باۋكەڭنىڭ كەلىنى – ونەگە ءورىمى

جاقىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قاراعاندى وبلىسى بويىنشا حاتشىلىعىنىڭ قولداۋىمەن, جەزقازعان قالاسىندا انالار كەڭەسىنىڭ كوشپەلى ءماجىلىسى وتكىزىلىپ, وتباسىنان باستالاتىن ءتالىم-تاربيەنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى. القالى باسقوسۋعا قازاقتىڭ قاھارمان ۇلى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ كەلىنى, جازۋشى, قايراتكەر انا زەينەپ احمەتوۆانىڭ ارنايى كەلىپ قاتىسۋى يگىلىكتى شارانىڭ شوقتىعىن بيىكتەتە ءتۇستى. ءوز جۇمىسىن قالالىق تاريحي-ارحەولوگيالىق مۇراجايدا باس­تاعان انالار كەڭەسىنىڭ ماجىلىسىنە جەزقازعاننان بولەك, قاراجال قالاسىنىڭ, وسى توڭىرەكتە ورنا­لاسقان ساتباەۆ قالاسى مەن ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ انالار كەڭەسىنەن وكىلدەر كەلىپ قاتىستى. جيىندا, ەڭ الدىمەن, بۇگىنگى قوعامداعى ۇرپاق تاربيەسى, ونىڭ كوكەيكەستى پروبلەمالارى ءسوز بولدى. انالار كەڭەسىنىڭ جيىنىن جەزقازعان قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى زينا اقىلبەكوۆا قۇتتىقتاۋ سوزىمەن اشتى. ودان كەيىن ءسوز العان قحا مۇشەسى, «ال­تىن جۇرەك» سىيلىعىنىڭ يەگەرى, قالاداعى قو­عامدىق كە­لىسىم كەڭەسىنىڭ توراعاسى بەكزات التىنبەكوۆ وسىناۋ القالى جي­ىنعا قازاق حالقىنىڭ قاھارمان تۇلعاسى باۋكەڭنىڭ – باۋىرجان مو­مىش ۇلىنىڭ كەلىنى, ۇلت ءتار­بيەسىنىڭ ۇلگىسىنە اينالعان «شۋاقتى كۇندەر», «بابالار اماناتى» سىندى كىتاپتار جازعان ۇلت اناسى زەينەپ اپايدى ارنايى شاقىرىپ, ول كىسىنىڭ قازىر ءماجىلىس تورىندە وتىرعانىن حابارلادى. – ەگەر اتانىڭ كەلىنى بولماسام, ول كىسىنىڭ عيبراتتى اماناتىن حالىققا جەتكىزبەسەم, مەنى كىم بىلەر ەدى, – دەدى ءسوز العان زەينەپ احمەتوۆا. – ول كىسىنىڭ نامىسى, ءومىرى تۋعان حالقىنا ارنالعان. «حالىقپەن بىرگە بولىڭدار, اداس­­پايسىڭدار», – دەپ وتىراتىن ەدى ۇنەمى. ادىلەتتى سۇيەتىن, ادىلەتسىزدىككە توزبەيتىن. باقىتجان ەكەۋمىزدى دە كۇن سايى­ن قايراپ, جىگەرىمىزدى شىڭداپ, مىقتىلىققا بەيىمدەي ءبىلدى. ەستىگەن اڭگىمەمدى قۇيماقۇلاق رەتىندە اسۇيدەگى داپتەرگە جازا بەرىپپىن. ايتىپ جۇرگەنىم دە, جازىپ جۇرگەنىم دە سول اتانىڭ ايتقان اماناتى, بابالار ءسوزى... كەلەلى شارا سول كۇنى حالىقتار دوستىعى مەن مادەنيەت ۇيىندەگى ۇلاعاتتى كەزدەسۋگە ۇلاستى. جەز­قازعان جۇرتشىلىعىنىڭ زەينەپ احمەتوۆامەن «اماناتقا – ادال­دىق» اتتى كەزدەسۋىندە زەردەلى اڭگىمە ودان ءارى ءوربىدى. – مەنى حالىقتىڭ ءوزى تاربيەلەدى, – دەپ ساباقتادى ءسوزىن زەينەپ اپاي. – جارىم باقىتجان جاس كۇنىندە ناعاشىلارى قاراكەسەك ەلىندە ءتار­بيەلەنىپتى. مەن اۋەلدە سول نا­عا­شى اپاسىنىڭ قولىنا كەلىن بولىپ ءتۇستىم. اتانىڭ ءومىر­لىك قوساعى قاي­تىس بولعان سوڭ, سول كىسىنىڭ قولىنا بارۋىمىز كەرەك بولدى. ستۋديادا ىستەپ جۇرگەن قىزمەتىمدى تاستاپ, اتام­­نىڭ كۇتىمىمەن اي­نالىسۋعا 25 جى­لىمدى ارنادىم. اتامىز ەكى جا­عى بىردەي قايرالعان قانجار سياق­تى, وتە كۇردەلى ادام ەكەنى بەل­گىلى. ولاي بۇرىلساڭ دا, بىلاي بەت­تەسەڭ دە كەسىپ تۇسەدى. ول كىسى اشۋ­لانعاندا ۇندەمەي قۇ­تىلۋدى ءۇي­رەندىم. «الدىڭدا قازۋلى كور تۇرسا دا شىندىقتى ايت», – دەيتىن. نەگىزى, كەلىن ەنەنىڭ ۋني­ۆەرسيتەتىنەن ءوتۋى كەرەك. ال مەن اتا­نىڭ اكا­دەميا­­­سىنان ءوتتىم عوي دەپ ويلايمىن... ءيا, حالقىمىزدىڭ باۋىرجان مومىش ۇلىنداي ءبىرتۋار ۇلى تۇلعاسىنىڭ ۇلاعاتىمەن ءوسىپ, قازاق كەلىندەرىنىڭ ەتالونىنا اينالعان ابزال انا كەلىن, انا تۇلعالارى تۋرالى وي تولعادى. كەلىن – ءبىر اۋلەتتىڭ ۇرپاعىن جالعايتىن تۇلعا, ەنەنىڭ ءومىرىن ودان ءارى جالعاستىرادى, ۇرپاق وسىرەدى. قازاقتىڭ ۇلتتىق قاسيەتىن, بابالار ونەگەسى مەن اماناتىن باۋكەڭ زەيىندى كەلىنىنە جەتكىزسە, ول ءوز شىعارمالارى مەن اڭگىمەلەرى ارقىلى ونەگە ءورىسىن كەڭەيتىپ, حالىققا جەتكىزىپ كەلەدى. «اتادان قالعان ونەگە جاستارعا جۇعىستى بولسا ەكەن», دەيدى زەينەپ اپاي. ۇلاعاتتى كەزدەسۋگە ۇيىتقى بولعان بەلگىلى مەتسەنات بەكزات ال­تىنبەكوۆ باۋكەڭ شاڭىراعىنىڭ شىراقشىسى بولىپ وتىرعان اياۋلى اناعا قۇرمەت كورسەتىپ, سىي-سياپات جاسادى. قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان» قاراعاندى وبلىسى, جەزقازعان قالاسى