كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇمىس ساپارىمەن اقتوبەگە كەلدى. پرەزيدەنت الدىمەن 2014 جىلى مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلعان «اقتوبە جىلىجاي» كەشەنىنە اتباسىن تىرەدى. ەلباسىن مۇندا ءوڭىردىڭ وزات اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرى مەن كاسىپكەرلەرى قارسى الدى.
ەلباسى كەشەندى ارالاپ, كوكونىس ءوسىرۋ تەحنولوگياسىمەن تانىستى. سونداي-اق, نۇرسۇلتان نازارباەۆقا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ وڭىردەگى نەگىزگى باعىتتارى, سونىڭ ىشىندە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى كەشەندى شارالار تۋرالى باياندالدى. بۇدان بولەك, قازاقستان پرەزيدەنتى وبلىستاعى اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمدەرىن وندىرۋشىلەرمەن اڭگىمەلەستى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ عىلىمي تاسىلدەردى قولدانۋدىڭ ماڭىز-دىلىعىنا ايرىقشا نازار اۋدارا وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى پلانەتا حالقىنىڭ كوبەيىپ كەلە جاتقانىنا بايلانىستى اگرارلىق سالا ءونىمدەرىنە ۇدايى سۇرانىس بولاتىنىنا توقتالدى. سوندىقتان, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ءوندىرۋشىلەردى قازاقستان پرەزيدەنتى مەملەكەت ۇسىنعان مۇمكىندىكتەردى تولىق پايدالانۋعا, وندىرىسكە جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋگە جانە وزىق حالىقارالىق تاجىريبەلەردى يگەرۋگە شاقىردى.
نىساندى ارالاۋ بارىسىندا وبلىس باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆ ەلباسىنا ايماقتا ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى قولعا الىنىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ايتتى.
– 2016 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى, اقتوبە, باتىس قازاقستان, قوستاناي وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى جانە «InalcaEurasia» ترانسۇلتتىق كومپانياسى اراسىندا قۇنى 100 ملن. ەۋرو ينۆەستيتسيا سالاتىن ەت وندىرەتىن مال شارۋاشىلىعىندا ايماقارالىق كووپەراتسيا قالىپتاستىرۋ جونىندە كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى. جالپى قۋاتتىلىعى 44 مىڭ مالعا ەسەپتەلگەن بورداقىلاۋ الاڭىن قۇرۋ جانە وبلىستاعى ەت كومبيناتىنىڭ قۋاتتىلىعىن 20 مىڭ توننا ەت جانە ەت ونىمدەرىن وڭدەۋگە دەيىن جەتكىزۋ جونىندە ناقتى كەلىسىمشارتتار جاسالدى, – دەپ اتاپ ءوتتى ب.ساپارباەۆ.
ايماقارالىق كووپەراتسيا اياسىندا كۇنى كەشە قىزىلوردالىقتار ارزان كۇرىشى مەن بالىعىن اقتوبەلىكتەرگە ۇسىندى. بۇل باستاما الداعى ۋاقىتتا جالعاسىن تابادى. ناۋرىز ايىندا وڭتۇستىك قازاقستان جانە جامبىل وبلىستارىنىڭ كاسىپكەرلەرى اقتوبەگە كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە.
ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وڭتۇستىك ايماقتاردان 70 توننا كوكونىس تىكەلەي جەتكىزىلگەن. ولاردىڭ بارلىعى يمپورت تاۋارلاردى الماستىرۋ, باعانى تۇراقتاندىرۋ جانە جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ ماقساتىندا جاسالىپ جاتقان قادامدار بولىپ تابىلادى.
