ادەبيەت ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە ارالاسقالى بەرى تەك رۋحاني ازىق قانا ەمەس, قوعامدى تۇزەۋدىڭ دە قۋاتتى قۇرالى بولىپ كەلدى. ارينە, ويدىڭ قارۋى دەگەن دۇرىس شىعار. الەمگە اتى شىققان قالامگەرلەر قالامىن قارۋ ەتىپ, قوعامعا, اينالاسىنا وي تاستاۋدى باستى ماقسات ەتتى. سول ءۇشىن دە ولاردىڭ كەيبىرى ىزگىلىكتىڭ ەلشىسى, جاقسىلىقتىڭ جارشىسى بولا الدى. بۇگىن سول تۋرالى سويلەمەكپىز.
قازىرگى الەمدىك ادەبيەتتەگى تانىمال جازۋشىلار كىتاپتارىنان تۇسكەن قاراجاتتى قايىرىمدىلىققا جۇمساپ, مەيىرىمدىلىك پەن جاناشىرلىقتىڭ شىنايى ۇلگىسىن كورسەتىپ كەلەدى. ولاردىڭ يگى ىستەرى ءبىز ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان قوعامعا اسەر ەتىپ, وزگەلەرگە شابىت سىيلاعانى ءسوزسىز. كۇللى وقىرمانعا ء«حارري پوتتەر» اتتى سەريالى كىتاپتارىمەن تانىلعان اعىلشىن جاۋزشىسى ج.ك.روۋليڭ كىتابىنان وراسان زور تابىس تاپقانى انىق. كەڭ جۇرەكتى جازۋشى تۇسكەن تابىسىن ءوز پايداسىنا عانا جۇمساعان جوق. ول كوپتەگەن حالىقارالىق قايىرىمدىلىق ۇيىمدارىنا قارجىلاي كومەك كورسەتتى. 2005 جىلى روۋليڭ بالالارعا جانە جالعىزباستى انالارعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن «Lumos» اتتى قايىرىمدىلىق قورىن قۇردى. بىردە روۋليڭ الدەبىر گازەتتەن باسپاناسىز, ءتىپتى مىنا الەمنەن وقشاۋلانعان كىشكەنتاي بالانىڭ سۋرەتىن كورىپ, وعان جانە ول سياقتى وتباسىنان ايرىلعان بالالارعا كومەكتەسۋدى كوزدەيدى. ناتيجەسىندە, ول بۇكىل الەمدەگى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا, ولاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان قايىرىمدىلىق قورىمەن اينالىستى. قوردىڭ نەگىزگى ماقساتى – بالالار ۇيلەرىندەگى جەتكىنشەكتەر سانىن ازايتىپ, ولاردى تۋعان نەمەسە اسىراپ العان وتباسىنا ورنالاستىرۋ. قازىر بۇل قوردىڭ ارالاسۋىمەن كوپتەگەن ەلدەردە بالالار ۇيلەرىن جابۋ جانە وتباسىلىق تاربيەنى قولداۋ ساياساتى ەنگىزىلدى. مىسالى, مولدوۆا مەن بولگاريا سياقتى ەلدەردە بالالار ۇيلەرىنىڭ سانى ايتارلىقتاي ازايدى. بايىپتاساڭىز, قولىنا قالام ۇستاعان دجوان ءروۋليڭنىڭ بۇل يگى باستاماسى الەمدەگى ميلليونداعان بالانىڭ تاعدىرىن وزگەرتىپ, ولاردىڭ بولاشاققا ۇمىتپەن قاراۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. «قالامدى قارۋ ەتىپ» دەگەن تىركەستى وسىندايدا قولدانساق ارتىق ەمەس. جۇرەگى جۇمساق جازۋشى تابىسىنىڭ كۇن سايىن ەسەلەنىپ جاتقانىنا ونىڭ ىزگىلىكتى ىسپەن اينالىسۋى سەبەپ تە بولعان شىعار.
