بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى تانىستىرىلدى
الدىمەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ 2019 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ جونىندەگى زاڭ جوباسىن تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا اتالعان قۇجات بيىلعى ءساۋىر ايىندا تۇزەتىلگەن, ونىڭ ىشىندە بيىلعا ارنالعان ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامىنىڭ كورسەتكىشتەرى ساقتالعان.
− سونىمەن قاتار 49,2 ملرد تەڭگە «باستاۋ بيزنەس», قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ تەتىكتەرى ارقىلى جۇمىسسىزدار مەن ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندارعا كومەك كورسەتۋ, سونداي-اق «ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا اۋىلداردا شاعىن نەسيە بەرۋ كولەمىن جانە ستارتاپ جوبالارعا بەرىلەتىن گرانتتار سانىن ۇلعايتۋ جوسپارلانعان. بۇعان قوسا, 10 مىڭ جاسقا جالدامالى باسپانا سالىپ بەرۋ ماسەلەسىنە 14,4 ملرد تەڭگە قاراستىرىلدى. سونداي-اق, 70 ملرد تەڭگە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تولەمدەرىن وسى جىلدىڭ 1 ساۋىرىنە كوشىرۋگە بايلانىستى قاراجاتتىڭ قاجەتتىلىگىن جابۋعا ءبولىندى. ال 1,1 ملرد تەڭگە تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى, جوعارى وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرىن وقىتۋعا ءبولىندى, – دەدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى.
ايتا كەتەرلىگى, اتالعان زاڭ جوباسىندا ۇكىمەت رەزەرۆىن 72,9 ملرد تەڭگەگە ۇلعايتۋ ۇسىنىلىپ, اتالعان قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگى ارىس قالاسىنداعى توتەنشە جاعدايدىڭ سالدارلارىن جويۋعا باعىتتالدى. بۇدان وزگە, 35,9 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات قالعان تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋگە جۇمسالادى.
– بارلىق ازىرلەنگەن الەۋمەتتىك شارالار ماڭىزدى. زاڭ جوباسىن پارلامەنت قاراۋىنا باعىتتاۋدى ۇسىنامىز, – دەپ تۇيىندەدى ءا.سمايىلوۆ.
جيىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىن ىسكە اسىرۋ, سونىڭ ىشىندە كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق زايم بەرۋدى رەتتەۋ شارالارى بويىنشا ۇلتتىق بانك قابىلداپ جاتقان قوسىمشا شارالار تۋرالى ۇلتتىق بانك توراعاسى ەربولات دوساەۆ ايتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق بانك كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق قارىزدار بويىنشا 300 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن سومادا ومىرلىك قيىن جاعدايدا قالعان ازاماتتاردىڭ بەرەشەگىن وتەۋ تەتىگىن ازىرلەدى. بۇل تەتىك بويىنشا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ ومىرلىك قيىن جاعدايدا قالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ ءتىزىمىن جاساۋى كەرەك.
− ۇلتتىق بانك بانكتەرمەن جانە ميكروقارجى ۇيىمدارىمەن بىرلەسىپ, 2019 جىلعى 1 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا ەسەپتەلگەن, كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق قارىزى بار بارلىق ازاماتتار ءۇشىن ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇلدى وتەۋ تەتىگىن ازىرلەدى. ول بويىنشا, العاشقى قادام رەتىندە بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ ەسەپتەلگەن ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇلدارى دەربەس كەشىرىلۋى ءمۇمكىن. بۇدان كەيىن وپەراتور بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ شىعىستارىن 70 پايىز ديسكونتپەن وتەۋدى جۇزەگە اسىرادى. ياعني, ءىس جۇزىندە ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇل سوماسىنىڭ ۇشتەن ەكىسىنەن استامى بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن ەسەپتەن شىعارىلادى. بۇل تەتىكتى دە ەكى ايدا اياقتاۋ جوسپارلانۋدا, – دەدى ۇلتتىق بانك توراعاسى.
ە.دوساەۆ پارلامەنت سەناتىنىڭ قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋ, ميكروقارجىلىق قىزمەت جانە سالىق سالۋ ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭدى قابىلداپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە قول قويۋعا ەنگىزگەنىن اتاپ ءوتتى.
