14 جەلتوقسان, 2018

عاسىرلار بويى ارمانداعان ازاتتىق

1260 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«اتادان ۇل تۋسا قۇل بولامىن دەپ تۋمايدى» دەيدى ءبىزدىڭ ۇلى بابالارىمىزدىڭ ءبىرى – قاز داۋىستى قازىبەك. قاي حالىقتىڭ بولسا دا باستى تىلەۋى وسى. كۇرەسپەن وتكەن ءومىر جولدارىنىڭ بار­لى­عى, قان مايداننىڭ قاي ءتۇرى بول­سىن بىرەۋدىڭ وكتەمدىگىنە باس يمەۋ, ءوز تاۋەلسىزدىگىن, ءوز حال­قىنىڭ بوستاندىعىن ارمان-ماقسات ەتۋدەن شىعادى. قازاق حالقى دا عاسىرلار بويى وسى كۇرەس جولىنان وتكەن. 

عاسىرلار بويى ارمانداعان ازاتتىق

ءوز باسىم تاۋەلسىزدىكتىڭ ال­­عاشقى جاريا­لانعان ساعات­تا­رىندا كۋا بولدىم. سول كۇن­گى­ ماق­­تانىشىمىزدا, تو­بەمىز كوك­كە ەكى ەلى جەتپەي قال­عان قۋا­نى­شى­مىزدا شەك جوق ەدى. تاۋەل­سىزدىك العانعا دەيىن ويىمىز بۇعاۋدا, ءتىلىمىز بايلاۋدا بولدى. ءبىز وسىنى جان جۇرەگىمىزبەن سەزدىك. سوندىقتان تاۋەلسىزدىك الۋ كولدەنەڭ كەلگەن قۋانىش ەمەس, ءبىزدىڭ قانىمىزدا عاسىرلار بويعى ساقتالىپ كەلگەن سەزىم. 

تاۋەلسىزدىكتىڭ ەڭ العاشقى جىلدارىندا ەلىمىزدىڭ پرەزي­دەنتى ماعان دا ۇلكەن ءبىر جۇكتى ارت­قان ەدى. سول كەزدەگى قانى شىعىپ تۇرعان ەڭ وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدىڭ جاي-كۇيى بولاتىن. ەگەمەندىك العان مەملەكەتتىڭ العاشقى ارە­كەتتەرىنىڭ ءبىرى – قازاق ءتىلىن وزىنە لايىق دارەجەگە كوتەرۋ ەدى. قا­راجاتتىڭ از, جوقشىلىقتىڭ دەندەپ تۇرعان كەزى. وسى ۋاقىتتىڭ وزىن­دە, ءتىلىمىزدىڭ قۇرىپ كەتۋ­گە شاق تۇرعان جاعدايىندا ەل پرە­زيدەنتى ءتىل كوميتەتىن قۇرىپ, ۇلكەن شەشىمگە باردى. مەنىڭ باعىما سول ءتىل كوميتەتىنە تۇڭ­عىش توراعالىق ەتۋ جازىلىپتى. العاشقى جىلدار ارپالىسقا, كۇ­رەسكە تولى بولدى. العاشقى كۇندەردەن باستاپ ءوزىمىزدىڭ اتى-ءجونىمىزدى ۇلتتىق سيپاتقا اينالدىرۋ باستالدى. كوميتەتتىڭ ال­عاشقى بەس جىلداعى اتقارعان جۇمىسى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ تۇ­بىندە بيىككە شىعاتىنىن اي­قىنداپ بەردى. وسى جولدا جۇز­دەگەن شارۋا ىستەلىپ, حالىق بولىپ جۇمىلدىق. اسىرەسە زيالى قاۋىم مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ وركەندەۋىنە ويىمەن دە, ىسىمەن دە ۇلەس قوستى. قيىندىققا مويىمادىق, «تاڭ اتپايىن دەسە دە كۇن قويمايدى» دەگەندەي تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ سارا جولى ءتىلىمىزدىڭ دامۋىنا ەرەن جول اشتى.

1993 جىلى العاش رەت تۇر­كيا ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىزدى تا­ۋەلسىز مەملەكەتتىڭ باسشى­سى­ رە­تىندە شاقىرعان بولا­تىن. سول ساپارىمىزدا تۇر­­­كيا­نىڭ حالىقارالىق اۋە­جا­يىن­دا پرەزيدەنت ۇشاعى كەلىپ قو­نا قالعاندا, تۇرعىت ءوزال زايى­بى­مەن قارسى الدى. ال ان­كا­­را كوگىندە گۇرسىلدەي اتىل­عان­ زەڭبىرەك ءۇنى مەن اۋە­لەي شىر­قالعان قازاقستان ءان­ۇرانى كوڭىلىمىزگە شاتتىق سىي­لادى. تەبىرەنبەي كورىڭىز! تاۋەل­سىزدىكتىڭ ارقاسىندا كەرەمەتتەي يگىلىكتەرگە قول جەتكىزدىك. سارى دالانىڭ توسىندە عاجايىپ قالا ورناتتىق. بۇل دا ءبىزدىڭ پرە­زيدەنتىمىزدىڭ ەرىك-جىگەرى مەن قايراتكەرلىگىنىڭ ارقاسىندا بول­عان دۇنيە. استانانىڭ ءار عيماراتىنىڭ سالىنۋ تاري­حى مەنىڭ كوز الدىمدا كۇنى كەشەگىدەي سايراپ تۇر.  سول كەزدەگى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ باستاعان توپ اقمولانى ارالاۋعا شىقتىق. جاڭا استاناعا قونىس اۋدارۋ تۋرالى اڭگىمە ەندى-ەندى اي­تىلىپ جاتقان كەز ەدى. سول جولى قالاداعى مادەني ورتا­لىق­تاردىڭ اراسىنان ءىلىپ الار 4-5 عيماراتتىڭ ءوزىنىڭ جاي-كۇيى كەتىپ, توزا باستاعان. «قالاي بولار ەكەن» دەپ ابىرجىدىق, الاڭ­دادىق. تاريح ءۇشىن قاس-قاعىم ساتتە, اينالدىرعان جيىرما جىل ىشىندە استانا قالاي كوركەيىپ شى­عا كەلدى! قالادان ورىن تەپكەن عاجايىپ عيماراتتار مەن كون­­تسەرت زالدارى, تەاتر ورىندارى الەمدەگى ۇزدىك مادەنيەت وشاق­تارىمەن بوي تالاستىرادى. ءسو­زىمدى قورىتىندىلاي كەلە, مىنانى ايتقىم كەلەدى,  «سانامىز ىسىمىزدەن وزىپ ءجۇرۋى, ياعني ودان بۇرىن جاڭعىرىپ وتىرۋى ءتيىس», – دەپ ناقتى مىندەت قويعان ەل­باسى رۋحاني جاڭعىرۋداعى ۇلت­تىق بولمىسقا باسا نازار اۋدارىپ, بىرنەشە مىندەتتى اي­قىن­داپ بەردى. ۇلتتىق ءداس­تۇ­رىمىز بەن تاريحىمىزدى تابىستى جاڭعىرۋدىڭ العىشارتى ەتۋ الداعى جىلدارىمىزعا سەر­پىن بەرەتىن يدەولوگيالىق با­عىت رەتىندە قابىلدايمىن. عى­لىمعا دا, مادەنيەتكە دە تابان­دى ەڭبەكپەن ۇلەس قوسۋ زيالى­ قاۋىمىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن مىندەت­ى دەپ ويلايمىن. 

سۇلتان ورازالين, 

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار