2015 جىلى بىرىڭعاي باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا جالپى سوماسى 260,1 ملرد.تەڭگە كولەمىندەگى نەسيەگە كاسىپكەرلەردىڭ 1595 جوباسى بويىنشا سۋبسيديالاۋ شارتتارى بەكىتىلدى. جالپى العاندا بولىنگەن سۋبسيديالاردىڭ كولەمى 26 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ وتىر.
بۇل جونىندە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن باسپاسوز ءماسليحاتىندا «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق باسقارۋشى ديرەكتورى عابيت لەسبەكوۆ ءمالىم ەتتى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وتكەن جىلدىڭ نەگىزگى ناتيجەلەرى كوڭىلگە قونىمدى دەرەكتەرىمەن ەرەكشەلەنەدى. ايتار بولساق, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ بىرەگەي باعدارلاماعا اينالۋى ءبىرىنشى كەزەكتە نازارعا الاتىن جاعداي. ونداعى ەرەكشەلىك تە سوندا, اۋىلدىق جەرلەر مەن مونوقالالاردا مەملەكەتتىك كومەكتى, سۋبسيديا رەتىندە بەرىلەتىن قولداۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ بارىسىنداعى جۇمىستار جەمىستى بولدى. مىسالى, كاسىپكەرلەر وسى باعدارلاماعا وراي 2015 جىلى بانكتەن العان نەسيەلەرىن قازان ايىنا دەيىن 4 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن تولەگەن بولسا, سۋبسيديالاۋ شەگى 16 پايىزعا كوتەرىلۋىنە بايلانىستى ونىڭ 10 پايىزىن مەملەكەت سۋبسيديالايتىن بولىپ, تۇتىنۋشى 6 پايىزدىق ءمولشەرلەمەمەن بيزنەسىن باستاۋعا مول مۇمكىندىك الدى.
سونىمەن قاتار, وتكەن جىلدىڭ ۇتىمدى تاعى ءبىر جاڭالىعى سالالىق شەكتىڭ الىنۋى بولىپ وتىر. ياعني, ءوزىنىڭ بيزنەسىن باستاعىسى كەلەتىندەرگە سالا بويىنشا شەك قويىلمايدى. بۇل رەتتە ەلىمىزدىڭ زاڭناماسىنا سايكەس شاعىن جانە ورتا بيزنەس نورمالارى ساقتالسا جەتىپ جاتىر. سونداي-اق, بۇگىنگى تاڭدا كاسىپكەرلەرگە تارتىمدى ءارى قىزىقتى بولىپ وتىرعان سۋبسيديالاۋ باعدارلاماسى بويىنشا كۇنى بۇگىنگە دەيىن 7600 كاسىپكەر سۋبسيديا العان بولسا, 2015 جىلى ناقتى ناتيجە بويىنشا ولاردىڭ سانى 1595-ءتى قۇرادى.
2015 جىلى كاسىپكەرلەرگە اسا قاجەتتى قۇرالداردىڭ ءبىرى –كەپىلدەمە باعدارلاماسى جۇزەگە استى. وعان سەبەپ, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ كەپىلدەمە ساياساتىن كۇشەيتۋىنە بايلانىستى كوپتەگەن كاسىپكەرلەر جوبالارىن ىسكە اسىرۋ جولىندا بىرقاتار كەدەرگىلەرگە تاپ بولىپ جاتاتىن. سوندىقتان بۇل باعدارلاما ولارعا ەرەكشە مۇمكىندىك بەردى. بۇل رەتتە باستى نازار اۋداراتىن جايت كەپىلدەمە دەڭگەيىنىڭ ارتقانى دەسەك بولادى. ەگەر مۇنىڭ الدىندا ونىڭ دەڭگەيى 70% بولعان بولسا, 2015 جىلى اتالعان كورسەتكىش 85%-دى قۇرادى. ءاربىر كاسىپكەر سۋبسيديانى دا, كەپىلدەمەنى دە كەشەندى تۇردە الا الادى. جانە دە كەپىلدەمە باعدارلاماسىنا وراي قور جالپى سوماسى 11 ملرد. تەڭگەدەن اساتىن 1082 كەپىلدەندىرۋ جوباسىن بەكىتتى. سونىمەن قاتار, 941 شارتقا قول قويدى. «دامۋ» كەپىلدەمەسى نەگىزىندە بانكتەر بەرگەن نەسيەلەر سوماسى 27 ملرد. تەڭگەگە جەتتى.
بۇل باعىتتارعا ۇلتتىق قوردان ۇلكەن قاراجات بولىنگەن ەدى. ونىڭ ءبىرىنشى ترانشى 100 ملرد. تەڭگەگە تەڭ بولاتىن. بۇگىندە ول تولىققاندى يگەرىلىپ بولدى. وسىنىڭ ارقاسىندا 590 كاسىپكەر كومەككە قول جەتكىزدى. نەگىزىندە بۇل 6 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن 10 جىلعا دەيىن بەرىلەتىن نەسيە. ال 50 ملرد.تەڭگە كولەمىندەگى ەكىنشى ترانشتى «دامۋ» قورى 2015 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا تولىقتاي يگەردى. ناتيجەسىندە, اتالعان سوماعا 270 جوبا قارجىلاندىرىلدى.
سونىمەن قاتار, 50 ملرد.تەڭگەنى قۇرايتىن ءۇشىنشى ترانشتى تولىقتاي يگەرۋ اعىمداعى جىلدىڭ ناۋرىزىنا بەلگىلەنىپ وتىر. بۇگىندە ونىڭ 43 ميللياردى يگەرىلدى دەۋگە بولادى. ۇلتتىق قوردان 2015 جىلى بولىنگەن قارجى كومەگىمەن 207 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمى ساتىلدى, 26 ملرد.تەڭگە سالىق تولەندى, 9 مىڭداي جۇمىس ورنى اشىلدى.
كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جولىندا اتقارىپ جاتقان جۇمىس جوسپارلارىن تانىستىرعان «دامۋ» قورىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بيزنەس سالاسىندا كەڭەس بەرۋ ماسەلەسىنە باسىمدىق بەرىپ كەلە جاتقاندىعىن بايقاتتى. بۇل رەتتە 2015 جىلى 2016-2018 جىلدارعا ارنالعان كاسىپكەرلىك قۇزىرەتىن ارتتىرۋ جونىندەگى بىرىڭعاي باعدارلاما بەكىتىلگەنى باياندالدى. ونىڭ شەڭبەرىندە كاسىپكەرلەردى وقىتۋدىڭ جاڭا باعىتتارى ايقىندالدى. بيزنەس سالاسىندا وزىندىك يدەياسى بار 18 جاستان اسقان كەز كەلگەن ازامات ءبىلىم الۋ ءۇشىن «دامۋعا» ءوتىنىش جولداي الادى. بۇل كۋرستار تەوريالىق دارىستەرمەن شەكتەلىپ قانا قويماي, پراكتيكالىق تۇرعىدا ويلاعان ماقساتتاردى جۇزەگە اسىرۋعا دا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەلميرا ماتىباەۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».