ەلىمىزدە 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. باعدارلاما تۇرعىن ءۇي قاتىناستارىنىڭ ىڭعايلى مودەلىن جاساقتاۋدى, ۇسىنىلاتىن تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق قىزمەتتەر مەن ازاماتتاردىڭ ءومىر سۇرۋىنە ءتيىمدى جاعداي جاساۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
2014 جولداۋدا كوتەرىلگەن كەز كەلگەن باعىت ەلىمىز ءۇشىن وتكىر تۇرعان ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋدى ماقسات ەتەدى. ارينە, وسىعان دەيىنگى جاريالانعان كەز كەلگەن جولداۋدىڭ دا ارقالاعان جۇگى, بەرەر باعىتى ايرىقشا بولىپ وتىرعانى حاق. وسى كەزدە ايتىپ وتەر نارسە, ماسەلەنىڭ دەر كەزىندە كوتەرىلەتىنى. اتقارىلار ءىس وتكىر كوتەرىلىپ, ەل ىشىندە قىزۋ تالقىلانسا باسشىنىڭ زامانا تىنىسىن تاپ باسۋى وسىلاي بولادى اۋ دەپ ويلايسىڭ. قادام الدا ءجۇرۋ قاسيەتى كەز كەلگەن تىعىرىقتان الىپ شىعادى. ەلباسىمىزدىڭ ەلدىڭ ىشكى جاعدايىنان ناقتى حاباردار بولىپ وتىرۋى, ونى سىرتقى حالىقارالىق قاتىناستارمەن توعىستىرىپ, ءبىر ارنادا ۇستاۋى, ىشكى-سىرتقى شارۋانى ۇيلەستىرۋى جولداۋدان تاعى ءبىر مارتە انىق كورىندى. الەمدىك گەوساياسي تۇراقسىزدىق جاعدايىندا تارازى باسىن تەڭ ۇستاپ وتىرۋ, وعان قوسا ەلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن ورنىقتى ءارى تۇراقتى ەتىپ وتىرۋى سونىڭ دالەلى. ءيا, ەلدىڭ اقساپ جاتقان كەيبىر ينفراقۇرىلىمدارىن دامىتۋ ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارىن جاساقتاۋ, ومىرلىك ماڭىزدى دۇنيەلەردى ءبىرىنشى رەتتە شەشۋ, ەل مەن ەلدى بايلانىستىرۋ باعىتتارى ارقىلى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك رۋحىن كوتەرۋ باستى ماقسات. قوعامدا مۇلدەم ماسەلە جوق دەي المايمىز. الايدا, الەۋمەتتىك ماڭىزدى ماسەلەلەر ارقىلى حالىقتى سەرپىلتۋ, جەتىسپەي جاتقان دۇنيەلەردىڭ ورنىن تولتىرۋ وتە-موتە كۇردەلى ءىس. جولداۋ وسى كۇرمەۋلى ىستەردىڭ شەشىمىن كورسەتىپ بەرگەنى انىق.
«نۇرلى جولدان» تاعى ءبىر ءتۇرتىپ العان نارسەمىز, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋعا بانكتەر مەن جەكە ينۆەستورلار تاراپىنان تۋىنداپ جاتقان قىزىعۋشىلىق. باسپانا ىسىندە وڭاي ماسەلە جوق, ءتىپتى, تۇرىپ جاتقان ءۇيىڭدى ورتاق مەنشىك رەتىندە تانىپ, قوعام مۇشەسى رەتىندە ۇقىپتى ۇستاۋ, ۇزاق قىزمەت ەتۋىن قاداعالاۋ دا ۇلكەن جۇمىس. ەلباسى وسى ماسەلەگە دە نازار اۋدارا كەلىپ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى سالاسىنا ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى, ازيا دامۋ بانكى, يسلام دامۋ بانكى جانە جەكە ينۆەستورلار قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعاندا, ۇزاق مەرزىمدى ينۆەستيتسيالىق تاريفتەر بەرۋ ارقىلى ولاردىڭ قاتىسۋىن بارىنشا تارتىپ, كوبەيتۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. ءتاريفتى شارىقتاتپاس ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان مۇنداي جوبالاردى قوسىمشا قارجىلاندىرىلۋى قاجەتتىگىن قاداپ ايتتى.
جالپى, جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى بويىنشا 81 مىڭ. كم-گە سوزىلاتىن جىلۋ, ەلەكتر ەنەرگياسى, گازبەن قامتۋ جەلىسىن جاڭعىرتۋ قاراستىرىلعان. ونىڭ 31 مىڭ شاقىرىمى 2015 جىلى تولىقتاي جاڭعىرتىلۋى ءتيىس. 31 مىڭ كم. جەلىنىڭ 24,4 مىڭى وسى باعدارلاما اياسىندا, ال 6,7 مىڭ كم. «اقبۇلاق» باعدارلاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. وعان قوسا بيىلعى جىلى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن كوندومينيمۋم نىساندارى ۇلەسى 32%-دان 22%-عا ازايۋى كەرەك. تكش سالاسىن جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى ارقىلى 10 جىل ىشىندە 11 مىڭ ءۇيدى جوندەۋدەن وتكىزۋ جوسپارلانۋدا. تيىمدىلىك پەن وڭتايلىلىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇكىمەت وسى باعدارلاماعا بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزدى. جاڭا وزگەرىستەر بويىنشا ورتاق م ۇلىكتى جوندەۋدەن وتكىزۋ بارىسىندا تۇرعىندار جوندەۋ ءتيىس جۇمىس تۇرلەرى بەكىتىلدى. مىسالى, كۇردەلى جوندەۋ بارىسىندا ازاماتتار ەڭ تومەنگى جانە ەڭ شەكتى قىزمەت كورسەتۋ تۇرلەرىن تاڭداي الادى. جوندەۋدەگى تومەنگى شەكتى قىزمەت تۇرىنە تۇرعىن ءۇيدىڭ كىرەبەرىسىن, جەرتولەسىن, شاتىرىن جوندەۋ كىرسە, جوعارى شەكتى جۇمىس تۇرىنە شاتىر, كىرەبەرىس, جەرتولە, قاسبەت, ءليفتىنى جوندەۋ جۇمىستارى جاتادى.
2015-2016 جىلدارى بيۋدجەتتىك سۋبسيديالاۋ بويىنشا جىلۋ جانە سۋ قۇبىرلارى جۇيەسىن جوندەۋگە قوسىمشا 160 ملرد. تەڭگە بولىنبەك. باستى ماقسات سۋ جانە جىلۋ قۇبىرى جۇيەلەرىن جوندەۋ قارقىنىن ارتتىرۋ بولىپ وتىر.
ۆەنەرا تۇگەلباي,
«ەگەمەن قازاقستان».