋميدين سياقتى جاڭاشىلدار اۋىلدا ءالi تانىلماي ءجۇر. ولاردى قولداپ, قولتىعىنان دەمەپ جiبەرۋ ازاماتتىق ءارi ابىرويلى بورىشىمىز.
ارينە, بiر ماقالادا تۇلكiباستىق اساۋميدين ابدiحالىقوۆ اشقان جاڭالىق-جوبالاردىڭ ارقايسىسىنا جەكە-جەكە توقتالىپ, سيپاتتاما بەرiپ شىعۋ مۇمكiن ەمەس. بiز ونىڭ ەكەۋiن عانا ءسوز ەتتiك. جاڭاشىل ۇستازدىڭ «قۇرىلىس كەراميكالىق ماتەريالداردى وتە جوعارى جيiلiكتi پەشتەردە كەپتiرۋ جانە كۇيدiرۋ», «اۋانى مەمبرانالىق سىعۋعا ارنالعان كوپفۋنكتسيالى قوندىرعى», «وتە جوعارى جيiلiكتi ساۋلەمەن توپىراقتى وڭدەۋ», «كۇنمەن جىلىتۋ جۇيەسi», «ەكi جاقتى ارەكەت ەتەتiن اۋانى مەمبراندى سىعاتىن قوندىرعى», «كۇنمەن جۇمىس iستەيتiن سۋ كوتەرگiش», «ەكi جاقتى ارەكەت جاسايتىن شنەك», «كۇنمەن كونديتسيالاۋ جۇيەسi» سياقتى وزگە دە پاتەنت العان جوبالارى وندiرiستە ءوزiنiڭ قولداۋىن كۇتiپ جاتىر…
سەرiكقالي جەكسەنباەۆ.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
