ءبىزدىڭ زامانىمىزدىڭ باتىرى

كاسىپكەر ديلمۇرات كۋزيەۆ تۋرالى تولعاۋ

جاڭا 2015 جىل – يندۋستريالاندىرۋدىڭ نۇرلى جولىندا قارىشتى قادام جاسايتىنىمەن قابات, ۇلكەن-ۇلكەن مەرەيتويلار جىلى. تەك ەلىمىزگە كوز تيمەسىن: تويى تويعا ۇلاسۋدا. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جيىرما ءتورتىنشى بەلە­سىنە, شۇكىرلىك, ەل امان, جۇرت تىنىش جاعداي­دا كوتەرىلسەك, بۇل قازاق ەلىندەگى بەرەكە-ءبىر­لىكتىڭ, جۇزدەن اسا ەتنوستىڭ تاتۋ-ءتاتتى قول ۇستا­سىپ ەڭبەك جەمىسىن تەرۋىنىڭ ارقاسى. ەلباسى جول­داۋىندا ايتىلعانداي, بيىل قازاق­ستان حال­قى اسسامبلەياسىنىڭ جىلى سالتاناتپەن اتاپ وتىلمەك. ماڭگىلىك ەل حالقىنىڭ دوستىعى, ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارعان ىنتىماقتاستىعى كوركەم ادەبيەت ايناسىنان ايقىن كورىنىس تابۋدا. م.و.اۋەزوۆ اتىندا­عى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ عىلى­مي-زەرتتەۋ جوسپا­­­­­­رى بويىنشا جاسالعان زەرت­­تەۋلەردە تۋعان ادەبيەتىمىزدىڭ دامۋ ءۇر­دىسىمەن قاتار, مىندەتتى تۇردە ەلىمىزدەگى ۇيعىر, كورەي, ورىس جازۋشىلارىنىڭ شىعار­مالارى دا تالقى, تالداۋدان وتۋدە. بۇل ماقالادا ەسىمى ەلىمىزگە ايگىلى كورنەكتى ۇيعىر جازۋشىسى احمەتجان ءاشيريدىڭ «ديلي زيا» («جارقىن جان») اتتى رومان-ەسسەسى ءسوز بولايىن دەپ وتىر. كوركەم ادەبيەت كەيىپكەرىنىڭ ءوز زاما­نىنىڭ بەتكە ۇستار باتىرى اتانۋى ءبىر بۇگىن ەمەس. مەيلى ويدان شىعارىلسىن, مەيلى تاريحي ناقتىلى تۇلعا بولسىن, بەينەسى ءساتتى قۇيىلسا, قاي-قايسىسى دا ەل تۇلەگى قاتارىندا جۇرت اۋزىنا ىلىنبەك. ميحايل لەرمونتوۆ رومانىن «ءبىزدىڭ زامانىمىزدىڭ باتىرى» دەپ اتاعان بولسا, باس گەرويى – پەچورين ۇلى سۋرەتكەردىڭ بيىك قيالىنان تۋعان وبراز. ال نيكولاي وستروۆ­سكيدىڭ «قۇرىش قالاي شىنىقتى» شىعار­ماسىنىڭ باس كەيىپكەرى – سوتسياليستىك رەۆوليۋ­تسيانىڭ قايسار جاۋىنگەرى پاۆەل كورچاگين اۆتوردىڭ ءوزى ەكەنى بەسەنەدەن بەلگىلى. ساتتار ەرۋباەۆتىڭ «مەنىڭ قۇرداس­تارىم» اتتى رومانىنىڭ گەرويى ينجەنەر راقمەت – سوتسياليستىك قۇرىلىس قايراتكەرى. ەڭبەك مايدانىنىڭ ەرى. ويدان شىعارىلعان تيپتىك بەينە. سوڭعى ەكەۋى جانە دە «تاپ جاۋلارىنا» – باي, بۋرجۋيعا قارسى كۇرەس قاھارماندارى. ال ەندى بۇگىنگى جاڭا قوعامنىڭ گەرويى كىم دەگەنگە كەلسەك, زامانا باتىرى تۋرالى ەسكى تۇسىنىككە ءتۇبىرلى وزگەرىس ەنگەنىن بايقايمىز. بەينە ءبىر اق پەن قارا ورىن اۋىستىرعانداي. باي اتاۋلى قازىرگى كور­كەم ادەبيەت ايناسىندا جاعىمسىزدان جاعىم­دى كەيىپكەرگە اينالعان. قازاقستاندىق ۇيعىر جازۋشىسى احمەت­جان ءاشيريدىڭ «ديلي زيا» – «جارقىن