سۋرەت: kaz.inform.kz
تاريحقا كوز جۇگىرتسەك, ەل اۋماعىندا قالىپتاسقان مەملەكەتتىلىك ءداستۇرى تەرەڭ ءارى ساباقتاس ەۆوليۋتسيالىق جولدان ءوتتى. ەرتە تۇركى قاعاناتتارىنان باستاپ قازاق حاندىعىنا, ودان كەيىنگى وتارلىق كەزەڭدەگى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستار مەن حح عاسىر باسىنداعى الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ساياسي كۇرەسىنە دەيىن ەگەمەندىك يدەياسى ۇلتتىڭ ساياسي ساناسىنىڭ وزەگىنە اينالدى. بۇل تاجىريبە مەن يدەيالىق مۇرا قازىرگى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ساياسي-قۇقىقتىق دامۋىنا ىرگەتاس بولىپ وتىر. دەمەك, بۇگىنگى رەفورمالار – تاريحي جادتان اجىراعان كەزدەيسوق قادام ەمەس, كەرىسىنشە, عاسىرلار بويى قالىپتاسقان مەملەكەتتىك ويدىڭ زاڭدى جالعاسى.
زاماناۋي مەملەكەت جاعدايىندا تاۋەلسىزدىك ۇعىمى تەك اۋماقتىق تۇتاستىق پەن سىرتقى ساياسي دەربەستىكپەن شەكتەلمەيدى. ول ەڭ الدىمەن, ءتيىمدى باسقارۋ ينستيتۋتتارىنىڭ ورنىعۋىن, بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىك پەن ءوزارا تەجەمەلىك جۇيەنىڭ جۇمىس ىستەۋىن, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ناقتى قورعالۋىن جانە قوعامدىق قاتىناستاردىڭ ادىلەتتى قۇقىقتىق رەتتەلۋىن تالاپ ەتەدى. ەگەر وسى قاعيداتتار جۇزەگە اسپايتىن بولسا, ەگەمەندىك سىرتقى فورماسىن ساقتاعانىمەن, ىشكى مازمۇنىنان ايىرىلۋ قاۋپىنە ۇشىرايدى.
وسى تۇرعىدان العاندا, قازىر ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردى تاريحي تاۋەلسىزدىك يدەياسىن زاماناۋي قۇقىقتىق ءارى ينستيتۋتسيونالدىق فورمادا ورنىقتىرۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام دەپ باعالاۋعا بولادى. وزگەرىستەر مەملەكەتتىڭ ساياسي جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا, قوعام مەن بيلىك اراسىنداعى سەنىمدى نىعايتۋعا, ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ ىسىنە قاتىسۋ تەتىكتەرىن كەڭەيتۋگە, بيلىكتىڭ حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
كونستيتۋتسيالىق جاڭعىرۋ ەلىمىزدىڭ ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, ۇلتتىق مەملەكەتتىلىكتىڭ بەرىك نەگىزىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى. سوندىقتان بۇل رەفورمالاردىڭ ءمانى, سالماعى, جاۋاپكەرشىلىگى دە ايرىقشا جوعارى.
مەملەكەت باسشىسىنان باستاپ, قاراپايىم ازاماتقا دەيىن بارشامىزدى بىرىكتىرەتىن ورتاق مۇرات – ەلدىڭ ازاتتىعىن باياندى ەتۋ. تاۋەلسىزدىكتى تەك ساقتاپ قانا قويماي, ونى ادىلەتكە, زاڭ ۇستەمدىگىنە, ازاماتتىڭ قادىر-قاسيەتىنە نەگىزدەلگەن, بولاشاق ۇرپاققا نىق تابىستايتىن قۋاتتى مەملەكەت قۇرۋ ارقىلى بەكەمدەۋ. ەندەشە, ەلدىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭىن ايقىندايتىن وسىناۋ بەتبۇرىس كەزەڭىندە اۋىزبىرلىگىمىزدى كورسەتەيىك.
ەرلان قۇسايىن,
قاراعاندى وبلىسى بۇقار جىراۋ اۋدانىنىڭ اكىمى
