ءورىسى كەڭ وڭتۇستىك ءوڭىرى

ايماقتا توقىما كلاستەرى مەن وتاندىق فارماتسەۆتيكا قۇلاشىن كەڭگە جايىپ كەلەدى

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «AZALA Textile» سەرىكتەستىگىندە بولىپ, ءوندىرىستىڭ بارىسىمەن تانىستى. مەملەكەت باسشىسىنا وبلىس اكىمى بەيبىت اتامقۇلوۆ وڭىردەگى يندۋستريالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋ بارىسى, «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنداعى ينۆەستيتسيالىق باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى مەن جەڭىل ونەركاسىپ نىساندارى قىزمەتى جايلى بايانداپ بەردى. «AZALA Textile» – ماقتادان ءجىپ ءيىرىپ, ال جىپتەن ماتا توقۋعا مامان­دانعان سەرىكتەستىك. سونى­مەن قاتار, وندا ماتانى بوياۋعا ءمۇم­كىن­دىگى بار ارلەۋ تسەحى دا جۇمىس ىستەيدى. جوبا قۇنى 3,4 ملرد. تەڭگە بولاتىن فابريكانىڭ جىلىنا 2 824 توننا يىرىلگەن ءجىپ, 13 488 مىڭ شارشى مەتر اعار­تىلعان, بويالعان جانە باسىلعان ماتالار, 2 230 مىڭ دانا توسەك-ورىن تىس­تارى جيىنتىعى مەن 7 273 مىڭ دانا تۇكتى ونىمدەر شىعارۋعا مۇمكىندىگى بار. بۇگىندە 465 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان فابريكا ماقتا-ماتا ءونىمىن وندىرۋدە. شۆەيتساريا مەن بەلگيا ەلدەرىنىڭ كومپانيالارى شىعارعان جابدىقتار قولدانىلىپ, گەرمانيا, اۆستريا جانە يتاليا مەملەكەتتەرىنىڭ جاڭا جەلىلەرى ورناتىلعان. بۇعان دەيىن ءجىپ, ماتالار شەتەلدەن تاسىمالداناتىن ەدى. ال, شيكىزاتتىڭ ۆاليۋتامەن قىمباتقا تۇسەتىندىگى بەلگىلى. وڭتۇستىك قازاقستان – رەسپۋب­ليكا بويىنشا ماقتا ەگەتىن بىردەن-ءبىر ءوڭىر. جەڭىل ونەركاسىپتىڭ ازدى­عىنان «اق التىنىمىز» شەتەلدەرگە سۋ تەگىنگە كەتىپ, ونىڭ ورنىنا قىمبات باعاعا كيىم-كەشەك, توقىما ونىمدەرىن الىپ كەلدىك. وسىنىڭ ءبارىن ەسكەرگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇكىمەتكە ماقتا-ماتا كلاستەرىن دامىتۋعا تاپسىرما بەرگەن. سونىڭ ارقاسىندا ءشيتتى ماق­تانىڭ 35 پايىزى وبلىس­تىڭ توقىما فابريكالارىندا وڭدەلەتىندەي جاعدايعا قول جەتكىزىلدى. وبلىس اكىمى بەيبىت اتامقۇلوۆ وڭىردەگى توقىما سالاسىنداعى كاسىپ­ورى­نداردى تۇراقتى شيكىزات­پەن قام­تاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ماق­تا ەگۋ كولەمىن ارتتىرىپ, جاڭا سۇرىپ­تارىن ءوسىرۋ بويىنشا جۇمىس ءجۇر­گىزىپ جاتىر. بىلتىر ماقتالى اۋدان­داردا 99 مىڭ گەكتارعا «اق ال­تىن» ەگىلسە, بيىل ونىڭ كولەمىن 11,4 پايىزعا كوبەيتىپ, 100,6 مىڭ گەك­تارعا جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا. ياعني, ماقتا داقىلى 238 تونناعا كوبەيەدى. ماقتا ەگەتىن جەرى جوق بولسا دا شيكىزاتتى ساتىپ الىپ, ماقتا-ماتا ءوندىرىسى ارقىلى پايداعا شىعىپ وتىرعان مەملەكەتتەر بار. ەلباسىنىڭ قولداۋى وڭىرىمىزدە توقىما ءوندىرىسىن ورىستەتۋگە كەڭ جول اشىپ, «وڭتۇستىك» ەر­كىن ەكونوميكالىق ايماعىندا «اق التىندى» تەرەڭ وڭدەيتىن كاسىپ­ورىنداردىڭ كوپتەپ اشىلۋىنا مۇرىندىق بولدى. وبلىس اكىمدىگى 2020 جىلعا دەيىن اق ماقتا كولەمىن 420 تونناعا جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە 90 پايىزى وتاندىق توقىما فابريكالارىندا وڭدەلمەك. « AZALA Textile» – ەلى­مىز­دەگى توقىما ءوندىرىسىنىڭ كوشباس­شىلارىنىڭ ءبىرى. ەلباسى ماقتانى تەرەڭ وڭدەپ, ءجىپ يىرۋدەن باس­تاپ توقىما ءوندىرىسىن جاقسى جولعا قويعان فابريكانى ارالاپ, دايىن ونىمدەرىمەن تانىس­تى. توقىماشىلاردىڭ جانىنا كەلىپ, تىگىپ جاتقان دۇنيەلەرىن كوردى. «باياعىدا شەشەمىز تىگىن ماشيناسىنىڭ قۇلاعىن قولىمەن اينالدىرىپ كويلەك تىگەر ەدى, ال سەندەر جاڭا تەحنولوگيانىڭ جەمىسىن كورىپ جاتىرسىڭدار», – دەدى مەملەكەت باسشىسى. سودان سوڭ ءوزىن كۇتىپ تۇرعان فابريكا جۇمىسشىلارىنىڭ قاسى­نا كەلگەن. «ەلىمىزدىڭ ءوز ماقتاسى بار. سىرتتان شيكىزات تاسىمايمىز. توقىما ءوندىرىسىن تولىق جولعا قويساق, بۇگىندەرى سىرتتان تاسىمالداناتىن كيىم-كەشەكتەردى ءوزىمىز تىگىپ, ەلىمىزدىڭ الەۋەتىن كوتەرەمىز. يمپورتتىق تاۋارلار ورنىن الماستىرۋ – قازاقستان­نىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ ما­ڭىز­دى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى, يندۋس­تريا­لان­دىرۋدىڭ تۇپكى ماقساتى سول», – دەدى اڭگىمە ورايىندا پرەزيدەنت. فابريكانىڭ جۇمىسشى-قىز­مەتكەرلەرىمەن ەمەن-جار­قىن اڭگىمەلەسىپ, ارا-اراسىندا ازىلدەسىپ العان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ولارمەن ەستەلىككە سۋرەتكە ءتۇستى. ەلبا­سىنا فابريكا­نىڭ تىنىس-ءتىر­شىلىگىن تولىعى­مەن بايانداعان كاسىپورىننىڭ قۇرىلتايشىسى باۋىرجان جامالوۆ توقىما ءوندىرىسىنىڭ بولاشاعى جايلى دا جان-جاقتى ايتىپ بەردى. 2005 جىلى, وسى كاسىپورىننىڭ جۇمىسى ەندى باستالعاندا ەلباسى ساتتىلىك تىلەپ, جاڭا تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىن پايدالانۋعا ۇكىمەت تاراپىنان كومەك بولاتىندىعىن ايتقان بولاتىن. كاسىپورىندى اياعىنان تۇرعىزۋعا جۇمسالعان 6,5 ملرد. تەڭگەنىڭ العاشقى ترانشى 3,5 ملرد. بولسا, كەيىنىرەك 2,5 ملرد. بولىنگەن. ال, 1 ملرد. – زاۋىت قۇرىلتايشىسىنىڭ ءوز قارجىسى. باۋىرجان جامالوۆتىڭ اكەسى سالدار اقساقال – ماقتارال وڭىرىندە ايتۋلى ماقتا زاۋىتىن ىسكە قوسقان ازامات. ال «AZALA Textile» سەرىكتەستىگىنىڭ سىرتتان شيكىزات ساتىپ الاتىنداي مۇقتاج­دىعى جوق, ءوز ءونىمى ءوزىن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە جەتەدى. ماقتا زاۋىتى مەن ءجىپ, ماتا دايىنداۋ تسەحى تولىق كۇشىندە. ەگەر دايىن ونىمدەر ءبولىمى جاقسى قارقىن السا, نەسيەدەن ءۇش-ءتورت جىلدىڭ كولەمىندە قۇتىلۋعا مۇمكىندىگى بار ەكەن. وعان العىشارتتار جوق ەمەس. ازىرگە توقىما بۇيىمدارى ىشكى نارىقتىڭ قاجەتىن وتەپ جاتىر. حالىقارالىق ساۋدا بەلگىسى بار ءىرى ماركەتتەرمەن كەلىسىمشارتتار جاسالعان. قازاقستاندا جۇمىس ىستەپ جاتقان تۇركيا كاسىپكەرلەرى سىرتتان تاسىمالداناتىن دايىن ونىمدەرىن «AZALA Textile» ءونىم­دەرىمەن الماستىرعان. ونىڭ سىرتىندا, «AZALA Textile» – قازاقستان قورعانىس مينيستر­لىگىنىڭ «جاسامپاز» جوباسىنا كىرگەن ەڭ ءىرى بەس فابريكانىڭ ءبىرى. مينيسترلىكتەن كەلگەن وكىلدەر مۇنداعى اسكەري فورمالاردىڭ تىگىلۋ ساپاسىنا جوعارى باعا بەرىپ­تى. بۇل – مەملەكەتتىك تاپ­سىرىس تو­قى­­ما ءوندىرىسىنىڭ جۇمى­س اۋقى­مىن كەڭەيتەدى دەگەن ءسوز. ال ول – جاق­سى تابىس. وڭتۇستىكتەگى توقى­­­ما ءون­دىرىسىنىڭ الىم­دىلىعى, ساپا­سىنىڭ جوعا­رى­لىعى الىستاعى افري­كانىڭ گانا مەملەكەتىندەگى كاسىپ­كەرلەردى قىزىقتىرعان سىڭاي­لى. ياعني, ەندى حالىقارالىق ساۋدا اينا­لىمىنا شىعۋىنا مۇمكىندىك بەرىلەدى. – وسىنىڭ ءبارى ءسىزدىڭ ارقاڭىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, – دەدى باۋىرجان سالدار ۇلى. – قيىن كەزدە قولتىعىمىزدان دەمەپ, قانات ءبىتىردىڭىز. ماقتا, ماتا كلاس­تەرىن قالىپتاستىرىپ, الداعى جۇ­مى­سىمىزدى وڭتايلاندىرىپ بەردىڭىز. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستان­نىڭ جەڭىل ونەركاسىبى اياعىنان تۇرىپ قانا قويماي, مەملەكەت قاجەتىن, تۇتىنۋشىلاردىڭ تاپسىرىسىن ورىندايتىنداي بيىككە كوتەرىلدى. سول ءۇشىن سىزگە بارشا جەڭىل ونەركاسىپ سالاسى قىزمەت­كەرلەرىنىڭ اتىنان العىس ايتامىز. ەلباسى «AZALA Textile» فابريكاسىنىڭ اتى نەنى بىلدىرە­تىندىگىن سۇراعان. ال باۋىرجان سالدار ۇلىنداي قازاقتىڭ دارابوز بالاسىنىڭ شاڭىراعىندا بەس قىز, ءۇش ۇل تالشىبىقتاي جايقالىپ ءوسىپ كەلەدى. فابريكا اتاۋى سول قارلىعاشتاي بەس قىزدىڭ ەسىمىنىڭ العاشقى ارىپتەرىنەن قۇرالىپتى. ايتقانداي, «AZALA Textile» سەرىكتەستىگى قوناق ۇيگە نە كەرەك, ءبارىن وتە ساپالى تىگەدى. باۋىرجان سالدار ۇلى استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنە ءوز ونىمدەرىمەن قاتىسۋعا نيەتتى. ياعني, قازاقستان ونەركاسىبىنىڭ تاعى ءبىر تىنىسى اشىلماق. ەلباسى شىمكەنتتە 1 ميلليونداي حالىق بار ەكەنىن, وعان باۋىرجانداي وعلانداردىڭ ۇلەس قوسىپ جاتقاندىعىن ازىلگە سۇيەي ايتىپ, «ءبىز كوبەيۋىمىز كەرەك, سوندا بۇگىنگىمىزدەن دە مىقتى بولامىز», – دەدى. «AZALA Textile» سەرىكتەس­تىگىنەن كەيىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءدارى-دارمەك شىعارۋمەن اينالىساتىن «حيمفارم» اكتسيو­نەرلىك قوعامى فارما­تسەۆتيكا­لىق كومپانياسىندا بولدى. 