الەمدى شۋلاتقان «تاليبان» قوزعالىسىن بىلمەيتىندەر جوق شىعار. الدىمەن كەڭەس اسكەرى بارىپ ءبىراز دەلەبەلەرىن قوزدىرىپ قايتقان سوڭ, ولار بۇكىل الەمنىڭ تىنىشىن الاتىن بولعان. اقش باستاعان ناتو كۇشتەرى دە ولاردى قۇرتا العان جوق.
مىنە, سول تاليبتەردىڭ حالىقارالىق كۇشتەر اۋعانستاننان كەتكەن سوڭ, ەكىنشى تىنىسى اشىلعانداي. ءبىراز جەردە ولار اۋعان ەلىنىڭ رەسمي بيلىگىن مويىنداماي, بوي كوتەرە باستادى. ولار سوڭعى كەزدە «يسلام مەملەكەتى» ەكسترەميستەرىمەن بىردە تاتۋ, بىردە قاتۋ مىنەز كورسەتەدى. تۇپكى ماقسات ءبىر بولعان سوڭ, كۇننىڭ-كۇنىندە ءتىل تابىسىپ كەتۋى دە ىقتيمال. سوڭعى كەزدە سول تاليبتەر ءدۇنيەسىندە ايتارلىقتاي وزگەرىستەر بولىپ جاتىر. ولاردىڭ كوسەمى بولعان مولدا وماردىڭ قايتىس بولىپ, ونىڭ ورنىنا جاڭا ادامنىڭ سايلانۋى تاليبتەردىڭ اراسىندا داۋ-داماي, جىك تۋعىزدى. ءسىرا, بۇل ولاردىڭ ىنتىماعىن بۇزىپ, كۇشتەرىن السىرەتەتىن بولار. ەڭ الدىمەن, مولدا وماردىڭ بەدەلى كۇشتى بولعانى راس. تاليبتەردىڭ بارلىعى دا وعان انت بەرىپ, ونىڭ جولىن ۇستاناتىن. ونىڭ قازاسى تۋرالى اڭگىمە كوپتەن بەرى ايتىلۋى, وعان ناقتى جاۋاپ بەرىلمەۋى دە سودان. ايتپەسە, قازىرگى تەحنيكانىڭ زامانىندا ونىڭ ءتىرى بەينەسىن كورسەتۋ كوپ تە قيىندىق تۋدىرماس ەدى. ەندى, ونىڭ ءولىمىن جاسىرىن ۇستاۋ مۇمكىن بولماي, شىندىق ايتىلعاننان كەيىن تاليبتەر اراسىندا ءتۇرلى كەلىسپەۋشىلىك, اۋىتقۋلار تۋدى. بۇگىنگە دەيىن تاليبتەر بيلىگىندە ەكىنشى ادام مولدا احتار مۋحامماد مانسۇر بولعانى بەلگىلى. ول سوناۋ ەلدە تاليبتەر بيلىك قۇرعان زاماندا 1996-2001 جىلدارى اۋعانستان اۆياتسيا ءمينيسترى قىزمەتىن اتقارعان جانە شىن مانىندە مولدا وماردىڭ وڭ قولى بولىپ جۇرگەن. تالاي جىلعى قاۋەسەت اڭگىمەدەن كەيىن مولدا وماردىڭ قازاسى جاريالانعان سوڭ, «تاليبان» قوزعالىسىنىڭ جەتەكشىسى بولىپ تاڭدالۋى دا, تاعايىندالۋى دا زاڭدىداي كورىنگەن. وسى جولى ول پاكىستانداعى تاليبتەردىڭ ورتالىعى سانالاتىن كۆەتتا قالاسىندا قوزعالىستىڭ جوعارى دارەجەلى باسشىلارى جينالعاندا, شۋرا (كەڭەس) ونى باسشى ەتىپ سايلادى. بۇدان كەيىن اقپارات قۇرالدارىندا احتار مانسۇردىڭ باعدارلامالىق ءسوزى جاريالاندى. وندا دا ول بۇرىنعى جولدارىنان قايتپايتىنىن مالىمدەدى. رەسمي بيلىكپەن ىمىراعا كەلۋ, كەلىسىم جاساۋ ماسەلەسىنە دە توقتاپ, وعان ەشقاشان دا بارمايتىندىقتارىن ايتقان. سوعان قاراپ-اق جۇرت احتاردىڭ مولدا وماردىڭ جولىن قۋشى, ورتاق تاڭدالعان ادام ەكەنىنە كۇماندانباعانداي دا ەدى. بىراق, كوپ كەشىكپەي, ءتىپتى تىم جىلدام دەسە دە بولعانداي, وعان قارسىلار شىقتى. ونى زاڭسىز, وزىنە جاقىن توپتىڭ قولداۋىمەن سايلاندى دەگەندى ايتادى. قارسىلار مولدا ومار وتباسى اتىنان سويلەيدى. اۋعان تاليبتەرى جوعارى كەڭەسىنىڭ وكىلى جانە مولدا وماردىڭ ءىنىسى مولدا ابدۋل مانان نيازي احتاردى كەڭەسپەن كەلىسىلمەگەن دەيدى. ال مولدا وماردىڭ ۇلى ياكۋب تا جاڭا كوسەمدى تاليبتەردىڭ بارلىعى قولداي قويمايتىنىن ايتادى. تاليبتەردىڭ كەيبىر توپتارى بيلىكتى سول ياكۋب الۋعا ءتيىس دەيتىن كورىنەدى. ۇلكەن ساياساتتا تاليبتەرگە قارسىلار كوپ. اسىرەسە, وسى ايماقتاعى ەلدەر ولاردىڭ لاڭىنان, ەسىرتكىسىنەن قورقادى, جاۋ سانايدى. جاۋ ىشىندە الاۋىزدىق بولعان جاقسى دەيتىنىمىز جانە بار. ب ۇلىنگەن نارسەنىڭ ب ۇلىنە تۇسكەنى دە قيىن-اۋ, كەيدە. تاليبتەردىڭ ءبىر بولىگى ەندى «يسلام مەملەكەتى» راديكالدارىمەن بىرىگەدى دەگەن دە ايتىلادى. تالاي قاسىرەتتى باستان كەشكەن اۋعان حالقىن تاعى ءبىر سىن كۇتىپ تۇرعانداي.
ماماديار جاقىپ, جۋرناليست.