سايلاۋ ءوتتى, سايلاۋدا قازاقستان حالقى ءوزىنىڭ ءسوزىن ايتتى. سايلاۋشىلاردىڭ 97 پايىزدان استامى ءوز بولاشاعىن ەلباسىمىزعا سەنىپ تاپسىردى. الەم تاريحىنداعى تەڭدەسسىز ەلەكتوراتتىق بەلسەندىلىك دەڭگەيى حالىقتىڭ ءوز كوشباسشىسىمەن مىزعىماس بىرلىگىنىڭ, ونىڭ توپتاسقاندىعى مەن ورتاق بولاشاققا ۇمتىلىسىنىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە «قازاقستاندىق عاجايىپتىڭ» تاعى ءبىر ايعاعىنا اينالدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پرەزيدەنت سايلاۋىنداعى ايشىقتى دا يلانىمدى جەڭىسى قازاقستان كوشباسشىسىنىڭ ەلىمىزدى ماقساتتى دا تۇراقتى دامىتۋ جونىندەگى وراسان زور تىنىمسىز جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى ىسپەتتەس. ءوزىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستان مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ العاشقى ەكى كەزەڭىنەن سەنىممەن ءوتىپ, ورنىققان مەملەكەت جاعدايىنا جەتتى. پرەزيدەنت سايلاۋى ەلىمىزدىڭ ەگەمەن دامۋىنىڭ تۇتاس ءبىر مەرزىمىن ءتامامداپ, جاڭا, ءۇشىنشى كەزەڭنىڭ باسپالداعىنا اينالدى, قازاقستان قوعامىنىڭ تەرەڭ ينستيتۋتسيونالدىق ترانفورماتسياسى وسى كەزەڭنىڭ نەگىزگى مازمۇنى بولىپ وتىر.
الەمدىك دەڭگەيدەگى ستراتەگ رەتىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاندىق قوعامنىڭ جۇيەلى جاڭعىرۋىنىڭ بەس قاعيداتىن ۇسىندى. سولاردىڭ قاتارىندا – مەملەكەتتىك اپپاراتتى رەفورمالاۋ, زاڭنىڭ سالتانات قۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋ, ارتاراپتاندىرۋعا نەگىزدەلگەن يندۋستريالاندىرۋ جانە ەكونوميكالىق ءوسۋ, بىرلىكتى نىعايتا ءتۇسۋ, ەل الدىندا ەسەپ بەرەتىن ءارى ترانسپارەنتتى مەملەكەت قۇرۋ. گەوساياسي جانە گەوەكونوميكالىق تۇراقسىزدىقتىڭ تاۋەكەلدەرى مەن سىرتقى قاۋىپ-قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, جاسالعان اۋقىمدى جاڭعىرتۋلاردىڭ پرەزيدەنتتىك جوباسى بيىك ماقساتقا – ماڭگىلىك ەلگە جەتۋگە جول اشادى. ىرگەلى قاعيداتتاردىڭ ءبىرى كاسىبي مەملەكەتتىك اپپاراتتى قايتا قۇرۋ بولىپ تابىلاتىنىن ۇعىنۋ ماڭىزدى. «الدا تۇرعان مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىن رەفورمالاۋ, وندا قىزمەتشىلەر ازاماتتار قۇقىقتارىن قۇرمەتتەپ جانە ولاردىڭ زاڭدى مۇددەلەرىنە قىزمەت ەتەتىندەي ءمولدىر دە ءتيىمدى مودەلدى قالىپتاستىرادى», – دەپ اتاپ كورسەتتى پرەزيدەنت لاۋازىمعا كىرىسۋ راسىمىندە سويلەگەن سوزىندە. مەملەكەتتىك قىزمەت جەكەلەگەن توپتار مۇددەلەرىنە ەمەس, ەڭ الدىمەن قوعامدىق جانە مەملەكەتتىك ماقساتتارعا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. وكىنىشكە قاراي, قازاقستاندىق مەملەكەتتىك قىزمەت قول جەتكىزگەن بەلگىلى ءبىر تابىستارعا قاراماستان, كادر ساياساتىندا جەڭۇشىنان جالعاسۋ ءالى دە باسىم بولىپ كەلەدى. ەلدىك كوزقاراستىڭ بولماۋى, ادامگەرشىلىكتىڭ جانە يدەولوگيانىڭ كەمشىندىگى پايداسى تومەن ءپرينتسيپسىز تورەشىلەردى, سىبايلاس جەمقور قىزمەتشىلەردى تۋعىزادى. كادر رەزەرۆىن ارتتىرۋ ءۇشىن مانساپتىڭ ساتىلىلىعىن, ياعني لاۋازىمعا بۇرىنعى جۇمىس تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ تاعايىنداۋ, شەن مەن لاۋازىم ساباقتاستىعىنىڭ دايەكتى جۇيەسىن زاڭ جۇزىندە بەكىتۋ ماڭىزدى. بيلىك قۇرىلىمدارى وكىلەتتىكتەرىنىڭ اسىرە ورتالىقتاندىرىلۋى بۇگىنگى تاڭدا ءتيىمدى مەملەكەت قۇرۋ جولىنداعى ەلەۋلى كەدەرگى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان دا مەملەكەتتىك باسقارۋدى ورتالىقسىزداندىرۋ رەفورمانىڭ ءتۇيىندى ساتتەرىنىڭ ءبىرى بولۋعا ءتيىس, ول وكىلەتتىلىك پەن جاۋاپكەرشىلىكتى باسقارۋدىڭ تومەنگى دەڭگەيلەرىنە جانە مەملەكەتتەن قوعامدىق-كاسىبي ورگاندارعا بەرۋدى كوزدەيدى. الەمدىك تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانىنداي, قىزمەتكەرلەردى باسقارۋدى مەملەكەتتىك اپپاراتتا, سونداي-اق, بۇكىل مەملەكەتتىك سەكتوردا جەتىلدىرۋ ناتيجەگە باعىتتالعان باسقارۋعا كوشۋدى تالاپ ەتەدى. وسى ورايدا, ۇلىبريتانيا مەن كانادا سياقتى بىرقاتار دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسى قىزعىلىقتى, مۇندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قاتاڭ بەلگىلەنگەن لاۋازىمدىق اقىلارى جەكە جالاقىعا جانە اقشالاي كوتەرمەلەۋ جۇكتەلگەن مىندەتتى اتقارۋ دەڭگەيىنە بايلانىستىرىلاتىن كەلىسىم-شارتتىق جۇيەگە الماستىرىلعان. پرەزيدەنتىمىز مەريتوكراتيا قاعيداتىن ەنگىزۋدىڭ قاجەتتىگىن ورىندى اتاپ كورسەتەدى. ەلىمىزدە تالانتتى باسقارۋشىلار كوپ, تەك سولاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت قاتارىنا كەلۋىن, سونىڭ ىشىندە قوعامدىق ءومىر مەن ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالالارىنان نەعۇرلىم تابىستى جاستار ءۇشىن «الەۋمەتتىك ليفت» جاساۋ جولىمەن كەلۋىن قامتاماسىز ەتۋ عانا كەرەك. جوعارىدا اتالعان شارالاردى ورىنداۋ ەل پرەزيدەنتىنىڭ ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋدا جانە ءتيىمدى مەملەكەت قۇرۋدا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر كورپۋسىنىڭ ءپارمەندى تەتىك بولۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستان قوعامىن ءتيىمدى ينستيتۋتسيونالدىق ترانفورماتسيالاۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە پرەزيدەنت زاڭنىڭ باسىمدىلىعىن اتاپ ءوتتى. كونە ريم زامانىنان بەرى ماعىنا مەن دانالىققا تولى «مەملەكەتتى زاڭ باسقارۋى ءتيىس», «زاڭ بارىنەن جوعارى», «زاڭ بارىنە بيلىك جۇرگىزۋى ءتيىس» دەگەن پوستۋلاتتار كەڭىنەن بەلگىلى. ادامداردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ايعاقتاۋ مەن قورعاۋدىڭ جوعارى فورماسى بولا وتىرىپ, زاڭ باسىمدىلىعى مەملەكەتتىڭ ءوزىنىڭ, ونىڭ ورگاندارىنىڭ, ونىڭ لاۋازىمدى وكىلدەرىنىڭ جەكە تۇلعالارمەن بىردەي زاڭعا باعىنۋىن كوزدەيدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاقستاندا قۇقىقتىق قوعام قۇرىلىپ, ەلىمىزدە دەموكراتيا قايتىمسىز سيپات الدى. سونىمەن قاتار, زاڭ جوعارىلىعىن تولىق جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ اياقتالۋىنا ءالى ەرتە. ءومىر كورسەتىپ وتىرعانىنداي, حالىقتىڭ بويىندا قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىنا دەگەن سەنىم دەڭگەيى تومەن, قۇقىق قورعاۋ قىزمەتتەرىنىڭ زورلىق-زومبىلىعى مەن سىبايلاس جەمقورلىعى مۇنىڭ نەگىزگى كەمشىلىكتەرى بولىپ وتىر. مۇنىڭ بارلىعى حالىقتى ءوز تۇيتكىلدەرىن قۇقىققا قارسى ادىستەرمەن شەشۋگە يتەرمەلەپ, زاڭ بۇزۋدىڭ تابيعي مىنەز-ق ۇلىق نورماسىنا اينالۋ قاۋپىن تۋعىزادى. پرەزيدەنت سوت بيلىگى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن قوعامدىق سۇرانىستارعا جانە مەملەكەتتىك مۇددەلەرگە ساي جاڭعىرتۋ مىندەتىن ورىندى قويىپ وتىر. ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگى جانە حالىققا كورسەتەتىن قىزمەتىنىڭ ساپاسى تۇراقتى قوعامدىق باعالاۋ نىسانىنا اينالۋى ءتيىس. مۇنىڭ ءوزى سۋديالار كورپۋسىنىڭ, ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنە, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرىنە قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارىنىڭ قاتايۋىمەن قاتار قازاقستان حالقىنىڭ سەنىم دەڭگەيىن جوعارىلاتۋعا جانە قازاقستاندىق سوت ادىلدىگى مەن قۇقىق تارتىبىنە دەگەن سەنىمىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. زاڭنىڭ باسىمدىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءتۇپتىڭ تۇبىندە مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق ءوسۋى, ەلگە ينۆەستيتسيالار تارتۋ, الەۋمەتتىك جانە ساياسي تۇراقتىلىق ءۇشىن نەگىز بولادى. «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى مىندەتتەرىن شەشۋدىڭ جانە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ باستى ماقساتىنا جەتۋدىڭ نەگىزى ەكونوميكانىڭ ينستيتۋتسيونالدىق رەفورماسى بولاتىنى ءسوزسىز. ماقسات ايقىن: ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا بوگەت جاسايتىن «رەسۋرستار لاعىنەتىنەن» ارىلۋ قاجەت. بۇل ءۇشىن ءارتاراپتاندىرۋدىڭ نەگىزگى قۇرامداس بولىكتەرىنە: يندۋستريالاندىرۋعا, وڭدەۋشى سەكتورعا, اۋىل شارۋاشىلىعىنا, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا, تۋريزمگە باسا نازار اۋدارىلادى. ەكونوميكاداعى ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ جوعارى دامىعان ەلدەر تۇراقتىلىعىنىڭ نەگىزى, قوعامدىق قاتىناستاردىڭ, قالىپتاسقان قۇندىلىقتار جۇيەسىنىڭ جانە ساياسي ىمىرانىڭ شىراقشىسى دەپ ورىندى تۇردە اتالاتىن ورتا تاپتى جەدەل قالىپتاستىرۋعا جاعداي جاسايدى. ەكونوميكا دامۋىن ىنتالاندىرۋ مەن شيكىزاتتىق تاۋەلدىلىكتەن بوي تارتۋدا جول-كولىكتىك, وندىرىستىك جانە ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ ايرىقشا ماڭىزى بار. جوسپارلانىپ وتىرعان حالىقارالىق ماگيسترالداردى پايدالانۋعا بەرۋ ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى بولىپ قانا قويماي, ەلىمىز بەن ايماقتاعى تۇراقتىلىق پەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ فاكتورى رەتىندە ماڭىزدى گەوساياسي ءرول وينايدى. ەكونوميكانى ترانسفورماتسيالاۋ كەلەشەگى كوپ جاعدايدا وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەرگە بايلانىستى. اقش, جاپونيا, قحر, فينليانديا سياقتى تابىستى دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسى كورسەتىپ وتىرعانىنداي, جوعارى تەحنولوگيالى ءوندىرىستى قالىپتاستىرۋ مەن دامىتۋ قۋاتتى دا ءىرى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ نەگىزىندە جانە ولاردىڭ بەلسەنە قاتىسۋى ارقىلى جۇرگىزىلگەندىگىن كورسەتىپ وتىر. دامىعان ەلدەردە زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى تۇرىندەگى ءىرى جوعارى تەحنولوگيالىق ارەالدار يننوۆاتسيالىق جۇيەنىڭ ءوسۋ نۇكتەلەرىنە