10 جەلتوقسان, 2011

ءبىلىمدى عىلىم جەتىستىكتەرىمەن ۇشتاستىرامىز

522 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن
قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا وتكەن قازاقستان عالىمدارىنىڭ فورۋمى وتاندىق عىلىمنىڭ, ەلىمىزدىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق جانە يننوۆاتسيالىق دامۋ بولاشاعىن جاڭاشا ۇعىنۋعا مۇمكىندىك بەردى. «ءبىز تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى عىلىمدى وركەندەتۋگە كۇش سالىپ كەلەمىز. ەلدىگىمىزدى دامىتۋعا عالىمدار ۇلكەن ۇلەس قوسۋدا. ولار عىلىمدى دامىتىپ, جاڭا مەكتەپتەر قالىپتاستىردى. سوندىقتان, تاۋەلسىزدىك جىلدا­رىن­داعى ءبىزدىڭ باستى جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ءبىرى – عىلىمي الەۋەتىمىزدى ساقتاپ قالۋىمىز بولدى», دەدى وسى جيىندا سويلەگەن سوزىندە ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ. ءوندىرىسى وركەندەگەن وبلىسىمىزدا عىلىمنىڭ بەلسەنە ارالاسۋىن كۇتىپ تۇرعان سالالار از ەمەس. ءتۇستى مەتاللۋرگيانىڭ, قۇرىلىس ماتەريالدارى ونەركاسىبىنىڭ, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ, ماشينە جاساۋ سالاسىنىڭ زامان تالابىنا ساي دامۋىنا عىلىم جەتىستىكتەرىن ەنگىزۋ قازاقستان ەكونوميكاسىن ىرعاقتى دامىتىپ, الەۋمەتتىك احۋالدى ونان ءارى جاقسارتۋعا سەپتىگىن تيگىزەر ەدى. ەل مۇددەسىنەن تۋىنداعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىمەن د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قا­زاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى عىلىمي-زەرت­تەۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە يننوۆاتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ باسىن بىرىكتىرۋدىڭ جاڭا جولدارى مەن مەحانيزمدەرىن تالداۋ جاساپ, ىسكە اسىرا باستادى. ايماقتىڭ جانە تۇتاس رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىنىڭ ماڭىزدى تارماعى رەتىندە جوعارى وقۋ ورنىن زەرتتەۋشى ۋنيۆەرسيتەتكە اينالدىرۋدى كوزدەيدى. ول ءۇشىن بارلىق العىشارتتار بار. تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عى­لىم-ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى ەكونوميكانىڭ بازالىق سالالارىمەن, ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىمەن تىعىز بايلانىستا. ۋنيۆەرسيتەت ءىرى ونەركاسىپ ورىندارىمەن ىنتىماقتاستىق كەلىسىم-شارت اياسىندا ارىپتەستىك نەگىزدە جۇمىس ىستەيدى. ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ «ۋنيۆەرسيتەت – تەحنوپارك» عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ مودەلىن جۇزەگە اسىرۋدا باسىن بىرىكتىرۋدىڭ جيناقتالعان تاماشا تاجىريبەسى بار. زاماناۋي تالاپتارعا ساي دامىعان يننوۆا­تسيا­لىق ينفراقۇرىلىم جۇمىس ىستەپ تۇر. ۋنيۆەر­سي­تەت­تىڭ كامپۋسىن جوعارى تەحنولوگيالار ايماعىنا اي­نال­دىرۋدى كوزدەۋدەمىز. بۇل ايماقتىڭ جوباسىمەن بىلتىر كۇزدە وتكەن قازاقستان مەن رەسەيدىڭ VII اي­ماق­ارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىنا قاتىسقان ەكى مەملەكەت باسشىلارى تانىستىرىلعان. عىلىمي-ين­نو­ۆاتسيالىق جاڭا نىساندار