سونىمەن قاتار, ب.ساپارباەۆ مەملەكەت باسشىسىنا وبلىستا وڭدەلەتىن ەت كولەمىن بيىل 20 مىڭ توننادان 28 مىڭ تونناعا دەيىن, ءسۇتتى 146 مىڭنان 162 مىڭ تونناعا دەيىن, سۋارمالى جەردى 12 مىڭ گەكتاردان 18,6 مىڭ گەكتارعا دەيىن كوبەيتۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. سونداي-اق, شاعىن فەرما قۇرۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبا ىسكە قوسىلدى, اتالعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 2,5 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعان, 1200 جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
ەلباسى كوكونىس ءوسىرۋ تەحنولوگياسىمەن تانىستى. جابىق جەردە كوكونىس وندىرەتىن جىلىجاي كەشەنى جالپى اۋدانى 3 گەكتار اۋماقتا ورنالاسقان. جوبالىق قۋاتى جىلىنا 1500 توننا كوكونىس وندىرۋگە لايىقتالعان. ال ءوڭىر باسشىسى ءسوز ورايىندا مال بيرجاسىن اشۋ جوسپاردا بار ەكەنىن ءمالىم ەتتى.
ەلباسى جىلىجاي جۇمىسىمەن تانىسىپ شىققاندا ونى وبلىستىڭ ءبىر توپ كاسىپكەرلەرى كۇتىپ تۇر ەدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ولارمەن جىلى جۇزبەن امانداسىپ, ورتاق اڭگىمەگە شاقىردى.
– حال-جاعدايلارىڭىز قالاي, داعدارىس قالاي اسەر ەتىپ جاتىر؟ – دەگەن پرەزيدەنتتىڭ ساۋالىنا ەڭ الدىمەن «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى گۇلجانات ەرعازينا: «بىلتىر 833 ادامعا نەسيە بەردىك, ولاردىڭ 99 پايىزى نەسيەلەرىن قايتاردى, حالىقتىڭ كاسىپكەرلىككە دەگەن بەتبۇرىسى جاقسى», – دەپ جاۋاپ قايتاردى.
ال اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامىپ كەلە جاتقانىن, سالانى دامىتۋعا ۇكىمەتتىڭ قولداۋى تۋرالى «ستەپنوي» جشس ديرەكتورى امانعوس تولەۋوۆ, «پاريجسكايا كوممۋنا XXI» جشس ديرەكتورى گاريك تەرتاريان اڭگىمەلەدى.
«مەن ىرعىز اۋدانىنان كەلىپ تۇرمىن. 1990 جىلدارى ءسىزدىڭ شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىن جەكەشەلەندىرۋ جونىندەگى تاپسىرماڭىزعا سايكەس جەر الىپ, «ناۋرىز-سيم» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىن قۇردىق. باستاپقى كەزدە قيىندىقتار بولدى. جالاقى تولەي الماي, ونىمدەرىمىز وتپەي, كوپ كەدەرگىلەرگە تاپ بولدىق. ءسىزدىڭ كورەگەن ساياساتىڭىزدىڭ ارقاسىندا بارشا قازاقستاندىق شارۋالار سياقتى ءبىزدىڭ جاعدايىمىز تۇزەلە باستادى. ەسكى ەت كومبيناتىن ساتىپ الىپ, مال سويۋ تسەحىن ىسكە قوستىق. اۋىلداستاردىڭ مالىن وتكىزەتىن ورىننىڭ جوق ەكەنىن ەسكەرىپ, بيىل 3000 باسقا ارنالعان مال بورداقىلاۋ الاڭىن اشتىق. ماقساتىمىز – حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ جانە وبلىس تۇرعىندارىن ەتپەن قامتاماسىز ەتۋ, ەتتى ەكسپورتقا شىعارۋ», – دەدى «ناۋرىز-سيم» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى يبراگيم سارسەنباەۆ.
ەلباسى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىمەن ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەسىپ, سالانى دامىتۋدىڭ وزەكتى پروبلەمالارىن العا تارتتى.
جىلىجاي كەشەنى جانە وبلىستاعى اۋىل شارۋاشىلىعى دامۋىنىڭ قىسقاشا ناتيجەلەرىمەن تانىسقان نۇرسۇلتان نازارباەۆ وڭىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىنىڭ جەتەكشىلەرىمەن كەزدەستى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وبلىسقا ساپارى بۇگىن ءارى قاراي جالعاساتىن بولادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «جاستىق! جىگەر! ەڭبەك!» اتتى رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمىنا قاتىسۋى جوسپارلانعان.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.