جاپانداعى جالعىز ءۇيدىڭ تىرەگى

بۇل اۋىل – جازۋشى سافۋان شايمەردەنوۆتەي ءبىرتۋار تۇلعانىڭ كىندىك قانى تامعان ايگىلى مەكەن. امال بار ما, بۇگىنگى ءومىر تالابىمەن تۇرعىندارى تەگىس كوشىپ كەتىپ, تەك وسى ءادىلحان عانا قالدى. ول جاس­تايىنان مال باققان, اتاكاسىپتى جان-دۇنيەسىمەن سۇيەتىن ازامات.

«اۋىلدان كەتكىم كەلمەيدى. ارينە, قالاعا كوشسەم ءبىر كىسىدەي كۇنىمدى كورەر ەدىم, بىراق جانىم ءاردايىم دالانى اڭساپ تۇرادى», دەيدى ول.

اۋىلدان كوشكەندە ساتپاعان, وتپەگەن جىلقىلارىن تۇرعىنداردىڭ ءبارى ادىلحانعا سەنىپ تاپسىرىپ كەتكەن. جاسى جەر ورتاسىنا جاقىنداپ قالعان جان بولسا دا شيراق, ون جىلدان بەرى كوشكەن اۋىلداستارىنىڭ قوسقان جىلقىسىن ءوز مالىنداي ايالاپ, باعىپ-كۇتىپ كەلەدى. ءتىپتى جارالانعاندارى, مەرتتىككەندەرى بولسا ۇستاپ الىپ, ەمدەپ جىبەرەدى. الدىمەن اۋىلدا جالعىز ءۇي بولىپ تۇرعان, بىراق ارتىنان كوشپەگەن كورشى اۋىلدان ءۇي الىپ, سوندا قونىس اۋداردى. ءوزى جوقتا جىلقىنى كەڭ البارعا قاماپ كەتەدى. تاڭەرتەڭ شىعارىپ, كەشكە دەيىن باعادى.

جىلقىنىڭ بىردە-بىرەۋى تۇسال­ماعان, وسىنىڭ وزىنەن جىلقىشى­نىڭ شەبەرلىگىن بايقاۋعا بولادى. جيىن-تەرىم اياقتالعان سوڭ جىلقىنى ءتىپتى ەركىن جىبەرەدى. كۇزگە سالىم يەلەرى كەلىپ, سوعىمعا سوياتىندارىن ۇستايدى. جۇگەن-قۇرىق تيمەگەن شۋ اساۋلاردى ۇستاۋ دا وڭاي ەمەس, وندايعا دا ءادىلحان عانا ەپتى.

بىلمەگەن ادامعا 150 جىلقىنى ساناۋ دا قيىن. تۇياقتى مال ءبىر ورىندا تۇرماي جىلجي بەرەدى. تاجىريبەلى جىلقىشى كوزبەن عانا سانايدى ەكەن. ادام سياقتى, جىلقىنىڭ اراسىندا دا بەلگىلىلەرى بولادى. ءادىلحان ولاردىڭ قاتارىندا جۇرەتىن بىرنەشەۋىن جۇپتاپ قاراپ شىقسا بولدى, جىلقىنىڭ سانىن بىلەدى. باياعىدا, وسى توڭىرەكتە ءۇيىر-ءۇيىر جىلقى ۇستاعان ءالتي باي مالىن كولگە جىبەرىپ, سۋعا قۇرىق سالىپ ساناپ الادى دەۋشى ەدى. جىلقى ىشكەن سوڭ سۋ قۇرىقتىڭ بەلگىلەپ قويعان جەرىنە دەيىن تومەندەسە, مالى تۇگەل, ال بەلگىلەنگەن جەرگە بارماي, بيىكتەۋ قالسا جىلقى ءبولىنىپ كەتىپتى دەپ بايبالام سالادى ەكەن. سول سياقتى, ءادىلحاننىڭ دۋلات دەگەن اعاسىنان ۇيرەنگەن ءوز ءادىسى بار كورىنەدى.

ەڭبەگىنە قاراي جىلقىشىنىڭ تابىسى دا جامان ەمەس, ءار تۇياققا بەس مىڭ تەڭگەدەن العاندا ايىنا 700 مىڭداي تابادى. بۇل جىل ون ەكى اي بويى قىستىڭ سۋىعى مەن جازدىڭ اپتابىنا قالىپ جۇرگەن جانعا كوپ ەمەس, ارينە.  ساقىلداعان سارى ايازدا ءادىلحاننىڭ جىلقىسى تەبىندە بولادى. بىرنەشە كۇن بوران سوعىپ, اياز قىسقاندا ۇيدە جاتا المايمىن دەيدى ول. اياز ءسال سىنىپ, 15–20 گرادۋسقا تۇسسە بولدى, جىلقىلارىن ىزدەپ شىعادى. قازىر يت-قۇس جوق, جازدان سەمىز شىققان جىلقىلار ىقتاۋمەن امان قالادى ەكەن.

ءبىر قىزىعى, ءادىلحاننىڭ جىلقى باعاتىن كولىگى – قىتايلىق موتوتسيكل. ءارى ىڭعايلى, ءارى جىلدام كولىك جىلقىشىعا ناعىز قول. بىراق قاتتى جاۋىنداردا جەر ەزىلسە جۇرە المايدى, وندايدا ەرتتەۋلى اتى دايىن تۇرادى. ەشقانداي ماسەلە, قيىندىق جونىندە ايتپاي, كەرىسىنشە ءبارى جاقسى دەپ تۇرعان ەڭبەككەردىڭ ىسىنە ساتتىلىك تىلەپ اتتاندىق.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى