اۋىل دا, مەكتەپ تە كراسنوارمەيكا اتالا بەرە مە؟

– دەيدى اۋدان اكىمىنىڭ ەسەپ بەرۋ جيىنىندا ءسوز العان اقساقالدار اۋدان اكىمى نۇرلان ءاۋتالىپوۆ وڭىرگە قاراستى 40 شاقتى اۋىلدىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى, الەۋمەتتىك جاعدايلارىنىڭ جاق­سار­عانى, ەكو­نوميكالىق دامۋ كور­سەتكىشتەرى بوي­ىنشا وبلىستا الدا كەلە جاتقانىن ايتىپ ءوتتى. كوكونىسكە, كارتوپقا باي اۋدان. مال جەتەدى. سۋ كەلۋدە, جولدار جوندەلۋدە, كلۋبتار سالىنۋدا, مەكتەپتەر, بالاباقشالار اشىلۋ­دا. كويلەك كوك, تاماق توق. الايدا, اۋىل اقساقالدارىنا مازا بەرمەي جۇرگەن ماسەلە  –اۋىل­دىڭ, مەكتەپتىڭ كراسن­وار­مەيكا اتالىپ تۇرعانى. جاسىمىز 80-گە كەلدى. اۋىل­دىڭ شاڭدى اتاۋىنىڭ قايتا ورالعانىن كورىپ, ەستىپ كەتسەك دەپ ءجۇرمىز, – دەدى جارمۇحانبەت, قاپيات اقساقالدار. ال تاريحتا قازاق-قال­ماق سوعىسىنداعى قىرعىن جورىق­تاردىڭ ءبىرى – «شاڭدى جورىعى» دەپ اتالعانى بەلگىلى. بىلتىر وبلىس ورتالىعىندا بايان باتىرعا ەسكەرتكىش ورناتتىق. ەدىلدەن بەرگى «شاڭدى جورىعىنان» سوڭ, ەرەيمەنتاۋدى جايلاعان قال­ماقتاردى قۋعان تاعى ءبىر «شاڭدى جورىق» بولعان دەسەدى. بايان باتىر وسى جورىقتا قازاعا ۇشىرايدى. بۇل جايىندا ۇمبەتەي جىراۋدىڭ داستانىندا «ىشكى شاڭدى جورىق» جاساپ, ەرەيمەننەن قاشقان قالماقتاردى قازاق باتىرلارىنىڭ ويسى­راتا قۋعانى باياندالادى. قال­ماقتارمەن سوعىستاعى سوڭعى جانە ەڭ اۋىر شايقاستار كەزەڭى وسى جورىق ەكەنىن ايتادى. اقساقالدار ايتقانداي, شاڭدى اۋەلدەن وسى جەردىڭ اتاۋى بولماسا, وسى كۇنگە دەيىن ەل ىشىندە ساقتالىپ كەلمەس ەدى. وزگەلەر جەرىمىزگە كوشىپ كەلگەندە اۋىلدار بولعان جوق دەگەن جاڭساق پىكىرلەر وتكەن تاريحتى بىلمەگەننىڭ كەسىرى. قازاق اتاۋلارىنىڭ ارقايسىسىندا شەجىرە جاتىر. مىسالى, 2009 جىلى اقتوبە وبلىسى, مارتوك اۋدانىندا چايدا دەپ تۇرعان اۋىل – شاڭدى اۋىلى بولىپ قايتا ورالدى. ءبىزدىڭ وڭىردە دە «شاڭدى» زامانىنان قالعانداي كومەسكى ءىز قايتا ورالۋعا وزىنەن ءوزى سۇرانىپ تۇرعانداي. اۋدان­داعى لۋگانسك, كيروۆ, ول­گينكا, گريگورەۆكا, چەرنوياركا, چەرنورەتسك, يامىشەۆو, ەفرەموۆكا, زاريا, ميچۋرين, روجدەستۆەنكا, سىچەۆكا, روزوۆكا, نوۆوچەرنوياركا, پرەسنىي, پودستەپنوە, كوماريتسينو, كورياكوۆكا, دانيلوۆكا, ماك­سيموۆكا, نابەرەجنوە, بوگ­دانوۆكا, بەرەزوۆكا, زاوزەرنوە اتالاتىن اۋىلداردىڭ دا اتاۋ­لارى بۇگىنگى ەلدىك ماقسات-مۇددەگە ساي اتال­عاندارى ءماندى-ماعىنالى بولار ەدى. فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان. پاۆلودار وبلىسى, پاۆلودار اۋدانى.