بىلتىر ماۋسىمدا اباي وبلىسى اۋماعىندا بولعان ءورت 63 مىڭ گەكتار جەردى شارپىدى. بۇل ەلىمىزدەگى وراسان زيان كەلتىرگەن توتەنشە جاعدايدىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى. سان سوقتىرىپ, ەسكەرۋسىز قالعان تۇستار ەسىمىزدى ەكەۋ, ءتۇسىمىزدى تورتەۋ قىلىپ اۋرە-سارساڭعا سالعانى تۇسىنىكتى. ال بيىلعى قاۋىپتى كەزەڭنىڭ قۇلاعى قىلتيىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرسەك, جاتتىعۋىمىزدىڭ جيناقى, ءورت ءسوندىرۋ قوندىرعىلارىنىڭ ساقاداي ساي تۇرعانىن تىلەيسىڭ.
جاقىندا ءورت قاۋپى جوعارى كەزەڭگە دايىندىقتى پىسىقتاۋ ماقساتىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمباەۆ ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ پەن توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى شىڭعىس ءارىنوۆتىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەس وتكىزدى. وسى باسقوسۋدا ە.نىسانباەۆ «سەمەي ورمانى» رەزەرۆاتى, سونداي-اق پاۆلودار, اقمولا جانە قوستاناي وبلىستارى ءورت قاۋپى جوعارى كەزەڭگە تولىق دايىن ەمەس ەكەنىن العا تارتتى. ۆيتسە-پرەمەر وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنە ءبىر اپتادا تابيعي ءورت قاۋپىن تومەندەتۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارىن ازىرلەۋدى, اەروۆيزۋالدى باقىلاۋ جانە ءورتتى ءسوندىرۋ ءۇشىن كورسەتىلەتىن تىكۇشاق قىزمەتىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەنگىزۋدى, ورمان قورى اۋماعىندا ءورتتى ەرتە انىقتاۋ جۇيەلەرىن ورناتۋ, ورمان جانە تابيعاتتى قورعاۋ مەكەمەلەرىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋدى تاپسىردى.
بۇگىندە «سەمەي ورمانى» مەملەكەتتىك تابيعي رەزەرۆاتىنىڭ قۇرامىندا 11-گە جۋىق فيليال وبلىستىڭ بەس اۋدانىندا جۇمىس ىستەيدى. وسىلاردىڭ ىشىندە ءبىرىنشى جانە ەكىنشى تيپتەگى ورمان ءورتىنىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان 30-دان اسا ءورت ءسوندىرۋ ستانسالارى مەن ورمان ءورتىنىڭ الدىن الۋعا جاساقتالعان 79 اۆتوتسيستەرنالار, 27 شاعىن كەشەندى اۆتوكولىك جانە 66 تراكتور تەحنيكاسى بار. بۇعان قوسا 35 ءورت باقىلاۋ مۇناراسى تۇراقتى شتاتتاعى 177 مامان, ۋاقىتشا قىزمەت اتقاراتىن 425 ادام ورمان ءورتىنىڭ الدىن الۋعا بارىن سالادى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
«سەمەي ورمانى» مەملەكەتتىك تابيعي رەزەرۆاتى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى عاني الپىسشالوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان مەكەمەنىڭ تەحنيكالىق بازاسىن جاڭارتۋ مەن جاساقتاۋ ماقساتىندا بىرقاتار اۋقىمدى شارا اتقارىلىپ جاتقان كورىنەدى.
«بىلتىردان بەرى ءبىزدىڭ مەكەمە ءورت سوندىرۋگە قۇرامداستىرىلعان 10 كاماز, 4 گاز-3308, 14 ۋاز اۆتوكولىگىمەن تولىقتى. سىيىمدىلىعى 20 ءليتردى قۇرايتىن 192 دانا ءورت ءسوندىرۋ ريۋكزاگى, ورمان ءورتىن قاداعالاۋ مەن قاتىناستى جانداندىرۋ ءۇشىن 5 ۋاز «پاتريوت» پەن 2 JAC T6 ماركالى اۆتوكولىكتەر ورمان ورتىمەن كۇرەستە قولعابىس ەتەرىنە سەنىم مول. بۇعان قوسا 200-گە تارتا تولىق كومپلەكتىدەگى ارنايى ءورت ءسوندىرۋ كيىمدەرى دە ورمان ورتىمەن كۇرەستە پايداعا اسادى», دەيدى عايني كوكسەگەن ۇلى.
