سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ ءبىر توپ دەپۋتاتپەن جانە ەلىمىزدىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن بىرگە وزبەكستانعا باردى. ساپار اياسىندا ول سامارقاند قالاسىندا وتكەن قازاق جانە وزبەك عىلىمي-شىعارماشىلىق زيالىلارىنىڭ ەكىنشى فورۋمىندا ءسوز سويلەدى. سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى ولي ءماجىلىسى سەناتى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كوميسسيانىڭ وتىرىسىنا قاتىستى. ولي ءماجىلىس سەناتىنىڭ توراعاسى تانزيلا نارباەۆامەن ەكىجاقتى كەزدەسۋدە كوپجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىل مەن وڭىرارالىق بايلانىستاردى نىعايتۋ ماسەلەلەرى اڭگىمەگە ارقاۋ بولدى.
قازاق جانە وزبەك زيالىلارىنىڭ فورۋمى وسىمەن ەكىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىر. ءىس-شارادا ءسوز سويلەگەن ماۋلەن اشىمباەۆ ەكى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 35 جىلدىعى تۇسىندا ءوتىپ جاتقان بۇل كەزدەسۋدىڭ سيمۆولدىق ءمانى زور ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق ول قازاقستان مەن وزبەكستان مەملەكەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋ كەزەڭىن تابىستى اياقتاعانىن, ەندى جاڭا ستراتەگيالىق ماقساتتاردى ايقىندايتىن ۋاقىت كەلگەنىن اتاپ ءوتتى. سەنات توراعاسى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ قارىم-قاتىناسىن ودان ءارى بەكەمدەۋگە باعىتتالعان ساياسي باعدارى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ناقتى مازمۇنمەن تولىقتىرىپ, بۇكىل ايماقتىڭ تۇراقتىلىعىن نىعايتىپ وتىرعانىنا نازار اۋداردى.
«قازىرگى تاڭدا قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسى ءداستۇرلى مەملەكەتارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل شەڭبەرىنەن شىعىپ, اسا ماڭىزدى دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ەلدەرىمىز ايماقتىڭ جارقىن بولاشاعىن بىرلەسىپ قالىپتاستىرىپ كەلەدى. بۇل ساپالى سەرپىلىس – مەملەكەت باسشىلارى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ پەن شاۆكات ميرومونوۆيچ ميرزيوەۆتىڭ ستراتەگيالىق ساياساتتارىنىڭ ناتيجەسى ەكەنى انىق. ولاردىڭ ساياسي ەرىك-جىگەرى, ءوزارا سەنىمى, دوستىعى جانە ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان باعدارى ىنتىماقتاستىعىمىزعا جاڭا سەرپىن بەردى. پرەزيدەنتتەرىمىزدىڭ قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ ستراتەگيالىق بىرلىگىن ودان ءارى بەكەمدەپ, نىعايتۋعا ارنالعان باستامالارى ەلدەرىمىزدىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋىنىڭ بەرىك نەگىزىن قالايدى. وسى جولدا ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز – جوعارى دەڭگەيدە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ ءتيىمدى جۇزەگە اسىرىلۋىنا ىقپال ەتۋ», دەدى سەنات توراعاسى.
ماۋلەن اشىمباەۆ فورۋم الاڭىندا ەكى ەلدىڭ عالىمدارى مەن مادەنيەت قايراتكەرلەرىنىڭ باس قوسۋى ايماقتىڭ مۇددەسىن ىلگەرىلەتۋگە ىقپال ەتىپ, ورتالىق ازياداعى اۋقىمدى مادەني جاڭعىرۋ ۇدەرىسىن ايشىقتاي تۇسەتىنىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار ول عىلىمي جانە شىعارماشىلىق زيالى قاۋىم اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ بىرنەشە نەگىزگى باعىتىنا, تاراپتار بىرلەسىپ پىسىقتاۋعا ءتيىس مىندەتتەرگە توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, عىلىمي جانە تەحنولوگيالىق دەربەستىك, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى, ونەر سالاسى مەن كرەاتيۆتى يندۋستريانى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە ءمان بەرىلدى.
«قازاقستان جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋعا ارنالعان ەكوجۇيەنى بەلسەندى تۇردە قالىپتاستىرىپ كەلەدى. «Alem.ai» بىرەگەي حالىقارالىق ورتالىعى ىسكە قوسىلۋدا. مەملەكەت باسشىسى 2029 جىلعا قاراي قازاقستاندى جاپپاي تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالدىرۋدى مىندەت ەتىپ جۇكتەدى. وزبەكستان دا تسيفرلىق ترانسفورماتسيا سالاسىندا ەلەۋلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ وتىرعانىن بىلەمىز. سوندىقتان عىلىمي قاۋىمداستىقتىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ ەلدەرىمىزدىڭ جەدەل ءارى وزىق دامۋى ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە. قازاقستان مەن وزبەكستان وسى باعىتتاعى جاھاندىق كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىرۋعا قاتىساتىن ەلدەرگە اينالا الادى. سونداي-اق جاستار اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتا وتىرىپ, ورتالىق ازيانىڭ بىرىڭعاي ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىن جاساقتاۋدىڭ ءمانى زور. ءبىز جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدى, ونىڭ ىشىندە الدىڭعى قاتارلى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ فيليالدارىن اشۋدى, اكادەميالىق موبيلدىلىكتىڭ جاڭا باعدارلامالارىن ىسكە قوسۋدى, بىرلەسكەن فورۋمدار مەن عىلىمي تاعىلىمدامالار وتكىزۋدى بەلسەندى تۇردە قولدايمىز», دەدى پالاتا سپيكەرى.
