سۋرەتتى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات, «ەگەمەن قازاقستان»
ەكسپوزيتسيالاردى م. تىنىشپاەۆ اتىنداعى الماتى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايى جانە ونىڭ فيليالدارى, سونداي-اق ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق قورىق-مۇراجايى دايىنداعان.
الماتى وبلىسىنىڭ مۇراجاي قورلارىنىڭ ماتەريالدارى ىشىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ, سونداي-اق مۇحامەدجان تىنىشپاەۆتىڭ, شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ, جامبىل جاباەۆتىڭ, ءسۇيىنباي ارون ۇلىنىڭ, ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ, مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ, مۇقان تولەباەۆتىڭ, دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ جانە باسقا دا اڭىزعا اينالعان تۇلعالاردىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىنە بايلانىستى بىرەگەي ەكسپوناتتارى ۇسىنىلعان. كورمە «جەتىسۋدىڭ 20 مۇراجايى» دەپ اتالادى.
الماتى وبلىسى دايىنداعان جادىگەرلەردىڭ اراسىندا كوزگە ەرەكشە تۇسەتىنى اقىن ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ ادەبي مۋزەيىندە ساقتالعان اقىننىڭ كويلەگى, سوڭعى سۋرەتى, فاتيما عابيتوۆانىڭ تەرىم ماشيناسى مەن قوبديشاسى. وتكەن عاسىردىڭ سۇراپىل جىلدارىنىڭ كۋاسىندەي بولعان زاتتار ەندى تىم-تىرىس, جىم-جىرت قالپى جاڭا ۇرپاقتىڭ بەتىنە ءۇنسىز قارايدى. «مەنى تانى, سىرىمدى اش!» دەپ كەنەت عايىپتان تايىپ سويلەپ كەتەردەي ۇرلانا قارايسىڭ. كولدەنەڭىنەن جاتقان ءىلياس ۇستاعان تاياقتىڭ جۇمباعى شەشىلىپ, دومبىراسىنىڭ شەگى نەگە شەشىلە سويلەپ كەتپەيدى ەكەن. م. گوركي ىلياسقا: «التىن ساندىقتىڭ ۇستىندە وتىرسىڭ عوي» دەپتى بىردە. ەندى عاسىرعا جۋىق ۋاقىت وتكەندە اقىن ۇستاعان ءار زات «التىن ساندىققا» پارا-پار. كىلتىن تابا الماي جۇرگەندەيمىز سول التىن ساندىقتىڭ.
مۇقاعالي ماقاتاەۆ مۋزەيىنەن كەلگەن اقىننىڭ شاقشاسى مەن قارماعى ەرەكشە كوزگە تۇسەدى. كونەتوز پورتفەلىندە الدەقالاي ۇمىتىلىپ, ەشقاشان, ەشقايدا وقىلماي قالعان ولەڭ تابىلىپ قالارداي اينالسوقتايسىڭ. ارينە قيال عانا. الگى ءبىر گولليۆۋد فيلمىندەگى كورىنىس كوز الدىڭدا كولبەڭدەيدى دە قويادى.
مۇحامەدجان تىنىشپاەۆتىڭ مۋزەيىنەن كەلگەن جادىگەرلەردى قاراپ كەلە جاتقاندا كوز الدىڭا الاش قايراتكەرىنىڭ سوڭعى سۋرەتى تۇسەدى. ونە بويىڭدى ءدىر ەتكىزەتىن جالعىز ءسات – وسى. قازاق تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن قانشا جاننىڭ ءومىرى وپات, جانى شەيىت بولدى. سولاردى ءتۇسىنۋ ءۇشىن, تاريحتى سەزىنۋ ءۇشىن بىزگە نە جەتپەيدى. تاريحي سانا, بالكىم, ۇلتتىق رۋح! مۇمكىن جاڭعىرۋ...
وسى جىلى كومپوزيتور, فيلوسوف, اقىن شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ تۋعانىنا 160 جىل. اقىننىڭ جانە ونىڭ ۇستازى اباي قۇنانباەۆتىڭ ءومىرى جانە شىعارماشىلىعىمەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ « ۇلى تۇلعالار ۇندەستىگى» اتتى كورمەسى تانىستىردى. كورمەدە اباي مەن شاكارىمنىڭ كوپ قىرلى الەمىن اشاتىن باعالى ەكسپوناتتارى قويىلعان. كورمەنىڭ ارنايى ءبولىمىن 1885 جىلى ابايدىڭ سەمەي قالاسىنداعى ولكەتانۋ مۇراجايىنا تاپسىرعان قازاق حالقىنىڭ تۇرمىستا قولدانىلاتىن زاتتارى قۇرايدى.
مۋزەي – حالىق تاريحى. تاريح – ۇلتتىڭ تاعدىرى. ەندىگى كەزەكتە تاعدىرىمىزعا دا, تاريحىمىزعا دا تەك جاقسىلىق جازىلعاي!
باعاشار تۇرسىنباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