اينالۋدا. وسىعان وراي, قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرى دە ەلدىڭ يننوۆاتسيالىق جۇيەسىنىڭ ۇشتىك سەرپىنىن قۇرۋدا ءوزىنىڭ زياتكەرلىك ورنىن تاۋىپ, باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار ۇستاحاناسى, جاڭا بىلىمدەر مەن يننوۆاتسيالاردى ءوندىرۋ ورتالىقتارى بولۋعا ءتيىس, ءسويتىپ, بىلىمگە نەگىزدەلەتىن ەكونوميكانىڭ ناقتى نىسانى بولۋى قاجەت. ەلباسىمىزدىڭ الماتى قالاسىنىڭ ارنايى مارتەبەسىن زاڭمەن بەكىتۋ جونىندەگى باستاماسىنىڭ ايرىقشا ماڭىزى بار. گەوگرافيالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ورنالاسقان, تابيعي جاعدايى قولايلى وڭتۇستىك استانا لوندون, دۋباي, سينگاپۋر سياقتى ينۆەستيتسيا تارتاتىن يننوۆاتسيالىق ماگنيتكە اينالۋى ءتيىس. وڭتۇستىك مەگاپوليسكە ايرىقشا مارتەبە بەرۋ ونىڭ قارجى ورتالىعى رەتىندەگى جاعدايىن بەكىتىپ, ينفراقۇرىلىمدى وركەندەتۋ, بيزنەس-ورتانى, ىسكەرلىك احۋالدى دامىتۋ مەن جاقسارتۋ ماسەلەلەرىن ەسەپكە الۋعا, ينۆەستيتسيالار مەن ينۆەستورلاردى قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستاننىڭ ودان ارعى ترانسفورماتسياسىنىڭ نەگىز قۇراۋشى تۇعىرى – پرەزيدەنت ۇسىنعان ءتورتىنشى ينستيتۋتسيونالدىق رەفورما. تۇراقتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋداعى ەلىمىز تاجىريبەسىن قازاقستاندىق توزىمدىلىكتىڭ عاجايىبى مەن ەتنوستىق جانە كونفەسسيالىق مىنەز-ق ۇلىق مودەلدەرىنىڭ ساليقالى توعىسى رەتىندە ساراپشىلار مۇقيات زەرتتەپ جاتىر. ءبىز ۇلتتىق بىرتەكتىلىگىمىز بەن دارالىعىمىزدى بەكىتىپ, عالامداستىرۋشى ۇدەرىستەردىڭ جاعىمسىز ىقپالىنا ۇشىراماۋ جانە الەمدىك دامۋدان شەتقاقپاي قالماۋ ءۇشىن حالىقتىق داستۇرلەر مەن مادەنيەتتى دامىتۋعا ءتيىسپىز. قازاقستاندىق بىرتەكتىلىك قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە نەگىزدەلەدى, مەملەكەتتىك ءتىل قازاقستاندىق بىرتەكتىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى تەتىك بولىپ تابىلادى. ال پرەزيدەنت العا قويعان زياتكەرلىك رەفورماسى – بولاشاقتىڭ ءبىرتۇتاس ۇلتى – قازاقستاندى ودان ءارى دامىتۋدىڭ ۇلى نەگىزى, قوعامدى ماڭگىلىك ەل ۇلتتىق يدەياسى توڭىرەگىندە توپتاستىرۋ ءادىسى. ەلدىڭ وركەندەۋى مەن تاۋەلسىزدىگى, ازاماتتىق تەڭدىك, ەڭبەكسۇيگىشتىك, قوعامدىق كەلىسىم مەن ۇلتتىق بىرلىك, ادىلدىك, زاڭنىڭ باسىمدىعى, وتباسى جانە ءداستۇرلەر – بۇل قۇندىلىقتاردىڭ ءبارى مەملەكەتىمىزدىڭ تۇراقتىلىعى مەن ءوسىپ-وركەندەۋىنىڭ تۇعىرلى ىرگەتاسى ەكەنى ءسوزسىز. «ءبىزدىڭ ورتاق رۋحاني كۇشىمىز جانە بيىك ماقساتىمىز: ماڭگىلىك ەل. ول ءبىزدىڭ XXI جۇزجىلدىقتاعى دامۋىمىزدى پروگرەستىڭ كۇش-قۋاتىمەن تولىقتىرادى», – دەپ اتاپ كورسەتتى ەلباسى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اتاپ وتكەندەي, مەملەكەتتى رەفورمالاۋ – مۇقيات ويلاستىرۋدى قاجەت ەتەتىن كۇردەلى ۇدەرىس. حالىققا ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتكە ءوتۋ ونىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى بولىپ تابىلادى. وتانعا قىزمەت ەتۋ قاعيداتىن مەملەكەتتىك اپپاراتتا دايەكتى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ جاريا بيلىك الدىندا جاۋاپتى مەملەكەتتىك قىزمەت قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. حالىقتىڭ ەركى مەن ءۇنى ازاماتتىق قوعام جانە پارلامەنتاريزم ارقىلى بۇدان دا سالماقتى ءرول وينايتىن بولادى. مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار قىزمەتىندە جەكە ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا باقىلاۋ جاساۋ تىكەلەي حالىق بيلىگىنىڭ بەينەسى بولۋعا ءتيىس. بۇل ۇدەرىستە ازاماتتاردىڭ ۇجىمدىق بىرلەستىكتەرى ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. الەۋمەتتىك ارىپتەستىك ارقىلى مەملەكەت قوعامدىق-كاسىبي بىرلەستىكتەرگە ەڭبەك قاتىناستارى جۇيەسىن دامىتىپ, جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋ مەملەكەتتىك شەشىمدەردى قابىلداۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋدى عانا ەمەس, سونداي-اق, ونىڭ ناتيجەلەرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى ءبولىسۋدى كوزدەيدى. اتالعان باعدارلامالىق قۇجات ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى مەرزىمدىك اۋقىمىن ايقىنداۋدى تالاپ ەتەدى. پرەزيدەنت جانىنداعى جاڭعىرتۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ جەدەل قۇرىلعاندىعى ورىنداۋ ۋاقىتىنىڭ تىعىزدىعىن كورسەتىپ وتىر. العا قويىلعان ماقساتتارعا جەتۋ جولى بولىپ تابىلاتىن, «مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ 100 قادامىنان» تۇراتىن ۇلت جوسپارىنىڭ رەفورمالاردى تابىستى جۇزەگە اسىرۋداعى ماڭىزى زور. بۇل ورايدا, ۋاقىت تۇرعىسىنان بولسىن, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار, بيزنەس پەن قوعام تۇرعىسىنان بولسىن, ءىس-قيمىل بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. رەفورمانىڭ ءاربىر كەزەڭى ەلدەگى ىشكى وزگەرىستەر ديناميكاسىن سيپاتتايتىن ورتا تاپ ۇلەسىنىڭ ارتۋى, سىبايلاس جەمقورلىق پەن جۇمىسسىزدىقتىڭ كەمۋ دەڭگەيى, قوعامنىڭ بىرىگۋ دارەجەسى سياقتى ناقتى كورسەتكىشتەرگە جەتۋگە باعىتتالۋى ءتيىس. مۇنداي كوزقاراس قازاقستاندى جاڭعىرتۋدىڭ 100 قادامىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ كەشەندى مودەلىن جاساۋعا, الەمدەگى دامىعان ەلدەردى سيپاتتايتىن حالىقارالىق يندەكستەر مەن كورسەتكىشتەرگە شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنىڭ ءوزى ماڭگىلىك ەل بولۋدىڭ تىكەلەي جولى بولىپ تابىلادى. ءوز مەملەكەتىنىڭ دامۋ بولاشاعىن وسىلاي ايقىن باعدارلاي العان ەل از. بۇل ستراتەگيالىق باعدارلاما شىن مانىندەگى «حالىقتىق» رەفورمالاردان تۇرادى, ويتكەنى, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەڭىسى – ونىڭ ەڭبەگى مەن بەدەلىنە سايلاۋشىلار تاراپىنان بەرىلگەن جوعارى باعا مەن قۇرمەت قانا ەمەس, قازاقستان حالقى ەلباسىنىڭ قوعامدى جاڭعىرتا دامىتۋ مەن جەتىلدىرۋ ماقساتىنداعى رەفورمالاۋ باعدارلاماسىن جاپپاي قولدادى دا وسى ارقىلى ەلىمىزدىڭ جاڭا ساپالى وركەندەۋ جولىن تاڭدادى. قازاقستاننىڭ الداعى دامۋى مەن وركەندەۋى ىسىندە قازاقستاندىقتاردىڭ ەلباسىنىڭ ستراتەگيالىق باعدارى اينالاسىنا توپتاسۋى مەن ءوز پرەزيدەنتىمەن بىرگە مىزعىماس بىرلىكتە بولۋى – جاھاندىق كەڭىستىكتە قۋاتتى ماڭگىلىك ەلدىڭ ورنىعۋىنا اپاراتىن ناقتى جول.
عالىمقايىر مۇتانوۆ, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ رەكتورى, اكادەميك.