اۋعان تەكتى امەريكالىق جازۋشى حالەد حوسسەيني «باتپىراۋىق قۋعان بالا», «جارقىراعان مىڭ كۇن» سياقتى روماندارىمەن الەم وقىرماندارىنا جاقسى تانىس. ءوز اتا جۇرتىنداعى حالىقتىڭ تاعدىرى مەن ازابىن جازعان قالامگەردىڭ كىتاپتارى بۇكىل الەمدە تەز ساتىلىپ, كوپ پايدا اكەلگەنى راس. اۆتور كىتاپتارىنان تۇسكەن قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگىن قايىرىمدىلىق ماقساتىندا جۇمسادى. ول 2007 جىلى ءوز اتىندا الەۋمەتتىك قور قۇرىپ, اۋعانستانداعى بالالاردىڭ ءبىلىم الۋىنا, مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنۋىنە جول اشتى. اسىرەسە, سوعىس زاردابىنان زيان شەككەن ايەلدەر مەن بالالارعا ەرەكشە كوڭىل بولەدى. بۇل دا ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن ەرلىكپەن پاراپار ءىس.
ال ادەبيەتتەگى شىتىرمان جانردىڭ بەل ۇستار جازۋشىسى اتانىپ جۇرگەن ستيۆەن كيڭ دە قايىرىمدىلىققا ەرەكشە ءمان بەرەتىن ساناۋلى قالامگەردىڭ ءبىرى. ول ايەلىمەن بىرلەسىپ «Stephen and Tabitha King Foundation» قورىن قۇردى. اتالعان قور اقش-تاعى ءبىلىم, مەديتسينا, مادەنيەت جانە ونەر سالالارىن قارجىلاندىرادى. ستيۆەن كيڭ قايىرىمدىلىقتى جاريا ەتە بەرمەسە دە, ونىڭ كومەك كورسەتكەن جوبالارىنىڭ ءتىزىمى ايتارلىقتاي اۋقىمدى ەكەنىن بىلەمىز.
الەمدىك تانىمال جازۋشىلاردىڭ قۇرعان قايىرىمدىلىق قورلارىن تىزبەلەي بەرسەك, بۇل جازبامىزدىڭ كولەمى بىرازعا سوزىلاتىنى شىندىق. وسى رەتتە تەك بىرنەشەۋىن مىسال رەتىندە الدىق. شابىت الاتىن يگى ىستەر قايىرىمدىلىقپەن اينالىساتىن جازۋشىلاردىڭ وسىنداي باستامالارى ادەبيەتتىڭ شەڭبەرىنەن شىعىپ, قوعامعا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى كورسەتەدى. ولاردىڭ بۇل ىزگىلىكتەرى ءاربىر وقىرمانعا وي سالىپ, وزگەگە قولۇشىن سوزۋعا ىنتالاندىرادى. شىندىعىندا, قايىرىمدىلىق تەك بايلاردىڭ اينالىساتىن ءىسى ەمەس, ءار ادامنىڭ جۇرەگىندە بولۋى ءتيىس قاسيەتتىڭ ءبىرى. جومارت جازۋشىلاردىڭ باستامالارى بىزگە رۋحاني بايلىقتىڭ ناعىز كورىنىسىن كورسەتىپ, ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى دارىپتەيدى. ءاربىر قالامگەردىڭ جازعانى – ادامزاتقا قىزمەت ەتەتىن مۇرا ەكەنى داۋسىز, ال جاساعان قايىرىمدىلىعى – ماڭگىلىككە جالعاساتىن ىزگىلىك جولى.
ءبىزدىڭ ارامىزدا قايىرىمدىلىقپەن ۇنەمى اينالىسپاسا دا, ۇلكەن جۇرەكتى قالامگەرلەر بار ەكەن. سونىڭ ءبىرى – دۋلات يسابەكوۆ. 2019 جىلى قالامگەردەن سۇحبات العانىمدا: «شەتتەن كوشىپ كەلگەن قانداسىڭىزعا ءبىر ءۇيىڭىزدى تەگىن بەرىپسىز, ول قالاي بولدى؟», دەگەن سۇراق قويدىم. سوندا قالامگەر مىناداي وقيعامەن ءبولىستى.
