«وڭتۇستىك وبلىستاردا حالىق تىعىز ورنالاسقان. سوندىقتان جۇمىس تابۋ قيىن». وسىنداي پىكىردى سوڭعى كەزدەرى ءجيى ەستىپ ءجۇرمىز. «سولتۇستىك وبلىستاردا جۇمىس تا, جاعداي دا بار. وڭتۇستىكتەگى حالىقتى سولتۇستىك وبلىستارعا قونىستاندىرۋ كەرەك». وسىنداي وي ايتىپ جاتقاندار دا بار. نەگىزى ۇكىمەتتىڭ ۇستانعان ساياساتى وسىنداي. بۇل تاقىرىپتى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى بىرنەشە رەت كوتەرگەن ەدى. بىراق, بۇگىنگى اڭگىمە ارقاۋى بۇل جايلى ەمەس.
ماسەلە مىنادا: وڭتۇستىكتە دە, سولتۇستىكتە دە جۇمىس ورىندارى بار, بىراق قاجەتتى ماماندار جوق بولىپ شىقتى. دالەلىمىز بار. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا «امانكەلدى» جشس جۇمىس ىستەيدى. العاشىندا ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان سەرىكتەستىك كەيىنگى جىلدارى ءجۇزىم, الما, باسقا دا جەمىس تۇرلەرىن ءوسىرۋدى مىقتاپ قولعا الدى. ونىمدەرىنە سۇرانىس تا جوعارى. ءتىپتى, قازاقستاندى بىلاي قويعاندا, اۋعانستان, تاجىكستان, وزبەكستان, يران جانە باسقا شەت مەملەكەتتەرگە ونىمدەرىن ەكسپورتقا شىعارا باستادى. ونىڭ ىشىندە استىق تا بار. استانادا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كۇندەرى وتكەن كەزدە كورپوراتسيانىڭ الما-ءجۇزىمى كورمەگە قويىلىپ, استانالىقتار مەن ەلوردا قوناقتارى ەرەكشە ءىلتيپات بىلدىرگەن بولاتىن. الماتىنىڭ اپورتىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە قام-قارەكەت جاسالىپ جاتقان شاقتا كورپوراتسيا باعباندارى ۇلكەن ءىس تىندىرىپ ۇلگەردى. ءدامى ءتىل ۇيىرەتىن الما سۇرىپتارىنا جۇرت جوعارى باعا بەرىپ جاتىر. كەزىندە سولاقاي ساياساتتىڭ سالدارىنان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى جۇزىمدىك القاپتار جاپپاي شابىلىپ, تىپ-تيپىل بولعان ەدى. وسى ولقىلىقتىڭ ورنى تولىپ كەلە جاتقانداي. ادام اعزاسىنا قاجەتتى دارۋمەندەرگە باي ءونىم قىتايدىڭ ءدامى جوق جۇزىمدەرىن ساۋدا سورەلەرىنەن ىعىستىرا باستادى. سويتسەك, تابىستى شارۋاشىلىقتا پروبلەما دا جوق ەمەس كورىنەدى. سونىڭ ءبىرى – كادر ماسەلەسى. – قازىر اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋى ماماندارعا تىكەلەي بايلانىستى. ويتكەنى, كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭنەن قالماي كەلە جاتقان ەسكى سارىنمەن جۇمىس ىستەۋگە بولمايدى, وندىرىسكە جاڭا تەحنولوگيالار ەنە باستادى. قازاقشا ايتقاندا, جاڭا تەحنولوگيانىڭ بۇگە-شىگەسىن بىلەتىن بىلگىر ماماندار اۋاداي قاجەت قازىر, – دەيدى كورپوراتسيا باسشىسى ن.قۇرالوۆ. وڭتۇستىك قازاقستاندا اگرونومدار دايارلايتىن قاپتاعان وقۋ ورىندارى بار ەمەس پە؟ تاپسىرىس بەرسەڭىزدەر, تۇلەكتەرىن جۇمىسقا جىبەرەدى عوي, دەپ سۇرادىق ءبىز. – سىزگە وتىرىك, ماعان شىن, بۇل ماسەلەنى زەرتتەپ كوردىك. سويتسەك, وقۋ ورىندارىندا اگرونوم ماماندىعى بويىنشا وقىپ جاتقان جاستاردىڭ 80 پايىزى قىزدار بولىپ شىقتى. ولار اۋىلعا كەلىپ, اگرونوم بولۋعا ق ۇلىقتى دەيسىز بە؟ بار شىعار ءبىر-ەكەۋى, بىراق, ءبارى بىردەي اۋىلعا اگرونومدىققا كەلمەسى انىق. سوندىقتان, بۇل ماسەلەنى ءتيىستى مەكەمەلەر جان-جاقتى ساراپتاپ, ناتيجەلى جۇمىس جاساعانىن قالار ەدىك, – دەدى كاسىپكەر. پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى بولات باقاۋوۆ شارۋاشىلىقتاردى ارالاعان كەزدە ەڭ الدىمەن «ماماندار جەتكىلىكتى مە؟» دەپ سۇرايتىن كورىنەدى. ويتكەنى, وندىرىسپەن بىرگە اۋىل شارۋاشىلىعى دا قاتار دامىپ جاتقان وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرىندە بىلىكتى ماماندار تاپشىلىعى بايقالا باستاعان. سەبەبى, ولاردىڭ باسىم بولىگى زەينەت جاسىنا جەتكەن, جاستار قالاعا قاراي ويىسقان. جەرمەن جۇمىس ىستەيتىن ماماندار از. ونىڭ ۇستىنە پاۆلودار وبلىسى رەسەيدىڭ وبلىستارىمەن شەكتەس. كەڭشارلار تاراپ, جۇمىسسىزدىق بەلەڭ العان قىسىلتاياڭ ۋاقىتتا كوپتەگەن وتباسى كورشىلەس مەملەكەتكە قونىس اۋدارعان ەدى. رەسەي – ولاردىڭ تاريحي وتانى. قونىس اۋدارعانداردىڭ كوبى بىلىكتى ماماندار بولاتىن. قازىر قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى دا دامىپ كەلەدى. ەندى جۇمىلا جۇمىس ىستەيتىن ماماندار كەرەك. ءبىر عانا مىسال. پاۆلودار وبلىسىنداعى ەكىباستۇز قالاسىنىڭ قاسىندا «ەمپك» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ فەرمەرلىك شارۋاشىلىعى بار. وسى ەلدى مەكەندى قيىنشىلىق قىسپاققا العان كەزدە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۆولگوگراد وبلىسىنا 10 وتباسى كوشىپ كەتكەن. ولاردىڭ اراسىندا اگرونومدار, زووتەحنيكتەر, مەحانيزاتورلار بار. قازىر وبلىستارداعى الەۋمەتتىك سالاعا جاۋاپتى دەپارتامەنتتەر نەمەسە باسقارمالار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى بوس جۇمىس ورىندارى جايلى ءجيى-ءجيى مالىمەت بەرىپ جاتادى. ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا قاجەتتى ماماندارعا دا سۇرانىس كوپ. وسىنىڭ ءوزى-اق اتالمىش ماسەلەنىڭ كۇن تارتىبىندە وتكىر تۇرعانىن بىلدىرەدى.
عالىم ومارحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