جان» (ماسكەۋ, 2013) اتتى رومان-ەسسەسىنىڭ باس گەرويى – «بەنت» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ پرەزي­دەنتى ديلمۇرات پيرمۇحامەت ۇلى كۋزيەۆ. روماندى وقىپ شىققانىڭدا وسى جوي­قىن كاسىپكەردىڭ بۇگىنگى ءبىزدىڭ زامانىمىز­دىڭ ناعىز باتىرى ەكەندىگىنە ءسوزسىز كوز جەتكىزەسىڭ. شىنىمدى ايتسام, ءومىرىمنىڭ نەگىزگى بولىگىن كەڭەس داۋىرىندە وتكىزگەن ءوز باسىم قازىرگى بايلارعا ءالى دە سىن كوزبەن قارايتىن­دىق­تان, نارىقتىڭ گەرويى قالاي سۋرەتتەلەر ەكەن دەپ ءدۇدامالدانىپ جۇرەتىنمىن. مۇن­دايدا شىندىقتىڭ بەلىنەن باسىپ ءوتۋ عاجاپ ەمەس. گەرويى ويدان شىعارىلماعان, ناقتى­لى كىسى بولسا, ايتپاعىڭدى اينىتپاي جەتكىزۋ وڭاي شارۋاعا جاتپاسا كەرەك. اتالعان رومان-ەسسەنىڭ ىلكى بەتتەرىن ازداعان كۇمانمەن پاراقتاۋعا كىرىسكەنىمدى جاسىرمايمىن. بىراق ساقتىعىم ارتىق بولىپ شىقتى. كىتاپتىڭ العاشقى بەتىن اشقان بويدا-اق كۇمان سەيىلە باستادى. الدىندا اق قاعاز, قولىندا قارىنداش, جازۋ ۇستەلىندە الدەنەنى ويلاستىرۋ ۇستىندە وتىرعان ساماي شاشى اعارا باستاعان ورتا جاستاعى اشىق ءجۇزدى, دەنەسى سىپتاي ادامدى كورەمىز. باس قاھارمان ديلمۇراتتىڭ فوتوسۋرەتى. پىشىنىنە قاراپ, شونجار بايدان گورى, وقىمىستىعا, يا مەملەكەت تۇتقاسىن ۇستاعان قايراتكەرگە ۇقساتاسىڭ. ديلمۇرات كۋزيەۆتىڭ ومىرىندەگى ەڭ ماڭىزدى وقيعا بولعاندىقتان شىعار, بىرقا­تار سۋرەتتەن ونىڭ قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بىردە زاۆود وندىرەتىن قوماقتى تۇربالاردى كورىپ, بىردە «بەنت» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ قۇس فابريكاسى تسەحتارىن ارالاعان كەزىندە ەلباسىن ءوندىرىس جاڭالىقتارىمەن تانىس­تىرىپ جۇرگەنىن كورەمىز. سيمۆولدىق سۋرەت, جوعارى بيلىك پەن كاسىپكەرلىكتىڭ ماقسات تۇتاستىعىن بەينەلەيتىن. پرەزيدەنت اقوردادا ەلىمىزدىڭ بيزنەس-ەليتاسىمەن وتكىزگەن جينالىستا سوڭعى جىلدارى قاۋلاپ وسكەن بۇل بۋىننىڭ جاڭا قوعامداعى ءرولىن دالمە-ءدال انىقتاپ بەردى. «كاسىپكەرلىك – ەكونوميكانىڭ پارمەندى قوزعاۋشى كۇشى بولىپ تابىلادى», دەدى ەلباسى. ديلمۇرات كۋزيەۆ جاھاندىق كاسىپكەر­لەردىڭ الامان بايگەسىنە جۇرەگى شايلىقپاي تۇسەتىن ۇزدىكتەردىڭ ساناتىنان. مۇنداي بەلەسكە ول قالايشا كوتەرىلدى؟ بۇل گەرويدىڭ وتكەن جولىن, ءىس-ارەكەتىن كىسى قىزىعاتىنداي ەتىپ بەينەلەۋ ءۇشىن بۇگىنگى كۇردەلى ءوندىرىس ۇدەرىسىنىڭ تەتىگىن بەس ساۋساعىڭداي ءبىلۋىڭ شارت. جازۋشى احمەتجان ءاشيريدىڭ تاۋىپ كەتكەن جەرى – رومان-ديالوگ جانرى تاسىلىنە جۇگىنگەن. ەكەۋارا قىزۋ اڭگىمە ۇستىندە شىعارما گەرويى ءوندىرىستىڭ كۇردەلى پروبلەمالارىن قولمەن قويعانداي ەتىپ باياندايدى. جەكە باسىنان كەشكەن نە ءتۇرلى وقيعالاردى ارا-تۇرا ايتقاندا دا اڭگىمەنىڭ مايىن تامىزادى. ءومىر تاريحى شىنايىلىعىمەن باۋرايدى. «ديلي زيانىڭ» العاشقى تاراۋى «نراۆست­­­ۆەننىە يستوچنيكي پوبەد» دەپ تەگىن­نەن تەگىن اتالماعان. جەڭىستەن جەڭىسكە جەتۋىنىڭ ادامي نەگىزدەرى سوناۋ بالالىق شاعىندا ەڭبەكقور ۇيعىر وتباسىندا قالانعان. اسىرا سىلتەۋدىڭ الەگى اكە-شەشەسى پير­مۇ­حامەد پەن شاراپاتحاندى قازاقستاننان شەتەلگە قونىس اۋدارۋعا ءماجبۇر ەتەدى. ولار قازاقستانعا قايتا ورالعاندارىندا ديلمۇرات ءۇش جاستاعى بالا بولاتىن. تاريحي وتانى – قازاقستان. قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتى (قازىر اكادەميك قانىش يمانتاي ۇلى ساتباەۆ اتىندا), اۋىلدىڭ قارا دومالاق بالاسىن ماپەلەپ باۋلىدى. جوعارى مامانداق العان ەڭبەكسۇيگىش جاس ۇلان تەز جەتىلدى. شەبەر زەرگەر اتاندى. تەمىر-بەتون زاۋىتىنىڭ ينجەنەر-تەحنولوگى بولىپ ىستەگەن العاشقى قىزمەتىنەن ساتىلاپ جوعارىلاي بەردى. تسەح, تۇربا ءوندىرىسى باستىعى, زاۋىت ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى... 1987 جىلى قىسىم تۇربالارى زاۋىتىنىڭ ديرەكتورى دارەجەسىنە كوتەرىلدى. كورىپ وتىرعانىمىزداي, ديلمۇرات كەشەگى كەڭەستىڭ كەزىندە دە وزا شاۋىپ بايگە العانداردىڭ قاتارىنان تابىلعان. ادال ەڭبەك يەسىن كەڭەس قوعامى اتالىق قامقور­لىق­قا بولەگەنىن جازۋشى جاسىرمايدى. قاي­سى­بىر قالامگەردەي كەڭەسكە ءجونى جوق كۇيە جاعا بەرمەيدى. مەيلىنشە وبەكتيۆتى بو­لۋعا ۇمتى­لادى. شىعارماسىنىڭ سول تۇستا­رىنان سيۋ­جەتتىك وزەگى جاڭا مەن ەسكىنىڭ اراسىن­داعى ايقاس-تارتىستان تۇراتىن ءباز-باياعى ءون­دىرىستىك روماننىڭ سىلەمدەرى بايقالادى. كۇندەردىڭ كۇنى نارىق زامانى تۋدى. «ديلي زيانىڭ» گەرويى قىزمەت ىستەپ ءجۇر­گەن ۇجىمىمەن بىرگە كاسىپورىندى جەكە­شە­لەندىرۋ امالىنا كىرىسەدى. بۇرىنعى بۇرىنعى ما, ەسكى مەن جاڭانىڭ قىرقىسى تىپتەن ۋشىعادى. ديلمۇرات كۇتپەگەن جەردەن باس ديرەكتسيانىڭ قاسارىسقان قارسىلىعىنا كەزىگەدى. باسقا بوگەسىن دە از با ەدى؟ وتپەلى كەزەڭنىڭ قيىنشىلىقتارى شىداس بەرمەي, كوپتەگەن كاسىپورىندار ءبىرىنىڭ سوڭىنان ءبىرى جابىلىپ جاتتى. «مەن كوردىم ۇزىن قايىڭ قۇلاعانىن, باس ءيىپ قارا جەرگە سۇلاعانىن» دەمەكشى, الىپ كسرو ءدۇرس ەتىپ قۇلاعان بويدا بۇرىنعى ەكونوميكالىق بايلانىستار كۇرت ءۇزىلدى. اپاتتىڭ اششى ءدامىن ديلمۇرات از تاتقان جوق. ماسەلەڭكي, بۇلار تەر توگىپ ءوندىرىپ جاتقان ءونىم – تۇرباعا دەگەن سۇرانىس كۇرت كەمىدى. باس كەيىپكەردىڭ ورگە شاپسا ورشەلەنە تۇسەتىن حاراكتەرى وسى قيامەت