سالۋ مۇمكىندىگى تۋىپ وتىر. مەملەكەتتىك باعدارلامادا بەلگىلەنگەن سەگىز باسىم باعىتتاعى سالادان ۋنيۆەرسيتەت ءوزى شۇعىل­داناتىن جەتى عىلىمي-زەرتتەۋ باعىتى بويىنشا جۇمىس ىستەۋدە. ولار: ماشينە جاساۋ, اسپاپ جاساۋ جانە تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋ; ەكو­نوميكا جانە قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالىق دا­مۋى; ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك, تابيعاتتى ءتيىمدى پايدالانۋ مەن تابيعي رەسۋرستاردى بارىنشا وڭدەۋ; اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار; بالاما ەنەرگەتيكا; نانوتەحنولوگيا مەن جاڭا ماتەريالدار; ساۋلەت جانە جاڭا قۇرىلىس تەحنولوگيالارى. بۇل شارۋادا قول جەتكەن جەتىستىكتەرىمىز بار. نەگىزگى ماقساتىمىز – عىلىمدى كوپ قاجەتسىنەتىن جاڭا وندىرىستەر جاساۋ. ولار جاڭا قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن كومپونەنتتەرى, جىلۋ بەرەتىن سورعى قوندىر­عى­لا­رى, ەنەرگورەسۋرستاردى ەسەپتەۋدىڭ ينتەللەكتۋال­دى كارتاسى بار قۇرالدارى, بەريللي توتىعىنان جاسالاتىن قىش بۇيىمدار, كومپوزيتسيالىق جانە قىش ماتەريالدارى. ستۋدەنتتەردىڭ يننوۆاتسيالىق جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا بيىل العاش رەت «يننوۆاتسيا-2011» جاڭا بايقاۋى وتكىزىلدى. كونكۋرسقا ستۋدەنتتەردەن 50-دەن اسا يننوۆاتسيالىق يدەيا ءتۇستى. بايقاۋدىڭ قو­رىتىندىسى رەسپۋبليكا تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدى­عىنا ارنالعان عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا قارساڭىندا قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا شىعارىلدى. العاشقى ءۇش ورىن العان جۇلدەگەرلەر «التىن گريفون», «كۇمىس گريفون», «قولا گريفون» مەدال­دا­رى­مەن جانە ماقتاۋ قاعازدارىمەن ماراپاتتالىپ, گرانت­تار بەرىلدى. بۇل جوبالاردىڭ نەگىزىندە ۋنيۆەرسيتەتتە ءۇش يننوۆاتسيالىق كاسىپورىن اشۋ جوسپارلانۋدا. ولارعا ءۇش جىل مەرزىمگە «التاي» تەحنوپاركىندە ءوندىرىس الاڭى بەرىلەدى. بۇل «قازاقستاننىڭ يننو­ۆاتسيالىق دامۋىنا – جاستاردىڭ شىعارماشى­لىعى!» ۇرانىن ىسكە اسىرۋدىڭ ناقتى مىسالى بولماق. زەرتتەۋشى عالىمدار مەن ستۋدەنتتەردىڭ تابىستى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن بىزدە بارلىق جاعداي بار. ۋني­ۆەرسيتەتتىڭ يننوۆاتسيالىق-زەرتتەۋ ينفراقۇرىلىمى ۋاقىت تالابىنا ساي جاساقتالعان. تەحنوپارك پەن ستۋدەنتتەردىڭ بيزنەس-ينكۋباتورىنان تىس ءبىلىم ور­داسىندا «ىرگەتاس» ايماقتىق ينجەنەرلىك زەرتحاناسى توڭىرەگىنە شوعىرلانعان عىلىمي زەرتحانالار مەن ورتالىقتار كەشەنى بار. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ب.جۇماعۇلوۆ «ىرگەتاس» زەرتحاناسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسقاندا: – «ىرگەتاس» ينجەنەرلىك زەرتحاناسىندا اتقارى­لىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ وندىرىستىك كاسىپورىندار ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزى بار. بۇگىن عىلىم ونەركاسىپ كاسىپورىندارىمەن تىعىز بايلانىستا جانە يننو­ۆاتسيالىق قۇرامداستىقتا بولۋى كەرەك, – دەگەن. تاياۋدا ۋنيۆەرسيتەت تەحنوپاركى مەن ۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق قور بىرلەسىپ, «تەحنيكالىق دياگنوستيكا, سەرتيفيكاتتاۋ جانە ەنەرگواۋديت», «اۆتوموبيل جولدارىن پايدالانۋ سەنىمدىلىگى» اتتى ەكى يننوۆاتسيالىق باعىتتاعى زەرتحانانى ىسكە قوسپاق. ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق بولىپ تابىلادى. قازىر ۋنيۆەرسيتەت الەمنىڭ 20 ەلىنىڭ ەلۋدەن استام جوعارى وقۋ ورنىمەن جانە كومپانيالارىمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ءبىز شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن بىرقاتار بىرلەسكەن باعدارلامالار مەن جوبالار بويىنشا جۇمىس اتقارىپ كەلەمىز. اتاپ ايتقاندا, حوسەو (كورەيا) ۋنيۆەرسيتەتىمەن يننوۆاتسيالىق كاسىپكەرلىك, وتتو فون گۋەريكە ۋنيۆەرسيتەتىمەن تەحنيكالىق فيزيكا ما­مان­دىعى بويىنشا PhD دوكتورانتۋراسى, ميننەسوتا ۋنيۆەرسيتەتىمەن اقپاراتتىق جۇيەلەر, ۇلى­بري­تا­نيا­نىڭ تابيعاتتانۋ تاريحى مۇراجايىمەن گەولوگيا جانە پايدالى قازبالار كەن ورىندارىن بارلاۋ, گەرمانيانىڭ كلاۋستال ۋنيۆەرسيتەتىمەن مەتاللۋرگيا سالالارىندا قويان-قولتىق ءىس اتقارۋدامىز. سون­داي-اق شقمتۋ شانحاي ىنتىماقتاستىق وداعى ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ «IT-تەحنولوگياسى» ماماندىعى ءجو­­نىن­دەگى قازاقستانداعى بازالىق وقۋ ورنى بولىپ وتىر. قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ باستا­ما­سىمەن جانە قارجىلاي قولداۋىمەن بيىل شەتەل ۋنيۆەرسيتەتتەرى مەن عىلىمي ورتالىقتارىنىڭ پروفەس­سورلارىن, زەرتتەۋشى عالىمدارىن جۇمىسقا تارتۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدىق. جىل باسىنان بەرى ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە اقش-تىڭ, گەرمانيانىڭ, يتاليانىڭ, وڭتۇستىك كورەيانىڭ, جا­پونيانىڭ, رەسەيدىڭ, چەحيانىڭ پروفەسسورلارى جۇمىس ىستەدى. تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن وقىتۋشىلارى اكيتا (جاپونيا) ۋنيۆەرسيتەتى مينەرالدىق جانە ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستار سالا­سىن­داعى حالىقارالىق زەرتتەۋ جانە ءبىلىم بەرۋ ور­تالىعىنىڭ عالىمدارى ميزۋتو توشيو, بەشو ماساحيكو, تاكاحاشي يوشيۋكي جانە تاحاكاشي شيم­پەي­دىڭ جاپونيانىڭ جانە باسقا ەلدەردىڭ كەن ورىندارى قۇرامىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى دارىستەرىن قىزىعا تىڭدادى. گەودەزيا, جەرگە ورنالاستىرۋ جانە كاداستر كافەدراسىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن ماگيسترانت­تارى, جاس ۇستازدارى شتۋتگارت تەحنيكالىق ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ قولدانبالى گەودەزيا ينستيتۋتىنان دوكتور مارتين مەتسنەردىڭ دارىستەرىنە قاتىستى. شەتەلدەردىڭ جەتەكشى جوو مەن عىلىمي ورتا­لىقتارىنىڭ ينتەللەكتۋالدىق پارمەنىنە كەڭ جول اشىلۋى ءوزىمىزدىڭ عالىمدارىمىزدىڭ دا ءورىسىن كە­ڭەي­تۋگە يگى اسەر ەتەدى. حالىقارالىق «تسيفرلىق جەر» قو­عا­مىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, حالىقارالىق كار­توگرا­فيا­لىق اسسوتسياتسياسىنىڭ ەكس-پرەزيدەنتى, عى­لىم دوك­تورى, پروفەسسور ميلان كونەچنى (چەحيا) تسيفر­لىق كارتوگرافيا جانە جەر كاداسترى كوپ ماقساتتى اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جەر جۇيەسى پاندەرى بويىنشا وقىعان دارىستەرىنىڭ بەرگەنى مول بولدى. ونىڭ دارىسىنە توتەنشە جاعدايلار مي­نيسترلىگى شى­عىس قازاقستان دەپارتامەنتىنىڭ قىز­مەتكەرلەرى قاتى­سىپ, داعدارىس جاعدايلارىندا اق­پا­رات­تىق تەحنولو­گيالاردى پايدالانۋ جايىندا جاقسى ماعلۇمات الدى. فلورەنتسيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, عىلىم دوكتورى كلاۋديو بورري تەحنيكالىق باعىتتاعى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن اككرەديتتەۋ تاقىرىبىنا وقىعان ءدارىسىن اۋديتوريا جىلى قابىلدادى. امەري­كالىق عالىم كوشەلەر مەن ۇيلەر سالۋداعى جاڭا­لىقتاردى كورسەتە وتىرىپ, بىرنەشە ساباق وتكىزدى. ۇستىمىزدەگى وقۋ سەمەسترىندە كورەيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, وڭتۇستىك كورەيا ءىت-قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى چانگدوك يۋنگ ءىت-قوعامى تۋرالى تۇسىنىكتەر جۇيەسىندەگى وزگەرىستەر تۋرالى, ال امەريكالىق دوكتور, پروفەسسور يانگ كيۋن كيم اقش-تاعى وتكىزگىش­سىز تەحنولوگيالاردى ونەركاسىپتىك زەرتتەۋ ءتاجىري­بەسى, سان پاولو (برازيليا) ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەس­سورى حوسە روبەرتو جوعارى جىلدامدىقتاعى ەسەپتەۋ جەلىلەرى, ترافيكتى مودەلدەۋ جونىندە دارىستەر وقىپ, پراكتيكالىق ساباقتار جۇرگىزەدى. جاھاندانۋ زامانىندا ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان­دىق­تان, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ءوز قازانىڭدا عانا قايناي بەرۋ ازدىق ەتەدى. ارينە, ءوزىمىزدىڭ پروفەسسورلار مەن وقىتۋشىلاردىڭ كۇشىمەن دە شاكىرت تاربيەلەپ, ديپلوم بەرۋگە بولادى. بىراق الەمدەگى ۇدەرىستى اڭ­داماۋ, شەتەل عالىمدارىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنبەۋ ديپلومىمىزدىڭ الەمدىك باسەكەدە وسالدىق تانى­تۋى­نا اكەپ سوعادى. ال شەتتەن لەكتور شاقىرعاننىڭ ءجونى وسى ەكەن دەپ, كەز كەلگەن پروفەسسورعا دا شا­قىرۋ جىبەرمەيمىز. شەتەلدەن كەلەتىن ءاربىر عالىم­نىڭ ءوز سالاسىندا الەمدەگى الاتىن ورنىن انىقتاي­مىز, ول تۋرالى جان-جاقتى ماعلۇمات الىپ بارىپ, شقمتۋ-دا ساباق بەرۋىن وتىنەمىز. ولاردىڭ ءدارىس­تە­رىنە, وتكىزگەن تاجىريبەلىك ساباقتارىنا دا تالداۋ جا­ساپ, ءوز باعامىزدى بەرەمىز. ءبىزدىڭ باستى تالابى­مىز – ءاربىر شەتەلدىك عالىم ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە وقى­عان لەكتسيالارىمەن, پراكتيكالىق ساباقتارىمەن, وقۋ­لىقتار شىعارۋعا ۇلەسىمەن, وقىتۋشىلارىمىزعا ۇسىنعان جاڭالىعىمەن ءىز قالدىرۋى كەرەك. ءبىز وسىنداي بيىك تالاپتار قويىپ قانا مەملەكەت بەرىپ وتىرعان قارجىنىڭ قايتارىمىن الامىز. دەكاندار, كافەدرا مەڭگەرۋشىلەرى شەتەلدىك ارىپتەستەرىنىڭ قىزمەتىنە جوعارى جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋىنىڭ ءبىر سىرى وسىندا. ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋدا, ىرگەلى عىلىمدى دا­مى­تۋدا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تاجىريبە الم­ا­سۋى­نىڭ, ءبىر-ءبىرىنىڭ جەتىستىكتەرىن كوزبەن كورۋىنىڭ دە ءرولى زور. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ كوكتەمىندە وبلىس دە­لەگاتسياسى باۆاريانىڭ استاناسىنا ساپارى كەزىندە ءبىز ميۋنحەن تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسشى­لى­عىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ, ارىپتەس ەكى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ىنتىماقتاستىعىن كەڭەيتۋ جونىندە شەشىم قابىلداعانبىز. سونىڭ ناتيجەسىندە ميۋنحەندىك پروفەسسورلار ۆەرنەر لانگ, دوكتور گەرحارد حاۋسلادەن, دوكتور يوحانس جۋنگۆيرت شقمتۋ-دا جۇمىس ىستەپ ءجۇر. تاياۋدا باۆاريالىقتاردىڭ شىعىس قازاقستان وب­لىسىنا جاۋاپ ساپارى كەزىندە باۆاريانىڭ فەدەراتسيا جانە ەۋروپا ىستەرى جونىندەگى مەملەكەتتىك مي­نيس­ترى ەميليا ميۋللەر حانىم ەكى ايماقتىڭ ىنتى­ماقتاستىعىنىڭ ورتالىق بۋىنى ميۋنحەن مەن شى­عىس قازاقستان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. د. سەرىكباەۆ اتىنداعى شقمتۋ جانە جاپوندىق عالىمداردىڭ ىنتىماقتاسۋى «ىرگەتاس» ايماقتىق ينجەنەرلىك زەرتحانا جاساقتالعان كەزدە باستالعان. العاشقىدا جوعارى دالدىكتەگى زەرتحانا قوندىر­عى­لا­رىن شىعاراتىن اتاقتى «Gەوl» فيرماسى «ىرگەتاس­قا» وسى زامانعى ەلەكتروندىق ميكروسكوپتار, رەنتگەن ديفراكتومەتر جانە باسقا قوندىرعىلار اكەلىپ, ورناتقان. ماماندارىمىزدى بۇل اسپاپتاردا جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە شقمتۋ عا­لىمدارى قىسقا مەرزىمدە التىننىڭ نانوماتەريال­دا­رىن, پوليمەتالدار, سيرەك مەتالدار, ماتەريال­تا­نۋ­دى زەرتتەۋ سالاسىندا تاماشا ناتيجەلەرگە جەتتى. ۇستىمىزدەگى جىلى اكيتا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دەلە­گاتسياسى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە ارنايى ساپارمەن كەلگەن. جاپوندىق پروفەسسورلار جوو-نىڭ وقىتۋشىلار جانە ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەسىپ, ساپار قورىتىندىسىندا ەكى جاق اكادەميالىق ۇتقىرلىق, عىلىم سالاسىنداعى ىنتى­ماق­تاستىقتى دامىتۋ جونىندە مەموراندۋمعا قول قويعان. قۇرامىندا گەولوگيا جانە تاۋ-كەن ءىسى كافە­درا­سىنىڭ مەڭگەرۋشىسى م.ميزەرنايا, حيميا جانە ءتۇستى مەتاللۋرگيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ن.كۋلەنوۆا بار شقمتۋ دەلەگاتسياسى اكيتا ۋنيۆەرسيتەتىنە بارىپ قايتتى. ساپار ماقساتى – ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتارىن جالعاستىرۋ, وقىتۋشى­لار مەن ستۋدەنتتەر اراسىنداعى مادەني, ءبىلىم بەرۋ جانە كاسىبي ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى دامىتۋ. تاراپتار ءوزارا مۇددەلى اكادەميالىق ۇتقىرلىق, عىلىمي-زەرتتەۋ ىسىندەگى ىنتىماقتاستىق, ستۋدەنتتەر مەن مامانداردى وقىتۋ بۇعان دەيىنگىدەن الدەقايدا قىزۋ جۇرگىزىلۋىن قالايتىنىن ءبىلدىردى. ءبىز توكيودا «ينتەراكتيۆ-كورپورەيشن» كومپا­نياسىنىڭ جەتەكشى وكىلدەرىمەن وتكەن جيىنعا قاتى­سىپ, شقمتۋ-دىڭ «ىرگەتاس» ينجەنەرلىك زەرتحا­نا­سىن زاماناۋي قوندىرعىلارمەن جاساقتاۋ ماسەلەسىن تالقىلادىق, ءبىزدىڭ ماماندارىمىزدى «Geol» فيرما­سىنىڭ جوعارى دالدىكتەگى قوندىرعىلارىندا جۇمىس ىستەۋگە جاپونيادا باۋلۋ ماسەلەسى شەشىلدى. بىزدەر وقۋ ورنىمەن تانىسقان سوڭ, جاپوندىق ستۋ­دەنتتەر مەن ارىپتەستەرىمىزدىڭ الدىندا دارىستەر وقى­دىق. مەن شقمتۋ جايىندا جان-جاقتى ماع­لۇ­مات بەرىپ, «تۇتقىر سىعىلمايتىن سۇيىقتىڭ قوزعا­لىسىن سيپاتتايتىن ناۆە-ستوكس تەڭدەۋلەرىن سان­دىق شەشۋ» دەگەن تاقىرىپتا ءدارىس وقىدىم. شەتەلدىك ارىپتەستەرىم بىرقاتار سۇراقتار قويىپ, وتكەن عاسىر مەن بۇگىنگى كۇندەردىڭ پروبلەماسىنا اينالعان ەسەپكە قىزىعۋشىلىق تانىتتى. وسى تەڭدەۋمەن تسۋنامي قوزعالىسىن سيپاتتاۋعا بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق م.ميزەرنايانىڭ ورتالىق ازيانىڭ قاتپارلى بەلدەۋلەرى قۇرىلىمىنداعى ۇلكەن التاي­دىڭ گەوتەكتونيكالىق پوزيتسياسى, ن.كۋلەنوۆانىڭ ىنتىماقتاستىقتىڭ بولاشاعى تۋرالى دارىستەرى دە تارتىمدى شىقتى. قازىر اكيتا ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىزدىڭ ماگيسترانتتارىمىز ارمان قوجامبەردينوۆ پەن دانيار ەلعازينوۆ وقىپ ءجۇر. ءبىزدىڭ دەلەگاتسيا تاراپىنان كەندى التاي مەن كۋروكو (جاپونيا) پوليمەتالل كەن ورىندارىنىڭ زات­تىق قۇرامى مەن گەولوگيالىق-قۇرىلىمدىق ەرەكشەلىكتەرىن زەرتتەپ, سالىستىرۋ; كرەمني ءونىمى ءون­دىرىسى ءۇشىن وتە تازا كونتسەنتراتتار الۋ ماقساتىمەن شىعىس قازاقستان مەن جاپونياداعى كۆارتس جانە كرەمني كەن ورىندارىن زەرتتەۋ; كومىرتوتىقتى كەن ورىندارىنىڭ زاتتىق قۇرامىن زەرتتەۋ; ليتي-بەريللي مينەرالدىق شيكىزاتىنىڭ ارقيلى تيپتەرىن وڭدەۋدىڭ پەرسپەكتيۆالى ادىستەرىن جاساۋ; ليتي مەن بەريلليدىڭ جوعارى سورتتى قوسىندىلارىن الۋدىڭ تاسىلدەرىن جاساۋ, تومەن سورتتى مينەرالدىق جانە تەحنوگەندىك شيكىزاتتان مىس ايىرۋدىڭ تەحنولو­گياسىن جاساۋ جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزىلدى. اكيتا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى نوبورۋ يوشيمۋرامەن ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي ارىپتەستىك اياسىندا قوسىم­شا كەلىسىم قابىلداندى. ءبىز وقۋ مەن تاربيەنى ۇشتاستىرا جۇرگىزگەندە عا­نا سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى مامان ازىرلەي الاتىنى­مىزدى ەستەن شىعارمايمىز. ۋاقىت بىزدەن جاڭا الەۋمەتتىك-تاربيە باعدارلاماسىن تالاپ ەتەدى. ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنتتەردىڭ ءوزىن-ءوزى باسقارۋى دامۋدا, كادر ساياساتى بۇگىنگى كۇننىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە ساي جۇرگىزىلۋدە, مورالدىق جانە ماتەريالدىق ىنتالان­دىرۋ مەحانيزمى جەتىلدىرىلىپ, شاكىرتتەر مەن جاس عالىمداردىڭ باسپانا ماسەلەسى شەشىلۋدە. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 20 جىلدىعىنا – 20 جارقىن ءىس ۇرانى» اياسىندا بيىلعى 1 قىركۇيەكتە 220 ورىندىق ستۋدەنتتەر ءۇيى اشىلدى. الداعى جىلى 500 ورىندىق ستۋدەنتتەر جاتاقحاناسىنىڭ قۇرىلى­سىن باستاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. وتاندىق جانە شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ ءبىزدىڭ تۇلەكتەرىمىزگە دەگەن سۇرانىسى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. تۇلەكتەرىمىزدىڭ 95 پايىزى جۇمىسقا ورنال­اسا­تىنى كوپ نارسەنى اڭعارتسا كەرەك.

شىعىستاعى تەحنيكالىق ءبىلىمنىڭ قاراشاڭىراعى – د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى ۇجىمى الداعى مىندەتتەردىڭ اسا جاۋاپتى ەكەنىن ەستە ۇستاي وتىرىپ, زامان تالابىنا ساي مامان دايارلاۋدا جارتى عا­سىر­لىق تاجىريبەسىن, عىلىمنىڭ جاڭالىقتارىن وڭتاي­لى پايدالانۋ ارقىلى ينجەنەر كادرلارىن وقىتۋ ساپاسىن ارتتىرىپ, وتاندىق عىلىمدى ودان ءارى دامىتۋعا ۇلەس قوسا بەرەدى.

نۇرلان تەمىربەكوۆ, د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, قر ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى.

سوڭعى جاڭالىقتار

جالپىۇلتتىق كواليتسيا قۇرىلدى

ساياسات • بۇگىن, 08:53

جەتىسۋدىڭ بال قىمىزى

ءوندىرىس • بۇگىن, 08:50

درون جاساعان ينجەنەرلەر

تەحنولوگيا • بۇگىن, 08:45

بىرلىكتى كورسەتەتىن شاق

پىكىر • بۇگىن, 08:27

بايگەسىز بەسىنشى كۇن...

وليمپيادا • بۇگىن, 08:25