ورمان ءورتىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جوعارىدا اتالعان مەكەمە قىزمەتكەرلەرىنىڭ جانە «ەرتىس ورمانى» رەزەرۆاتى مەن رەسەيدىڭ التاي ولكەسى ورمانشىلارىنىڭ قاتىسۋمەن رەسپۋبليكالىق وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ورمان ءورتى كەزىندە ەلدى مەكەندەر مەن قاتىناسقا قولايسىزدىق تۋعىزاتىن كۇردەلى ايماقتاردى قامتيدى. ازاماتتىق قورعاۋ اكادەمياسىنىڭ وقۋ ورتالىعىندا ء«ورتتى تىكەلەي ءسوندىرۋ» جانە ء«ورتتى سوندىرۋگە باسشىلىق ەتۋ» سياقتى تاقىرىپتاردا بىلىكتىلىگىن ارتتىرعان «سەمەي ورمانى» مەكەمەسىنىڭ 104 قىزمەتكەرى مەن تاعى باسقا قۇرامداعى ورمانشىلار وسى جيىندا بىلگەنىمەن ءبولىسىپ تاجىريبە الماسادى. شەكارا ماڭىنداعى اۋماقتارداعى ءورتتى ءسوندىرۋ داعدىلارىنىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىنداعى ترانسشەكارالىق وقۋ-جاتتىعۋ ورمان ورتتەرىنىڭ ۋاقتىلى الدىن الۋ, انىقتاۋ, ءسوندىرۋ جانە ءوزارا كومەك كورسەتۋ تالابىن ىسكە اسىرادى.
«سەمەي ورمانى» رەزەرۆاتىندا 2012 جىلدان باستاپ ءورتتى انىقتاۋ بويىنشا اقپاراتتىق جۇيە ءۇش فيليالدا تۇراقتى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. جالپى اۋماعى 200 مىڭ گەكتاردان اسا ورمان قورىن قامتيتىن بارلىعى 9 كامەرا ورناتىلعان. الداعى ۋاقىتتا وسى باعىتتاعى جۇمىستى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 2025 جىلى رەزەرۆات فيليالدارىندا بەينەباقىلاۋ ورناتۋ, جۇيەنى جاڭارتۋ جانە ورمان اۋماعىنداعى سيگنالدى كۇشەيتۋ سىندى جۇمىستار جولعا قويىلعان.
مەكەمە ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ع.الپىسشالوۆ تاعى ءبىر سوزىندە بيىلعى ازىرلىك جۇمىستارىنا توقتالىپ, ورمان ورتتەرىن ۋاقتىلى جويۋ ءۇشىن رەزەرۆاتتىڭ بارلىق فيليالىندا جانار-جاعارماي رەزەرۆى قۇرىلعانىن, الدىن الا ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى نەگىزىندە جىل سايىنعى جوسپارعا سايكەس 162 شاقىرىمنان تۇراتىن مينەرالدانعان جولاقتىڭ ازىرلەنىپ, 694 شاقىرىم اۋماقتا ءشوپتى كۇيدىرۋ مەن 4 گا الاڭدا ماۋسىمدىق جولداردى تازارتۋ جۇرگىزىلىپ, ورمانعا ىرگەلەس ورنالاسقان اۋىلدار مەن كەنتتەردىڭ اينالاسى تازارتىلعانىن جەتكىزدى. ورمانداردا ءورت قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ەرەجەلەرىنە سايكەس پروفيلاكتيكا جۇرگىزىلىپ, انشلاگتار مەن پانەلدەردى ورناتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنا نۇسقاما بەرۋ, پاراقشالاردى تاراتۋ, ورتكە قارسى تاقىرىپتا دارىستەر مەن اڭگىمەلەر جۇرگىزۋ, باق وكىلدەرى ارقىلى اقپاراتتار تاراتۋ سياقتى شارۋالاردىڭ ورىندالعانى دا نازاردان تىس قالمادى.