قيىنشىلىقپەن ايقاستا اشىلادى. اۆتور گەرويىنىڭ ءىس-ارەكەتىن, جىگەر-قايراتىن كوكەيگە قونىمدى ەتىپ كەستەلەۋ ماقساتىندا كوللاج ءتاسىلىن پايدالانعان. ءارتۇرلى شىعارمالاردان تسيتاتالار, قۇجات­­تار مەن قاناتتى سوزدەر, كوپتەگەن كەڭەس-ءماجى­لىستەردە كوتەرىلگەن پروبلەمالار قۇر ءتىز­­بەكتەلە بەرمەيدى, ىشكى بايلانىستا ۇيلە­سى­مىن تاۋىپ باياندالادى. قيىنشى­لىق ەكى وكپە­دەن قىسقان مەزەتتىڭ بىرىندە باس گەروي: وۋ, وسى ءبىز تۇرباعا ءجىپسىز بايلان­عانى­مىز قالاي؟ – دەپ تولعانادى. – زاۋىتى­مىز­دىڭ قۇرال-جابدىعىن ءبىرشاما جاڭالاپ, باسقا ءونىم شىعارۋمەن شۇعىل­دانساق قايتەدى؟ ايتالىق, شەتەلدەن تاسىمالداناتىن تەمىرجول شپالدارىن نەگە وزىمىزدە وندىرمەسكە؟ رومان-ەسسە گەرويىنىڭ بويىندا ديپ­لومات قاسيەتى بارى ءداپ وسى تۇستاردا عوي جارق ەتىپ كورىنەتىنى. ول گەرمانيزم دوكتورى يسابەكوۆتى ءتىلماش ەسەبىندە قاسىنا ەرتىپ گەرمانياعا اتتانادى. يدەياسى يگىلىكتى ىسكە اينالادى. «بەنت-فوسسلو» اتتى قازاق-نەمىس بىرلەسكەن كاسىپورنى دۇنيەگە كەلەدى. «جولى بولار جىگىتتىڭ جەڭگەسى شىعار الدىنان» دەگەندەي, ءىسىنىڭ وڭعا باسۋىنا ۇكىمەت كومەگى دە از بولعان جوق. شەتەلمەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان كاسىپورىندارعا جەڭىلدىكتەر بەرەتىن ينۆەستيتسيا تۋرالى زاڭنىڭ دەر كەزىندە قابىلدانعانى جاڭا بىرلەستىكتىڭ ويداعىداي جۇمىس ىستەۋىنە ايتارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزدى. شپال توسەمىن رەلسكە بەكىتەتىن بولت-شەگەمەن قوسا ءوندىرۋ جاي تەحنيكالىق ءىس-شارا كورىنگەنىمەن, استارىندا مەملەكەتتىك ءمانى زور قۇبىلىس جاتقانىن رومان-ەسسە اۆتورى بايسالدى اشا بىلگەن. «جول ازابىن تارتقان بىلەدى». جيىرما شاقتى جىل عانا بۇرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋداندارىنىڭ ىشكى ەكونوميكالىق ارالاس-قۇرالاستىعى جوقتىڭ قاسى-تىن. ءبىر-بىرىمەن ماشينا تۇرسىن, جاي كولىكپەن, ات-اربامەن قاتىناۋىنىڭ ءوزى مۇڭ بولدى. تاۋەلسىزدىك تۋى جەلبىرەپ, ءوز بيلىگى ءوز قولىنا تيگەن ەل جول ازابىن تارتۋدان قۇتىلۋ ءۇشىن ىشكى تەمىر­­جول قاتىناسىن قارقىندى دامىتىپ, ەڭسە­­سىن تەز تىكتەدى. ول-ول ما؟! كونە ءجى­بەك جولى قايتا جاندانداندى­رى­لىپ, باتىس ەۋرو­پا مەن باتىس قىتايدى تىكە­لەي بايلانىس­­تىرا­تىن عاسىر جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. جازۋشى احمەتجان ءاشيريدىڭ ۇلكەن تابىسى, باس گەرويى كۋزيەۆ بەينەسىن بولا­شاق­قا باستايتىن نۇرلى جول سالۋعا مول ۇلەس قوسۋ­شى, ۇلكەن قوعامي, رۋحاني كاتەگوريالار­مەن ويلايتىن قاھارمان دارەجەسىنە كوتەرىپ سۋرەتتەيتىن شەبەرلىگىندە دەپ بىلسەك كەرەك. شىعارمانىڭ «باقىت قۇسى» اتتى كەلەسى تاراۋى بەيمالىم جايلارىمەن ەلەڭ ەتكىزەدى. باس الدىرماي وقىتادى. تاراۋدىڭ تىلگە تيەك ەتەتىنى...