مىنا ءبىر قىزىقتى قاراڭىز, قاي سۋرەتشىنىڭ سالعانىنا باس قاتىرىپ وتىرماساڭىز دا, ءبىر كورگەننەن ەستە قالاتىن تۋىندىلار بولادى. بۇل – تاريحي جانرداعى «قاسيەتتى تاۋەلسىزدىك» كارتيناسى. قازاقتىڭ باسىنان كەشكەن ءداۋىرلى كەزەڭدەردى كوز الدىڭا لەك-لەگىمەن الىپ كەلەتىن اۋقىمدى پولوتنو سۋرەتشىنىڭ ينتەللەكتۋالدىق دەڭگەيىن دە ايگىلەيدى. ونىڭ كورمەلەرىندە تەرەڭ كاسىپقويلىق, سۋرەتكەرلىك قۋات, شىعارماشىلىق سەزىمتالدىلىق قاتار سالتانات قۇرادى.
ستانوكتىق جانە مونۋمەنتالدى كەسكىندەمەدە جىگەرمەن جۇمىس ىستەيتىن سۋرەتشىنىڭ مونۋمەنتالدى كەنەپتەرى تاريحي دەرەكتەر مەن قۇجاتتار نەگىزىندە رەاليستىك مانەردە شەشىمىن تاپقانىن ونەرتانۋشىلار دا باعالايدى. حالقىمىزدىڭ ەركىندىك پەن تاۋەلسىزدىك جولىنداعى كوپعاسىرلىق شايقاسى كورىنىس تاپقان «قاسيەتتى تاۋەلسىزدىك» كەنەبى تۇتاستىلىعىمەن دارالانباق. مونتاجداپ بىرىكتىرۋ ارقىلى قۇرىلىپ, قۇرامىنا ءار عاسىرداعى تۇلعالار ەنگەن پانورامالىق كومپوزيتسيا ەپيزودتارى جايلى جەكە-دارا ەسىپ ەسسە دە جازۋعا بولار ەدى. بىراق بۇگىنگى اڭگىمە جامبىل ناتباەۆتىڭ جالپى سۋرەتكەرلىگى حاقىندا.
ماسەلەن سۋرەتشىلەردىڭ كورمەسىنە ساياحات شەككەن كورەرمەن ونىڭ جانسارايىنا دا ساپارلايدى. كارتينالاردان شىعارماشىلىق يەسىنىڭ ءبىلىمى مەن تالعامى, مىنەزى تانىلادى. بۇل تۇرعىدا جامبىل ناتباەۆ سۋرەتكەرلىك قۋاتىنىڭ تەگەۋرىندىلىگىمەن قوسا ءارى پسيحولوگ ءارى ليريك رەتىندە جۇمىس ىستەيدى.
ادامدار سياقتى, تۋعان جەردىڭ دە پورترەتى بولاتىندىعىن دالەلدەگەن شوقتىعى بيىك قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ ساپىنداعى سۋرەتشىنىڭ پەيزاجدارى كوركەم. قاساڭدانا باستاعان كوڭىل كۇيدى سەرپىلتىپ, كوزگە بىتكەن شەلدىڭ شىلتەرىن سىپىرىپ العانداي اسەر قالدىراتىن تۇستان ءسىز دە تالاي وتكەنسىز. بىراق تەك سۋرەتشىلەرگە عانا كورىنەتىن تابيعاتتىڭ تىلسىم سۇلۋلىعى بار. مۇنىڭ ايعاعى – ۇلكەن پولوتنالارعا بەرگىسىز كوركەم ەتيۋدتەر.
ايتقانداي سۋرەتشىگە قازاق كەسكىندەمە ونەرىنىڭ كلاسسيگى ورال تاڭسىقباەۆ شىعارماشىلىعى ۇلكەن اسەر ەتكەنىن ايتپاي تۇرىپ, ول تاشكەنتتەگى پ.بەنكوۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىن ءتامامداپ, م.ۇيعىر اتىنداعى تاشكەنت تەاتر جانە ونەر ينستيتۋتىندا وزبەك ءجيۆوپيسىنىڭ كوريفەيى, وزبەكستاننىڭ حالىق سۋرەتشىسى راحيم احمەدوۆتىڭ شەبەرلىك مەكتەبىنەن وتكەنىن ايتۋ ءلازىم.
سۋرەتشى ءۇشىن تاشكەنتتەگى ورال تاڭسىقباەۆتىڭ مۇراجايى شىعارماشىلىق مەككە, شابىت شاقىرار مۋزا بولسا, ءبىر جاعىنان اسا تالانتتى ۇستازى راحيم احمەدوۆتىڭ ىقپالى بار. بىراق جامبىل ناتباەۆ ءوز جولىن تاپقان كوپ قىرلى شەبەر.
ورتالىق ازيانىڭ ۇلكەن پەيزاجدىق مەكتەبىنەن وتكەن سۋرەتشى مونۋمەنتالدىق جانە ستانوكتىق كەسكىندەمەنىڭ ءتۇرلى جانرلارىندا الۋان تاسىلدەرمەن بوياۋلاردى باسقارا الادى. رەڭكتەر وركەسترىنە عاجاپ بيلىگىن جۇرگىزە وتىرىپ, كەنەپتىڭ بەتىندە روماندار جازادى.
ءسوزىمىز دايەكتى بولسىن, تاريحي تاقىرىپتارعا ۇلكەن دايىندىقپەن كەلەتىن قىلقالام شەبەرىنىڭ تاعى ءبىر جالاۋلى جۇمىسى «ساۋرانداعى شايقاس» (2009-2011) پولوتنوسى. قاسيەتتى تاۋەلسىزدىك, بۇگىنگى ەگەمەندىك وڭاي كەلمەگەن دەسەك, وسىنىڭ ءبارى اتالمىش تۋىندىدا سايراپ تۇر. ازاتتىقتىڭ ازاپتى جولىنداعى باتىرلاردىڭ جان الىسىپ, جان بەرىسكەن ساتتەرى, تراگيزم ۇلكەن اۋقىمدا كەسكىندەلۋىمەن قۇندى.
ماماندار «ساۋرانداعى شايقاس» جۇمىسى كلاسسيكالىق «قاسيەتتى تاۋەلسىزدىك» كارتيناسىنان تۇپكىلىكتى باسقا ەكەنىن مويىندايدى. بۇل جەردە ناتباەۆ ءوزىنىڭ تابيعي دارىنىن, سۋرەتشىلىك مۇمكىندىكتەرىن ەركىن, ەكسپرەسسيۆتى, ءتىپتى يمپرەسسيونيستىك تۇرعىدا پايدالانۋعا شەبەر. ياعني قىلقالام شەبەرىنىڭ تاريحي تاقىرىپتارىندا ازاماتتىق پافوس اتوي سالادى. جانە جامبىلدىڭ شىعارماشىلىعىن كەزەڭ-كەزەڭدەرگە ءبولىپ, جەكە-دارا قاراۋعا بولمايدى. كارتينالارى سياقتى تۇتاس, ءبىر دەممەن جۇمىس ىستەيدى.
ىڭىردەگى سۇلۋلىق, قازاقستاننىڭ تۇنگى تاۋلارى ءوزىنىڭ جازۋشىسىن ىزدەگەن بولسا, ونىڭ ءبىرى ءسوزسىز – جامبىل ناتباەۆ.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
