گۇلسىم باقىتقىزى ەڭسەپوۆا... ول ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارى قازاق ەلىنىڭ كوپتەگەن مەملەكەتتەرمەن تۇڭعىش رەت ديپلوماتيالىق قاتىناس ورناتۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسقان, گەرمانيا, اۆستريا, ۆەنگريا, بەلارۋستە ديپلوماتيالىق قىزمەتتەر اتقارعان, قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ باقىلاۋ جانە قۇجات اينالىمى, اقپاراتتى قورعاۋ باسقارمالارىنا باسشىلىق ەتكەن جوعارى دارەجەلى ديپلومات, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى.
كەيىپكەرىمىز ءوز بيىگىنە وڭاي جولمەن كەلە سالعان جوق. كۇندىز-تۇنگى تاباناقى, ماڭداي تەردىڭ قانشاما جىلعى جەمىسى بۇل! ورگە شىعۋ ءۇشىن اۋەلى شىنىعۋ, جاتتىعۋ كەرەك بولسا, ونىڭ بيىك باسپالداقتارعا بىرتە-بىرتە ساتىلاپ جەتكەنىنە كوز جەتكىزدىم.
قاراڭىزشى, 1973 جىلى م.سيرانوۆ اتىنداعى ون جىلدىق مەكتەپ تابالدىرىعىن تۇڭعىش اتتاعان ول مەكتەپتى ۇزدىك ءبىتىرىپ, سول جىلى الماتى قالاسىنداعى (قازىرگى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى) قازمۋ-ءدىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسەدى.
ول اتالعان وقۋ ورنىن دا قىزىل ديپلوممەن ءتامامدادى. العاشقى ەڭبەك جولىن 1988 جىلى, ياعني وقۋ ورنىنىڭ قابىرعاسىنان تۇلەپ ۇشپاي تۇرعاندا-اق قازاق ءباسپاسوزىنىڭ قاراشاڭىراعى – رەسپۋبليكالىق «سوتسياليستىك قازاقستان» (قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان») گازەتىندە ءتىلشى قىزمەتىنەن باستادى. بەسىنشى كۋرستىڭ ستۋدەنتى بولسا دا, ءمۇيىزى قاراعايداي جۋرناليستەردىڭ قولدارى جەتپەي جۇرگەن ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمىنا جۇمىسقا ورنالاسۋىن گۇلسىم باقىتقىزىنىڭ تاباندىلىعى مەن ءوزىن تەك بىلىكتىلىك قىرىنان كورسەتە العاندىعىنىڭ جەمىسى دەسە بولار. وسى ۋاقىت ىشىندە ول رەداكتسيانى شەرحان مۇرتازا, ءابىش كەكىلباي, نۇرلان ورازالين, ءۋاليحان قاليجانوۆ سىندى قالامگەرلەر باسقارعانىن ءجانە وسىنداي شوقتىعى بيىك تۇلعالارمەن بىرگە قىزمەتتەس بولعانىن ايتا كەلىپ: «وسى اعالارىم ۋنيۆەرسيتەتتى ەندى عانا ءبىتىرىپ كەلگەن مەنى جازۋ ونەرىنە باۋلىپ قانا قويماي, ازاماتتىق ۇستانىمىم, تالعام-تانىمىم مەن زەردەمنىڭ قالىپتاسۋىنا دا ەرەكشە ىقپال ەتتى. سوندىقتان دا ءوزىمنىڭ ەڭبەك جولىمدى بىردەن وسىنداي دارا تۇلعالار دىڭگەگى بولعان ۇلكەن ورتادا باستاۋىمدى, ولاردىڭ تاربيەسىن كورۋىمدى ماڭدايىما جازىلعان باق, تاعدىردىڭ ەرەكشە سىيى دەپ بىلەمىن», – دەيدى ول وتكەنگە كوز جىبەرىپ.