وسى ورايدا ورمانشىلاردىڭ ويىندا تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ بار ەكەنىن دە اڭعاردىق. ءورتتى انىقتايتىن اقپاراتتىق جۇيەلەر بولعانىمەن دە سانى وتە از. بۇعان قوسا ءبىر ورىندا ورناتىلعان ءورت ءسوندىرۋ مۇناراسىنىڭ قىزمەتىن ەكى ەسە ارتتىراتىن باقىلاۋشى دروندار مەن ءاردايىم اۋەدەن بارلاۋ جۇرگىزىپ وتىرۋ ءۇشىن تىكۇشاقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ دە – كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلەنىڭ ءبىرى. ورمان ورتىنەن بەلگى بەرەتىن ارنايى قوندىرعىلار سانىنىڭ ارتۋى اپاتتىق جاعدايلاردىڭ الدىن الاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. تاعى دا ءبىر ايتا كەتەرلىگى, جالاقىنىڭ ازدىعى ورمانشىلاردىڭ سانىن ارتتىرۋعا دا, بىلىكتى مامانداردى كوپتەپ تارتۋعا دا كەدەرگى بولىپ تۇر. ءدال بۇگىندە ءورت ءسوندىرۋ ماشيناسىنىڭ جۇرگىزۋشىسى, ورمان ءورتىن ءسوندىرۋشى, تراكتورشى, ءورت-باقىلاۋ مۇناراسىنىڭ باقىلاۋشىسى, راديوبايلانىس وپەراتورلارى سىندى ماماندار تاپشى. تەحنيكالىق بازانى كۇشەيتۋ, قوسالقى بولشەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ, توزىعى جەتكەن, ىسكە جارامسىز تەحنيكالاردى جاڭاسىنا الماستىرۋ, بۇل ءۇشىن قاراجات ءبولۋ جۇمىستارى بىرقاتار ءىستىڭ باسىن قايىرىپ, ورمان ورتىمەن كۇرەستە كۇن-ءتۇن دەمەي دامىل كورمەيتىن جانداردىڭ جاعدايىن جاقسارتاتىنىن باعامدادىق.
جاسىراتىنى جوق, بىلتىرعى شىعىننىڭ ورنىن تولتىرۋ دا – ۇلكەن ماسەلە. ورمان شارۋاشىلىعى ماماندارىنىڭ پىكىرىنە قۇلاق اسساق, ءورت جالماعان ايماقتاعى جەرلەرگە جاس كوشەتتەردى ەگۋ, قۇمعا سۋ قۇيعانمەن بىردەي ەكەنىن ۇعاسىڭ. جوعارى قىسىمداعى وت توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن جوعالتۋىنا بايلانىستى ول جەرلەرگە ءتورت جىلعا دەيىنگى مەرزىمدە ەشتەڭە وتىرعىزۋعا بولمايدى. قۇنارسىز توپىراققا توككەن تەر دە, ەڭبەگىڭ دە ەش بولاتىنى انىق. سالا ماماندارىنىڭ ءسوزى وسىعان سايادى. الايدا اۋىزدى قۇر شوپپەن سۇرتپەي, ناقتى ىستەردى اتقارۋدا كۇن تارتىبىنە قويىلعان. اباي وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ دەرەگى بويىنشا بيىل وبلىس تۇرعىندارىنىڭ كۇشىمەن «تازا قازاقستان» رەسپۋبليكالىق اكتسياسى اياسىندا بەسقاراعاي اۋدانىنىڭ جىلاندى اۋىلىنىڭ ماڭىنا 57 120 ءتۇپ كوشەت ەگىلگەن. 12 گەكتار جەرگە وتىرعىزىلعان كوشەتتەردىڭ كەلەشەكتە ءوڭىردىڭ ەكوجۇيەسىن قورعاۋدا شەشۋشى ءرول اتقاراتىنى – ايقىن دۇنيە. رەسپۋبليكالىق اكتسيا باستاماسىمەن 6 100 گەكتار جەرگە 28 ملن 700 مىڭ كوشەت وتىرعىزۋ جوسپارلانعان. اباي وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان ۇرانحاەۆ بۇل شارانىڭ ودان ءارى قاراي ءوز جالعاسىن تاۋىپ, قالا تۇرعىندارىنىڭ ارقاسىندا ايماقتى كوركەيتۋ ءىسىنىڭ ىلگەرىلەيتىنىنە نازار اۋداردى.
قۋات قيىقباي
اباي وبلىسى