شىن مانىندە, كوبىمىز ءمان بەرە بەرمەيتىن ءبىر دۇنيە بار: نەگىزىنەن بارلىق ءبىلىم جۇيەسىنىڭ ىرگەتاسى – مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ ساتىسى. ويتكەنى تاربيە مەن ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ ءبىرىنشى باسپالداعى – بالاباقشا. ال ءۇي بەرىك, بيىك بولۋى ءۇشىن ىرگەتاسى مىقتى بولۋى كەرەك. وسىنداي ويمەن اتا-انالاردىڭ باسىم بولىگى بالالارىنىڭ باستاۋىش سىنىپتارداعى بىلىمىنە, تاربيەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارادى. اقيقاتىندا, وقۋشىنىڭ باستاۋىشتا ءبىلىم-بىلىك, داعدىسى قانداي دەڭگەيدە بولۋى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەسى مەن بىلىمىنە تىكەلەي بايلانىستى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جاقىندا جاريالاعان جولداۋىندا ادال ءارى تاباندى ەڭبەگىمەن تابىسقا جەتكەن ادامدار قاشاندا سىيلى بولۋى كەرەگىن, 2025 جىلدى جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى دەپ جاريالايتىنىن مالىمدەدى. «تاربيە – تال بەسىكتەن» دەمەكشى, ەڭبەك ادامى وتباسىنان, ءبىلىم ۇيىمدارىندا بالاباقشادان قالىپتاسادى. ەندى ناق سول بالاباقشالاردا, مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ سالاسىندا پرەزيدەنت ايتقان ورىندى باستامانى قالاي ىسكە اسىرۋعا بولادى؟ وسى سۇراققا ءوز تاجىريبەمىزدەن جاۋاپ تابۋعا تىرىسىپ كوردىك.
مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم ۇيىمدارىندا ەڭبەككە باۋلۋ ۇيىمداستىرىلعان ارەكەتى (مەكتەپ تىلىمەن ايتقاندا ساباق) بار, بۇل – بالعىنداردى ەڭبەكقورلىققا تاربيەلەۋدىڭ باستى جولى. جاپسىرۋ, مۇسىندەۋ, قۇراستىرۋ سەكىلدى شىعارماشىلىق جۇمىستار ارقىلى بالالاردى ەڭبەكسۇيگىشتىككە تاربيەلەيمىز. دەگەنمەن تاربيە ءىسىن وقىتۋ ۇدەرىسىندە عانا ەمەس, ۇزدىكسىز, ۇنەمى, ءاربىر ءساتتى ءتيىمدى پايدالانىپ جۇرگىزگەن ءجون. ايتالىق, ەستيار, ەرەسەك, سونىمەن قاتار مەكتەپالدى دايارلىق توپتارىنىڭ بالالارى اراسىندا كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرۋعا بولادى. كەزەكشى بالالارعا ارنالعان ارنايى الجاپقىشتاردى تاعىپ, ءوز كەزەگىندە تارەلكەلەردى, قاسىقتاردى ۇستەلگە قويىپ, تاماقتانىپ بولعاننان كەيىن ۇستەل ءۇستىن جيناۋعا جاردەمدەسەدى. مۇنداي تاربيەنىڭ ۇلگىسى ەڭ الدىمەن بالاعا ومىرىنە قاجەت قاراپايىم تۇرمىستىق داعدىلاردى مەڭگەرىپ, وزىنە قىزمەت كورسەتۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى. ەكىنشىدەن, وزگەلەردىڭ ەڭبەگىن باعالاۋعا, تازالىق ساقتاۋعا ۇيرەنەدى. ۇشىنشىدەن, كەيبىر بالالاردا اسپاز, قوعامدىق تاماقتانۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى سەكىلدى جۇمىسشى ماماندىقتارعا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى. مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار ويىن ارقىلى داميدى, وسەدى, جاڭا نارسەنى قابىلدايدى. ولاردىڭ وسى ەرەكشەلىگىن دە ەسكەرىپ, سەرۋەن ارەكەتىندە تاربيەلەنۋشىلەرمەن ءوز وتىرعان ورىندىقتارىنىڭ شاڭىن ءسۇرتۋ, توپتا ويىنشىقتاردى جۋعا جاردەمدەسۋ سياقتى جەڭىل ارەكەتتەردى ۇيىمداستىرۋ ارقىلى دا ەڭبەككە باۋلۋعا بولادى. وسىعان قوسا سيۋجەتتى-ءرولدى ويىندار ارقىلى اسپازدار, قۇرىلىسشىلار, دارىگەرلەر مەن پەداگوگتەر, قوعامدىق ورىندارداعى قىزمەت كورسەتۋشىلەر, شەبەرلەر مەن زەرگەرلەر, تەحنيكالاردى جوندەۋشىلەر, تازالىقشىلار, تاعى باسقا دا ءتۇرلى جۇمىسشى ماماندىقتارىن ناسيحاتتاۋعا مۇمكىندىك مول.
ال ءبىز بالالاردى ەڭبەكقورلىققا تاربيەلەۋ ماقساتىندا بىلتىر «ۇلتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە بالالاردى ەڭبەككە باۋلۋ» تاقىرىبىنداعى جوبامىزدى سىناقتان وتكىزدىك. جوبامىزدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا ۇسىنعانىمىزدا قولداۋ تاۋىپ, ءبىر جىل بويى بالاباقشامىزدا بالالارعا جوعارىدا جازىلعان وقۋ-تاربيە ارەكەتتەرىنە قوسا ۇلتتىق كودىمىزدان اجىراتپايتىن قىزىقتى جۇمىس تۇرلەرىن ەنگىزدىك. مىسالى, ءبىزدىڭ كيىز ءۇيىمىز – تۇنىپ تۇرعان ەڭبەك. كيىز ءۇيدى تۇرعىزۋدىڭ اينالاسىنداعى قوي قىرقۋ, ءجۇندى جۋىپ, ءتۇتۋ, كيىز باسۋ, باسقۇرى بار, ءبارى – بالالارعا تانىستىرۋعا تۇرارلىق ەڭبەك ارەكەتى. ءاربىرىن وزدەرى تولىق جاساپ بىلمەسە دە, جاساۋ ۇدەرىسىن كورۋدىڭ ءوزى – تاربيە. سونىمەن قاتار كيىز ءۇي ىشىندەگى ۇلتتىق تاعامدارىمىزدى ازىرلەۋ, ۇلتتىق بۇيىمدارىمىزدى, ىدىستارىمىزدى, قىشتان, اعاشتان جاساۋ, ۇلتتىق ويىنداردى اتالار مەكتەبى, اجەلەر مەن انالار مەكتەبى ارقىلى تاربيەلەنۋشىلەرىمىزگە كورسەتتىك. بۇل بالالاردى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى بويىنا سىڭىرە وتىرىپ, ەڭبەككە باۋلۋعا, ءبىلىم ۇيىمى مەن اتا-انالار اراسىندا بەرىك بايلانىس ورناتۋعا جاعداي جاسادى. وسى جوبامىزدىڭ اياسىنداعى وقۋ-تاربيە جۇمىستارى مامىر ايىندا اياقتالعانىمەن, جازعى ساۋىقتىرۋ كەزىندە كوڭىلدى ارەكەتتەرمەن جالعاسىن تاپتى. ايتالىق, جازداعى سەرۋەن كەزىندە بالاباقشا اۋلاسىنا تاربيەلەنۋشىلەرمەن بىرگە گۇلدەر ەكتىك. كوكتەمگى ەڭبەك ۇيىمداستىرىلعان ارەكەتىندە ەككەن, سۋارىپ, ارام شوپتەردەن ارىلتىپ, وسىرگەن باقشا كوكونىستەرىن تەردىك. جوبا بويىنشا جۇرگىزىلگەن ەكسپەريمەنتتىك جۇمىستارىمىزدى, تاجىريبەمىزدى وزگە دە ارىپتەستەرگە ءبولىسۋ ءۇشىن وقۋ جىلىنىڭ الدىندا وتكەن تامىز كونفەرەنتسياسىندا بالاباقشامىزدىڭ باسشىسى گۇلدەن ساپابەكوۆا ارنايى بايانداما جاسادى. ەندى بيىل مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ سالاسىنداعى نەگىزگى قۇجات سانالاتىن ۇلگىلىك وقۋ باعدارلاماسىنا نەگىزدەپ بەكىتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
ءاربىر تاربيە مەن ءبىلىم ۇيىمىندا وسىنداي وزىندىك ناتيجەلى جۇمىستارى مەن جوسپارلى جوبالارى جۇيەلى جۇرگىزىلسە, بالاباقشادان باستاپ ادال ەڭبەكتى تۋ ەتكەن تۇلعالاردى قالىپتاستىرا الامىز.
سۆەتلانا مەنتاەۆا,
«سىر جۇلدىزى» بوبەكجاي-باقشاسىنىڭ ادىسكەرى, ءى ساناتتى پەداگوگ-مودەراتور
قىزىلوردا