130 جىل­دىق تاريحى بار «حيمفارم» اق بۇگىندە جىلى­نا جالپى سوماسى 16,5 ملرد. تەڭگە بولاتىن 1,2 ملرد. تابلەت­كا مەن كاپسۋلالار جانە تۇيىرشىكتەر, 300 ملن. امپۋلا, 6 ملن. ينفۋزيا, 40 ملن. انتيبيوتيك قۇتىلارى مەن 26 ملن. ءشاربات قۇتىلارى سىندى ءدارى-دارمەكتىڭ 200-دەن استام ءتۇرىن شىعارادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىل­دەندىرىلگەن كولەمىنىڭ شەڭبەرىندە ساتىپ الىناتىن دارىلىك زاتتاردىڭ جالپى كولەمىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى­نەن ارتىعىن شىعارىپ, جەتكىزەتىن «حيمفارم» اق-تا 1 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. ساۋدا بەلگىسى «SANTO Member of Polpharma group» بولىپ تابىلاتىن «حيمفارم» اق بۇگىنگى كۇنى وندىرىلگەن ونىمدەرىن بەس مەملەكەتكە – رەسەيگە, موڭعولياعا, قىرعىزستانعا, تاجىكستانعا جانە تۇرىكمەنستانعا ەكسپورتتاپ, ساتۋ كولەمىن جوعارىلاتۋ ماقساتىندا قىرعىزستاندا وكىلدىگىن تىركەدى. ەندىگى جوسپار وزبەكستاننىڭ نا­رى­عىنا شىعۋ جانە رەسەيدەگى الا­تىن ورنىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ بولىپ وتىر. ماسەلەن, 2015 جىلى قۇنى 1,3 ملرد. تەڭگەدەن اساتىن ءدارى-دارمەك جوعارىدا اتالعان مەملەكەتتەرگە ەكسپورتتالعان. جالپى, وڭىرىمىزدە ىسكە قو­سىل­­­عان جوبالاردىڭ 94 پايىزى جوسپارلانعان قۋاتتىلىقتا جۇ­مىس ىستەپ جاتىر. مىسالى, 2015 جىلى وبلىستا وندىرىلگەن ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 668,4 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, 3,1 پايىزعا ارتتى. بۇل كور­­سەت­كىش بويىنشا وبلىس 98,4 پا­يىزدىق كورسەتكىشكە جەتىپ, رەسپۋب­ليكادا 5-ورىنعا شىقتى. تۇتاستاي العاندا, كاسىپورىن ەلدىڭ جالپى ءدارى-دارمەك نارىعىنىڭ 5 پايىزدان استامىن قامتيدى جانە دارىلىك زاتتاردىڭ ىشكى ءوندىرىسىنىڭ 50 پايىزدان استامىن قامتاماسىز ەتەدى. مەملەكەت باسشىسى «حيمفارمدا» ەڭبەك ۇجىمىمەن كەز­­دەسىپ, جاڭا تسەحتىڭ اشىلۋى­مەن قۇتتىقتادى. قازاقستان وزىنە قاجەتتى كوپ ءدارى-دارمەكتى سىرت­تان ساتىپ الىپ كەلدى. ال «حيمفارم» اق-تىڭ دارىلىك پرەپاراتتار نارى­عىندا باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرىپ, جاڭا تابىستارعا جەتۋگە مۇمكىندىگى بار. «حيمفارمنىڭ» وتاندىق فارماتسەۆتيكا سالاسىندا كوشباسشى بولارلىقتاي جاعدايى بارىن ايتقان ەلباسى الەمدىك نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى بولۋلارىنا تىلەك­تەستىك ءبىلدىرىپ, وتباسىلا­رىنا باياندى باقىت تىلەدى. ال تسەح ەڭ­بەككەرلەرى قازاقستان پرە­زي­­دەنتىنە وسى سالاعا كوڭىل ءبولىپ وتىر­عانى ءۇشىن العىس ايتتى.  باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان» وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