− وندا كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەردى, لومباردتار مەن ونلاين-كرەديتورلاردى قوسا العاندا, بارلىق كرەديتتەۋ سۋبەكتىلەرىن رەتتەۋ مەن قاداعالاۋدى ەنگىزۋ جانە حالىقتىڭ بورىشتىق جۇكتەمەسىنىڭ باقىلانبايتىن ءوسۋىن شەكتەۋ كوزدەلەدى. ەنگىزىلەتىن زاڭنامالىق ءوزگەرىستەر قارىز الۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدى كۇشەيتەدى, رەتتەۋشىلىك تورەلىكتى جانە تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەۋ نارىعىنداعى جۇيەلىك پروبلەمالاردى جويادى, – دەدى ۇلتتىق بانك باسشىسى.
جيىندا تالقىلانعان ماسەلەنى جالعاستىرعان يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى رومان سكليار حالىقتىڭ از قامتىلعان توبىن, سونىمەن قاتار جۇمىس ىستەيتىن جاستاردى باسپانامەن قامتۋ شارالارى جايىندا باياندادى. مينيستر كەلتىرگەن دەرەككە سايكەس, «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا كوپ بالالى وتباسىلار ءۇشىن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا جانە سالۋعا قارجى قاراستىرىلادى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جىلىنا 2 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانۋدا.
– جىل سايىن تۇرعىن ۇيمەن 6 مىڭ كوپ بالالى وتباسى قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. 7 جىلدا – 40 مىڭ وتباسى. وسى جىلدىڭ مامىر ايىنان باستاپ 1480 كوپ بالالى وتباسىنا باسپانا بەرىلدى. نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارىنداعى جۇمىس جاسايتىن جاستاردىڭ ەڭبەك موبيلدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 2019-2021 جىلدارى جىلىنا 1 مىڭ جالدامالى پاتەر سالۋ جوسپارلانعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس جۇمىس جاسايتىن جاستار ءۇشىن جالدامالى تۇرعىن ۇيلەردى ساتىپ الۋدى جانە سالۋدى قارجىلاندىرۋ كولەمى ۇلعايۋدا. بۇل بىزگە جۇمىس جاسايتىن جاستارعا الداعى ەكى جىلدا 3 مىڭ جالدامالى پاتەر بەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى ر.سكليار.
الەۋمەتتىك شارالار جوسپارعا ساي جۇزەگە اسپاق
جيىندا ءسوز العان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى بەردىبەك ساپارباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ تۋرالى تاپسىرماسى بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى باياندادى.
− مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اxۋالىن ارتتىرۋ, ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ۇكىمەتتىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى. بيىلعى جىلدىڭ باسىنان ەڭ تومەنگى جالاقى 42 مىڭ تەڭگەگە, تومەن جالاقى الاتىنداردىڭ ايلىعى كاسىپورىندار مەن كاسىپكەرلەردىڭ كومەگىنىڭ ارقاسىندا 46 مىڭنان 60 مىڭعا دەيىن كوبەيدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 1 ماۋسىمنان باستاپ مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە قىزمەت ىستەيتىندەردىڭ جالاقىسى ورتا ەسەپپەن 30%-عا كوبەيدى. وعان ەندى وسى قوسىمشاعا سايكەس 12,3 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر, – دەدى ب.ساپارباەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, پرەزيدەنت جۇكتەگەن نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى − كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ. سوعان ءسايكەس قازىرگى تاڭدا بولىنگەن گرانتتار مەن ميكروكرەديتتەر ءۇشىن قوسىمشا 32 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
− بۇل قارجى شامامەن 30 مىڭ ادامدى قامتيدى. ودان بولەك, «جاس كاسىپكەر», «جاس مامان» جوبالارى بويىنشا وسى 3 جىلدىڭ ىشىندە ەكونوميكاعا قاجەت دەگەن 100 ماماندىق بويىنشا ەڭ كەم دەگەندە 200 مىڭ ادامدى وقىتۋىمىز كەرەك. «باستاۋ بيزنەس» باعدارلاماسى بويىنشا وسى ۋاقىتتا كەم دەگەندە 60 مىڭ ادام وقىتىلدى. قازىرگى تاڭدا بەرىلگەن قارجىعا قوسىمشا 16,8 ملرد تەڭگە بولىنەدى. سول كەزدە وقيتىنداردىڭ سانى ەكى ەسەگە كوبەيەدى. ولاردىڭ 70%-ى جاستار, – دەدى مينيستر.
جيىندا بەلگىلى بولعانداي, كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ بالالارىنا بەرىلەتىن 5 مىڭ گرانتتىڭ كونكۋرسى 5-10 تامىز ارالىعىندا وتەدى. ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ 5 مىڭ گرانت كوپ بالالى جانە الەۋمەتتىك كومەك الاتىن وتباسىدان شىققان بالالارعا تاعايىندالاتىنىن ايتتى.
− گرانت قاراجاتى ترانسفەرت ارقىلى جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرگە بەرىلەدى. ولار وزدەرىنىڭ قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ناقتى ماماندىقتار تىزبەسىن انىقتاپ, كونكۋرستىق كوميسسيا قۇرىپ, كونكۋرس جۇرگىزىپ, گرانت بەرەدى. جالپى, بۇل تەتىك بۇگىنگى كۇنى بار, زاڭناماعا ەنگىزىلگەن, – دەدى مينيستر. ونىڭ ايتۋىنشا, كونكۋرسقا قاتىسۋ ءۇشىن تالاپكەر نىسانالى توپقا جاتۋىمەن قاتار, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىنىڭ شەكتى بالىن جيناۋى قاجەت.
تاقىرىپتى قورىتىندىلاۋ بارىسىندا پرەمەر-مينيستر اسقار مامين قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ەل ۇكىمەتى جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتى ەكەنىن ايتتى.
– مينيسترلەر كابينەتىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتى – الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋعا بىردەن كىرىسۋ, ولاردى ۋاقتىلى ورىنداۋ ءۇشىن بارلىق ۇيىمداستىرۋ جانە قۇقىقتىق ءىس-شارالاردى شۇعىل جۇرگىزۋ. بۇل ازاماتتاردىڭ ماتەريالدىق ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى پرەمەر-مينيستر. ۇكىمەت باسشىسى مەملەكەتتىك ورگاندارعا ءبىر اپتا ىشىندە ازاماتتاردىڭ بورىش جۇكتەمەسىن ازايتۋعا بولىنگەن قاراجاتتى پايدالانۋ تەتىكتەرىن ايقىنداۋدى, ازاماتتاردىڭ كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەرى بويىنشا جيناقتالعان ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇلداردى ەسەپتەن شىعارۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر جۇمىسقا ورنالاسۋعا مۇقتاج ادامداردى ىزدەۋ مەن بوس جۇمىس ورىندارىن تولتىرۋدىڭ بەلسەندى فورماتىنا كوشۋ ارقىلى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋدى تاپسىردى. تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتى بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارعا جۇمىس ىستەيتىن جاستار اراسىندا تۇرعىن ءۇي ءبولۋ تەتىگىن بەكىتۋدى اياقتاۋدى جانە الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان وتباسىلارعا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ ءۇشىن جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋ تەتىگىن ىسكە قوسۋدى جەدەلدەتۋ تاپسىرىلدى.
− 1 قىركۇيەكتەن باستاپ تۇرمىسى تومەن جانە كوپ بالالى وتباسىلاردان شىققان بالالارعا 5 مىڭ نىسانالى ءبىلىم گرانتى قوسىمشا بولىنەدى, جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ ستيپەندياسى 30 پايىزعا ارتادى, – دەگەن ا.مامين وسى گرانتتاردى بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. بارلىق وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنە بۇكىل نورماتيۆتىك راسىمدەردى قاتاڭ ساقتاۋ, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلارعا مونيتورينگ جۇرگىزۋ تاپسىرىلدى.
− قابىلدانىپ جاتقان شارالار ەڭ الدىمەن ناقتى مۇقتاج ازاماتتاردى قولداۋعا, ونىڭ ىشىندە جاستاردى قولداۋعا, سونداي-اق ادامداردى جۇمىسپەن قامتۋعا باعىتتالعان, – دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار تۇرعىنداردى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىن كۇشەيتۋ ءۇشىن پرەمەر-مينيستر اتىراۋ, جامبىل, الماتى, اقتوبە جانە تۇركىستان وبلىستارىنىڭ وڭ تاجىريبەسىن ەسكەرۋدى, تۇرعىنداردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ءۇشىن وڭىرلەردىڭ سكرينينگىن ىسكە اسىرۋ جوسپارىن جانە ادىستەمەسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.