فورۋمعا قاتىسۋشىلار ورتالىق ازياداعى زياتكەرلىك جانە مادەني بايلانىستى نىعايتۋ ايماقتى عىلىم, ءبىلىم, ونەر سالاسىنداعى الەمدىك كوشباسشىلار قاتارىنا قايتا قوسۋدىڭ باستى كىلتى ەكەنىنە ەرەكشە توقتالدى.
ءوز كەزەگىندە ولي ءماجىلىس سەناتىنىڭ توراعاسى تانزيلا نارباەۆا فورۋم يدەيالارىن قولداعانى ءۇشىن قازاقستانعا العىس ءبىلدىردى. سونداي-اق ول قازاق پەن وزبەك حالىقتارىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنىڭ نەگىزگى ماقساتى مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ جانە ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ وزگە دە ماڭىزدى سالالارىن ىلگەرىلەتۋ ەكەنىن ايتتى.
ءىس-شارا بارىسىندا ەكى ەلدىڭ كورنەكتى عىلىم, مادەنيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرى – قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى تولەن ابدىك, وزبەكستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى شاۆكات ايۋپوۆ, قر پرەزيدەنتى جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى ۆيتسە-پرەزيدەنتى اسقار جۇمادىلداەۆ, الىشەر ناۋاي اتىنداعى تاشكەنت مەملەكەتتىك وزبەك ءتىلى جانە ادەبيەتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى شۋحرات سيرادجيددينوۆ, جازۋشى الىبەك اسقاروۆ, ۇلتتىق ارحەولوگيا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى فارحود ماكسۋدوۆ, اكادەميك ە.ا.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى نۇرلان دۋلاتبەكوۆ, وزبەكستان عىلىم اكادەمياسى مەملەكەت جانە قۇقىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى مۋرود تۋرسۋنوۆ, سونداي-اق«تسەليننىي» زاماناۋي مادەنيەت ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ءجاميلا نۇرقاليەۆا ءسوز سويلەپ, مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدىڭ باسىم باعىتتارى جونىندە ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
ۇسىنىلعان جوبالار قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى گۋمانيتارلىق بايلانىستى دامىتۋدى, مادەنيەت پەن ءبىلىم بەرۋ ىسىندە جۇيەلى تۇردە تاجىريبە الماسۋدىڭ نەگىزىن قالاۋدى كوزدەيدى. عىلىم, ادەبيەت جانە ونەر سالالارىنداعى كۇش-جىگەردى ورتاق مۇددەگە جۇمىلدىرۋ سەرىكتەستىكتىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشىپ, ەكى مەملەكەتتىڭ ءوزارا جاقىنداسۋىن ودان ءارى جەدەلدەتە تۇسەتىنى انىق. ايتا كەتەيىك, قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ عىلىم جانە شىعارماشىلىق سالاداعى زيالىلارىنىڭ ءبىرىنشى فورۋمى بىلتىر قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن استانا قالاسىندا ءوتتى.
وزبەكستانعا ساپار بارىسىندا ماۋلەن اشىمباەۆ تانزيلا نارباەۆامەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزدى. ودان كەيىن پالاتا توراعالارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى ولي ءماجىلىسى سەناتى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كوميسسيانىڭ بەسىنشى وتىرىسىنا قاتىستى. سەناتورلار كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ارالىق قورىتىندىلارىن شىعارىپ, ءتۇرلى سالاداعى بىرلەسكەن جوبالاردى تالقىلادى.
«پرەزيدەنتتەرىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن شاۆكات ميرزيوەۆ ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىققا سەرپىن بەرىپ, جوعارى دەڭگەيگە كوتەردى. بۇل باعىتتا پارلامەنتارالىق بايلانىستىڭ ماڭىزى زور. پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كوميسسيانىڭ بەلسەندى ىقپالىمەن «ورتالىق ازيا» حالىقارالىق ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا ورتالىعىنىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىم جەدەل پىسىقتالىپ, 2025 جىلعى ناۋرىزدا راتيفيكاتسيالاندى. بىلتىر ءوزارا تاۋار اينالىمىن 2030 جىلعا قاراي 10 ملرد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋ جونىندەگى ۇكىمەتارالىق باعدارلامانىڭ قابىلدانۋىن تاعى ءبىر ماڭىزدى ناتيجە رەتىندە ايتۋعا بولادى. سونداي-اق ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ پارلامەنتارالىق فورۋمىن وتكىزۋ جونىندەگى باستامانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى دا – ورتاق جەتىستىگىمىز. ەكى ەل اراسىنداعى پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق الداعى ۋاقىتتا دا ساياسات, ەكونوميكا, ەكولوگيا, ءبىلىم جانە مادەنيەت سياقتى بارلىق نەگىزگى باعىتتى قامتىپ, جۇيەلى تۇردە كەڭەيە بەرەدى دەپ سەنەمىن», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
وتىرىس كەزىندە قاتىسۋشىلار وڭىرلىك جانە پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى, ونىڭ ىشىندە حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرىن دە تالقىلادى.