بۇل گازەتتە ءجۇرىپ ول سول كەزدە جابىق تاقىرىپقا اينالعان «تۇرمە. ايەل. تاعدىر», «شۋ بويىن شۋلاتقان ءشوپ», «20 عاسىر ىندەتى», «انانىڭ اجالى» دەگەن اتىنان ات ۇركەتىن ماقالالار تسيكلىن جاريالادى. ونىڭ ۇرپاققا تيگىزەر زيانى مەن اتالعان ىندەتتىڭ جايلاپ بارا جاتقانىن ويىپ, وسىپ تۇرىپ ايتتى. ەشكىمنەن توسىلماي, تايسالماي, اششى دا بولسا, اشىق جەتكىزە ءبىلدى. باس گازەتتىڭ پارلامەنتتەگى العاشقى ءتىلشىسى بولا ءجۇرىپ, قوعام ومىرىندەگى كەلەڭسىز جايتتاردى جان-جاقتى زەرتتەپ, ىزدەنىسىن ودان ءارى جالعاپ, زەردەسىنە توقي ءبىلدى.
«امەريكا اشسا قۇشاعىن», «ۆەنگريامەن بايلانىس», «باكۋدە بولعان ەكى كۇن», «يران يىرىمدەرى», «شىڭجاڭدا شىرقالعان ءان», «حافيز بەن ساعدي ەلىندە», «حومەنەيدىڭ سەنىمدى سەرىگى», «افريكانىڭ الاساپىرانى» سياقتى حالىقارالىق تاقىرىپتاعى ماقالالارى تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى سىرتقى ساياساتتاعى ەلىمىزدىڭ ءتاي-ءتاي باسقان قادامدارىن ناسيحاتتاۋعا وزىندىك ۇلەسىن قوستى.
ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمىندا اعا ءتىلشى, پارلامەنتتىك تىلشىگە دەيىنگى باسپالداقتان سۇرىنبەي وتكەن كەيىپكەرىمىز ۇنەمى حالىقارالىق تاقىرىپتاردا تالدامالى ماقالالار جازىپ, سول سالاعا كوبىرەك قالام تارتۋى سەبەپتى ونى 1993 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ارنايى شاقىرىپ, ديپلوماتتىق جۇمىسقا اۋىسادى.
ول سوزگە شەبەر, تىلگە مەيلىنشە باي ادام. بىرنەشە تىلدە ەركىن سويلەي الادى. اسىرەسە, مەكتەپ قابىرعاسىندا نەمىس ءتىلىن «بەسكە» وقىعانى بولاشاقتا دا كادەگە جارادى. نەگىزى, نەمىس ءتىلى – فيلوسوفتار مەن اقىنداردىڭ, عالىمدار مەن ونەرتاپقىشتاردىڭ ءتىلى ەمەس پە؟ مىنە, سان قىرىنان سىناساڭ دا, ونىڭ بويىنا تەك جاقسىلىق اتاۋلىنى جان-جاقتى يگەرىپ الاتىنى ەرىكسىز ءتانتى ەتەدى. ءبىزدىڭ قازاق قىزى! ماقتاناسىڭ, سۇيسىنەسىڭ...
گۇلسىم باقىتقىزى ودان كەيىن قازاقستاننىڭ گەرمانياداعى ەلشىلىگىندە (بونن قالاسى) باسپاسوز-اتتاشەسى قىزمەتىندە بولعان, 1997-1999 جىلدارى ارنايى جولدامامەن سىرتقى ءىستەر مينيسترلىگى جانىنداعى ديپلوماتيالىق اكادەميادا وقىپ, ونى ۇزدىك اياقتاعان. وسى ديپلوماتيالىق اكادەميانى بىتىرەردە قازاقستاننىڭ اۆسترياداعى ەلشىلىگىندە ديپلومات قىزمەتىندە تاعىلىمدامادان وتكەن.
