قارت قاراتاۋدىڭ ەتەگىندەگى كەنتاۋ قالاسىندا حالقىمىزدىڭ سان عاسىرلىق تاريحىنىڭ كوزى ءتىرى كۋاگەرى – قارناق دەگەن اۋىل بار. بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني ورتالىعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندەگى اتاقتى تايقازاندى ۇستالار وسى قارناقتا قۇيعان. الەمدەگى ەڭ الىپ, قاسيەتتى قازاننىڭ پاتشالىق رەسەي كەزىندە ولجالانىپ, پەتەربۋرگتەگى ەرميتاجدا بەرتىنگە دەيىن تۇرعاندىعى بەلگىلى. مىنە, وسىنداي تاريحى بار اۋىلدا «ياسسى-نەسيە» سەرىكتەستىگى شارۋالارمەن تابىستى جۇمىس ىستەۋدە.
جاقىندا «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق-تىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن جۋرناليستەر رەسپۋبليكادا ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىنگەن «ياسسى-نەسيە» سەرىكتەستىگىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ قايتتى.
جالپى, بۇل ءوڭىردىڭ شارۋالارى ەڭبەكقورلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. «ياسسى-نەسيە» سەرىكتەستىگىمەن جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان شارۋانىڭ ءبىرى ءۋاليحان اساەۆ مۇنداعى قارجىلاندىرۋدىڭ وتە ءتيىمدى ەكەندىگىن ايتادى.
ءۋاليحان اساەۆ ءتورت جىلدان بەرى جىلىجاي سالۋمەن اينالىسىپ, تابىسىن ەسەلەپ كەلەدى. قازىر ول 0,2 گەكتار جەرگە قيار, قىزاناق ەككەن. ديقاندار بۇگىندەرى قولىنا تۇسكەن ۇرىقتى ەگە بەرمەيدى. مۇندا قىزاناقتىڭ «بۋران» ءتۇرى, ال قياردىڭ «سپاين» ءتۇرى ءوسىرىلەدى. ءۋاليحان اساەۆ جىلىنا 16-17 توننا ءونىم الادى. قارا بازاردا قىزاناقتىڭ كيلوسى 850 تەڭگەدەن تومەندەمەي تۇرعانىن ەسەپكە الاتىن بولساڭىز ديقاننىڭ ماڭداي تەرىنىڭ وتەلگەنىن شامالاي بەرەرسىز. ارينە, قيىندىق جوق ەمەس. جىلىجايلارعا جىل سايىن بەرىلىپ كەلگەن سۋبسيديانىڭ كولەمى شەكتەلدى.
ۇكىمەت قايتارىمسىز مول قارجى بەرەدى ەكەن دەپ وتىرۋ ەرتەڭگى كۇنىن ويلاعان ادامدى ماسىلدىق پيعىلدان قۇتقارادى. ءوزارا ءباسەكەلەستىك جاعدايدا جۇمىسىن دۇرىس جولعا قويىپ, ارتىق شىعىنسىز ەڭبەك ەتەتىندەردىڭ ۇتىسقا شىعار جەرى وسى. وسىنىڭ ءبارىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەن شارۋالار «ياسسى-نەسيە» سەرىكتەستىگىنەن ءتيىمدى باعادا قارجى الىپ, جۇمىستارىن جىلعا قويىپ جاتىر. ماسەلەن, ۋ.اساەۆ بەس جىلعا ءتومەن پايىزبەن نەسيە الىپ, جىلىجايىنىڭ جىلۋ جۇيەسىن جاڭارتتى. مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا دا جاقسى تابىسقا جەتىپ كەلەدى. قازىر ونىڭ شارۋا قوجالىعىندا 200 باس ءىرى قارا جانە قازاقى ەدىلباي تۇقىمدى مىڭعا تارتا قوي بار.
بۇگىندە «ياسسى-نەسيە» سەرىكتەستىگى جەتى جۇزدەن استام شارۋا قوجالىعى مەن ديقانداردى قارجىلاندىرىپ كەلەدى. نەسيە سەرىكتەستىگى بەس ءجۇز مىڭ تەڭگەدەن وتىز ملن. ارالىعىندا نەسيە بەرە الادى. سەرىكتەستىك باسشىلىعى مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديالاۋ كۇتىپ وتىرعاندىعىن, ونداي جاعدايدا نەسيەنىڭ جارتىسىن ۇكىمەت كوتەرىپ الاتىندىعىن ايتادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى – كۇردەلى سالا. كەي جىلدارى قۋاڭشىلىق بولسا جايىلىمدىق جەر تابىلماي, تالاي فەرمەرلەردىڭ تاياق ۇستاپ قالاتىنداي جاعدايى بولعان. كوكتەم ەرتە شىعىپ, سوڭى ۇسكىرىككە ۇلاسسا, جەمىس اعاشتارى دا بويىنداعى نارىنەن ايىرىلادى.
ونىڭ ۇستىنە جەمشوپ, ءتۇرلى تىڭايتقىشتار مەن تەحنيكاعا قارجى شىعارۋدىڭ قيىن-ءتۇيىن تۇستارى بار. وسىنداي جاعدايدا اۋىل شارۋاشىلىعىنا مەملەكەتتىك كومەك ءبۇكىل دۇنيەجۇزىندە كورسەتىلەدى.
«اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق-تىڭ ارقاسىندا 2001-2015 جىلدارى ارالىعىندا 163 اۋدان مەن 13 وبلىس كولەمىندە 171 نەسيەلىك سەرىكتەستىك اشىلعان. ءبۇگىنگى كۇندەرى وسى جۇيە بويىنشا 12 مىڭنان استام اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرى جۇمىستارىن جولعا قويدى.
ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا نەسيە سەرىكتەستىكتەرىنىڭ جۇمىسىن جولعا قويعان «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق «سىباعا», «قۇلان» جانە «التىن اسىق» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى بويىنشا دا نەسيە الامىن دەۋشىلەرگە كومەكتەسىپ كەلەدى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى