تازالىق پا, الدە توعىشارلىق پا؟
جۇما, 31 مامىر 2013 2:01
جاقىندا ءبىر تەلەارنانىڭ جاۋىن-شاشىن تىيىلىپ, كۇن اشىلعاننان كەيىن جول پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرى قالالارداعى اۆتوكولىكتەردىڭ تازالىعىن تەكسەرۋگە كىرىستى دەگەن سىڭايدا اقپارات تاراتىپ جاتقانىن ەستىدىم. بۇل, ارينە, ءبىر قاراعاندا, كوڭىل قۋانتارلىق-اق حابار بولاتىن. اسىرەسە, سەن تۇراتىن قالادا ءتارتىپ پەن تازالىق ورناتامىز دەپ جاتسا وعان قالاي قۋانباسسىڭ؟ دەگەنمەن, ەگەر ءماسەلەگە تەرەڭىرەك ءۇڭىلىپ قارايتىن بولساق, وسىنداي جاقسى حاباردىڭ ارتىندا تۇيتكىلدى تۇيىندەر دە بار سياقتى.
جۇما, 31 مامىر 2013 2:01
جاقىندا ءبىر تەلەارنانىڭ جاۋىن-شاشىن تىيىلىپ, كۇن اشىلعاننان كەيىن جول پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرى قالالارداعى اۆتوكولىكتەردىڭ تازالىعىن تەكسەرۋگە كىرىستى دەگەن سىڭايدا اقپارات تاراتىپ جاتقانىن ەستىدىم. بۇل, ارينە, ءبىر قاراعاندا, كوڭىل قۋانتارلىق-اق حابار بولاتىن. اسىرەسە, سەن تۇراتىن قالادا ءتارتىپ پەن تازالىق ورناتامىز دەپ جاتسا وعان قالاي قۋانباسسىڭ؟ دەگەنمەن, ەگەر ءماسەلەگە تەرەڭىرەك ءۇڭىلىپ قارايتىن بولساق, وسىنداي جاقسى حاباردىڭ ارتىندا تۇيتكىلدى تۇيىندەر دە بار سياقتى. ول نەندەي تۇيتكىل؟
بىرىنشىدەن, اۆتوكولىكتەردى جۋىپ, ءار ۋاقىتتا تازا ۇستاۋ قاجەتتىگىن تۇسىنە جانە ونداي تالاپپەن كەلىسە وتىرىپ, و جەر, بۇ جەرلەرىنەن قارا ماي اققان, كۋزوۆتارىنىڭ كەي تۇستارى مايىسقان, بوياۋى كەتكەن, ءتىپتى كەرەك بولسا, شىرىگەن اۆتوموبيلدەردىڭ كوشەلەرىمىزدە تولىپ جۇرگەنىن قايدا قويامىز؟ زاۋىتتان شىققانىنا 15-20 جىل بولعان مۇنداي اۆتوكولىكتەر قالانىڭ ءسانىن كەتىرىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە ونسىز دا تۇتىنگە تۇنشىعىپ تۇرعان شاھارلارىمىزدىڭ ەكولوگياسىنا دا ايتارلىقتاي نۇقسان كەلتىرۋدە. وسىنى ەسكەرە كەلگەندە, تازالىقتى تىم ەسكى ماشينالاردىڭ كوشەلەردە ەمىن-ەركىن جۇرۋىنە تىيىم سالۋدان باستاعان ءجون شىعار. بۇل رەتتە ونداي كولىكتەر يەلەرىنە تەحنيكاڭنىڭ سىرت بەينەسىن ادەمىلەپ, اۋاعا زياندى زات شىعارمايتىنداي جاعدايعا كەلتىر دەگەن تالاپ قويسا جەتىپ جاتىر.
ال, ەكىنشى ماسەلە وسى اۆتوماشينالاردى جۋاتىن ورىندارعا قاتىستى تۋىندايدى. بۇگىندە قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن قالاسىندا نە كوپ, اۆتوموبيل جۋاتىن ورىندار كوپ. ايتا بەرسەك, مۇنىڭ ءوزى بيزنەستىڭ ەڭ ءبىر جەڭىل تۇرىنە اينالىپ كەتتى. ءبىر اۆتوكولىكتى جۋعانى ءۇشىن (ولاردىڭ مەملەكەتكە قانشا سالىق تولەيتىنىن ەشكىم ءبىلىپ تە جاتقان جوق) 1 مىڭ نەمەسە ودان جوعارى تەڭگە سۇرايتىن اۆتوموبيل جۋشىلار سۋدى قايدان الىپ جاتىر؟ سوڭعى جىلدارى الەمدە اۋىز سۋ تاپشىلىعىنىڭ تىم شيەلەنىسىپ بارا جاتقانىن ايتىپ دۇنيە ءجۇزى عالىمدارى دابىل قاعۋدا. ال ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ اۋىز سۋعا باي ەمەس ەكەنى ەجەلدەن بەلگىلى. دەمەك, ونسىز دا التىنعا بەرگىسىز تاپشى سۋدى, اۆتوماشينالاردى جۋ ارقىلى (تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن اۆتوموبيل جۋ ورىندارى سۋدى توننالاپ شىعىندايدى), بوسقا ءراسۋالاپ جاتقان بولۋىمىز دا ابدەن مۇمكىن. ولاي بولسا, كوز الدايتىن تازالىقتىڭ تاساسىندا تابيعاتقا نۇقسان كەلتىرۋ, ونىڭ ىشىندە سۋدى ىسىراپتاۋ سياقتى توعىشارلىق جاتقان جوق پا دەگەن دە وي كەلەدى…
سەيفوللا شايىنعازى,
«ەگەمەن قازاقستان».