سودان كەيىن استاناعا جولدامامەن كەلىپ, ديپلوماتتىق جۇمىسىن جالعاستىردى, قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىندە ەڭبەك ەتتى. قازاقستاننىڭ ۆەنگرياداعى ەلشىلىگىندەگى (بۋداپەشت قالاسى) قىزمەتى كەزىندەگى ديپلوماتتىق بەلسەندىلىگى ءوز الدىنا ءبىر توبە!
ول زامان تالابىنا ساي زاڭگەر بولۋدى دا ماقسات تۇتىپ, قازاق گۋمانيتارلىق زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىن قۇقىقتانۋ ماماندىعى بويىنشا قىزىل ديپلوممەن تامامداعان. سونداي-اق, قالامىن قارۋ ەتكەن گ.ەڭسەپوۆا «فاريزا وڭعارسىنوۆا – پۋبليتسيست» اتتى ديسسەرتاتسيالىق ەڭبەگىن جازىپ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى عىلىمي اتاعىن يەلەندى.
مينيسترلىكتەگى جۇمىسىنان قول ۇزبەي ءجۇرىپ قوسىمشا استاناداعى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساياساتتانۋ جانە جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دوتسەنتى بولىپ, ستۋدەنتتەرگە ءبىلىم بەرۋ مەن ءدارىس وقۋعا دا ۋاقىت تابا ءبىلدى.
گۇلسىمنىڭ تاعى ءبىر قىرى – عالىمدىعى. ونىڭ تاياۋدا عانا «فوليانت» باسپاسىنان شىققان «فاريزا – كوسەمسوزدىڭ پاتشايىمى» اتتى عىلىمي مونوگرافيالىق كىتابى قولىمىزعا ءتيدى. ءبىز اقىننىڭ الەمىن ءبىر قىرىنان عانا ءبىلىپ, ونى تەك ءسوز قۇدىرەتى – پوەزياعا عانا بايلاپ ءجۇرىپپىز. عالىم گۇلسىمنىڭ ءبىر ارتىقشىلىعى كوپ زەرتتەۋشىنىڭ ويىنا كەلمەگەن تىڭ دۇنيەنى ءبىرىنشى بولىپ كورە ءبىلدى جانە دەر كەزىندە وقىرمانعا ۇسىنىپ ۇلگەردى. مۇنىمەن بىرگە, مونوگرافيادا اقىننىڭ كوزى ءتىرىسىندە باسپا بەتىن كورمەگەن شىعارمالارى قامتىلعاندىقتان, عىلىمي تۋىندىنىڭ قۇنى مەن ءباسى ودان سايىن بيىكتەي تۇسەدى.
بۇگىندە ول سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە ديپلوماتتىق قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارىپ ءجۇر. ءبىرىنشى سىنىپتى ءبىرىنشى حاتشى ديپلوماتتىق دارەجەسى بار. كوپتەگەن عىلىمي جانە پۋبليتسيستيكالىق ماقالالار جازعان, 2 مونوگرافيالىق وقۋلىقتىڭ اۆتورى. باقىتتى وتباسىنىڭ وتاناسى. اقەركە ەسىمدى قىزى وقۋ وزاتى. جۇبايى سەيسەنحان ماحانبەتوۆ قازاقستاننىڭ ەڭبەك ءسىڭىرگەن قايراتكەرى, مادەنيەت قايراتكەرى, «يسلام جانە وركەنيەت» رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ باس رەداكتورى, بەلگىلى جۋرناليست, تانىمال قىلقالام شەبەرى.
مىنە, وسى ءوزىمىزدىڭ ءتول گازەتىمىزدەن تۇلەپ ۇشقان, جۋرناليستيكا سالاسىنان شىعىپ, ديپلومات قىزعا اينالعان گۇلسىم باقىتقىزىنىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى مەن ءومىر سوقپاقتارىن جاس ۇرپاققا ۇلگى رەتىندە ۇسىنۋعا ءابدەن بولادى عوي دەپ ويلايمىز.
راۋشان تاۋىرحانقىزى,
جۋرناليست.