ء«ۇي بولعاندا, ەڭسەلى ساياجاي عوي. ونى مەن مۇحتار شاحانوۆتان ساتىپ العانمىن. سوندا ءوزىمىز بىرنەشە جىل وتىرىپ, وسىندا كوشىپ كەلدىك. بوس تۇردى. ءبىر كۇنى ءبىزدىڭ ۇيگە ەكى ايەل كەلدى دە: ء«ۇيىڭىزدى ارەڭ تاپتىق, ءسىزدىڭ داچاڭىزدىڭ قاسىندا پاتەر جالداپ تۇرامىز. موڭعوليادان كوشىپ كەلگەنبىز, جەتى بالامىز, قولىمىزدا ۇلكەن-كىسىلەر بار, ءسىزدىڭ ءۇيدى ساتىپ الساق دەپ ەدىك», دەپ مەنى سول جاققا باستاپ باردى. الگى ەكى ايەلدىڭ ءبىرىنىڭ كۇيەۋى سارىوزەكتە جول قۇرىلىسىندا جۇمىس ىستەيدى ەكەن. «كۇيەۋىڭ ايىنا قانشا جالاقى الادى؟» دەپ سۇراپ ەدىم, «500 دوللار», دەدى. «مىنا ءۇيىمدى قانشاعا الاماقسىڭدار؟», دەگەنىمدە, «ايىنا 500 دوللاردان بەرىپ تۇرايىق, بىزگە بەرىڭىز» دەپ جاۋاپ قاتتى. بالالارى قۋانىپ, ءبىز وسى ءۇيدى الاتىن بولدىق, قانداي باقىتتىمىز!», دەسىپ ءۇيدى اينالىپ, ءبىرىن-ءبىرى قۋالاپ جۇگىرە جونەلگەنى. الگى ءساتتى كورىپ, جەتىم وسكەن مەنىڭ كوزىمنەن جاس توگىلىپ كەتتى. «ياپىر-اي, ەگەر انا بالالاردىڭ باقىتى وسى ءۇي بولسا, وندا نەگە تەگىن بەرە سالمايمىن» دەپ ويلاپ: «ەندەشە, مىنا بالامنىڭ قولىنا 500 دوللار سالىڭىز, ىرىمى بولسىن, وسى 7 بالاعا سىيعا تارتقانىم, وسىلار امان وسسە, ءبىر ءجونى بولار, سوسىن ءۇيدى تەگىن الىڭىزدار», دەدىم. ولار سەنبەي تۇرىپ قالدى. كەيىن ءبىر ايدان كەيىن الگى باۋىرلارىم تاعى 500 دوللارىن الىپ ۇيگە كەلىپتى. ول كەز تامىزدىڭ اياعى ەدى. «بيىل بالالارىڭ مەكتەپكە بارادى ەكەن, بۇل اقشاعا وسىلارعا كيىم الىپ بەرىڭدەر» دەپ قايتاردىم. وسى كۇنگە دەيىن جەتى بالانىڭ ءۇيدى اينالا جۇگىرگەنى كوز الدىمدا. ولاردى قۋانتقان ءساتىمدى ويلاسام, وزىمە ىشتەي رازى بولامىن. سودان كەيىن ەكى وتباسى جاقىن ارالاسىپ كەتتىك» دەيدى.
الاقانداي اڭگىمەدەن ءبىز ابىز جازۋشىمىزدىڭ وزگەلەرگە دەگەن ىزگى پەيىلى مەن قامقورلىعىن سەزىنە الامىز. قالام ۇستاعانداردىڭ الەمدى وزگەرتۋگە از دا بولسا سەپتىگىن تيگىزە الاتىنىنا بۇل كۇندە كوزىمىز جەتكەنى ءمالىم. ولاردىڭ ساناسىنداعى ىزگى وي «اقسۇڭقار جەمىن شاشىپ جەيدى» دەگەن قازاق ماقالىمەن ۇندەسىپ تۇرعانى ايان.