كادىمگى تاۋىق. سول شىركىنىڭ تۇتاس ءبىر ۇجىمنىڭ بەرەكە, بايلىعىنا, باق قۇسىنا قالايشا اينالعانىنان سىر شەرتەدى. جوعارى ورىنداردىڭ يەك قاعۋىنا وراي كۋزيەۆ الماتى قۇس فابريكاسىن قامقورلىعىنا العان بولاتىن. باستاپقىدا: ە, تاۋىققا تارىدان ءتاتتى تاماق جوق, تويدىردىڭ, جۇمىرتقاسىن توگە بەرمەسىنە امالى قايسى دەپ ويلاعان. بىراق كوپ ۇزاماي قاتەلەسكەنىن ءتۇسىندى. فابريكا 270 گەكتار جەرى, ەت بورشالايتىن تسەحى بار ءتاپ-ءتاۋىر كاسىپورىن سياقتى كورىنگەنىمەن, ازىق-ت ۇلىك بازاسىنان جۇرداي ەكەن. تاۋىق جەمىن سىرتتان ساتىپ الۋعا تۋرا كەلدى. وعان جۇمسايتىن قىرۋار قاراجات تۇربا زاۋىتىنىڭ موينىنا ءتۇستى. باس قاتىراتىن باسقا دا پروبلەماسى جەتىپ-ارتىلادى. نە ىستەۋ كەرەك؟ ديلمۇراتتىڭ ەسىنە تەمىر-بەتون حيكايا­سى تۇسەدى. دەرەۋ شەتەل تاجىريبەسىن زەرتتەۋگە كىرىسەدى. سوندا عوي, ءوز تاۋىعىنىڭ يزرايل تاۋىعىنا قاراعاندا جەمدى ەكى ەسە كوپ قىلعىتسا دا, ءوسىمدى نە سەبەپتى ەكى ەسە كەم بەرەتىنىنە ءتۇسىنىپ جەتكەنى. ناتيجەسىندە يزرايلدىك «اناك-بريدەر» كومپانياسىمەن بىرلەسكەن كاسىپورىن جاساقتالدى. جاڭا كاسىپورىننىڭ قىزمەتى رومان-ەسسەنىڭ سۋرەتتەۋىنە قاراعاندا شىنىندا دا ايتىپ تاۋىسا المايتىن جىرعا سۇرانىپ تۇرعانداي. دالەلىنە شىعارمانىڭ مىنا ءبىر جولدارىنا ۇڭىلىسەك ء(بىز تسيتاتانى ادەيى اۋدارمادىق. ءبىر جاعى اۆتوردىڭ ۇيعىر, قازاق تىلدەرى ۇستىنە ورىس تىلىنە دە جورعا ەكەنىن كورسەتۋ ءۇشىن). «...ك كۋريتسە, كاك وكازالوس, نادو وتنوسيتسيا كاك ك رەبەنكۋ – چۋۆستۆوۆات, كوگدا گولوۆا زابوليت, كوگدا سۆەت نادو يارچە سدەلات, كوگدا كورميت, كوگدا پويت. ا ۋكولى, تو بيش ۆاكتسيناتسي – ۆووبششە وتدەلنايا تەما, ۆەد وت روجدەنيا تسىپلەنكا دو ۆىراستانيا ەگو نا ۋبوي (ا ەتو 42 دنيا), پتيتسا دولجنا پولۋچيت 5-7 اكتسين, پريچەم پو سحەمە, كاك پولوجەنو. يناچە – دۋنەش نە تاك – ۆسە پويدەت نا مور...». باياعىدا ءوزىم كورگەن اۋىلداعى قازەكەڭ تاۋىعى جاز-كۇز بويى كۇرەسىندەگى كوڭ-قوقىردى قازبالاپ, قىس اۋلەتىندە قورادا اعاش قوندىرعىدا قوناقتاپ ءۇرپيىپ وتىراتىن. ال احمەتجان ءاشيريدىڭ جازۋىنداعى تاۋىق, كورىپ وتىرعانىمىزداي, اقسۇيەكتەي اسپەتتەلەدى. كومپانيا يزرايلدەن تاۋىق ءناجىسىنىڭ اۋىر ءيىسىن جوياتىن ارنايى توسەنىشىنە دەيىن ساتىپ الادى. كۇتۋشىلەر تاڭعى 4-5-تەردە تۇرىپ, تاۋىقتىڭ ءىشىپ-جەمىن بەرۋگە كىرىسەدى. سونىمەن بىرگە, جۇمىسشى ءار بالاپان, ءشىبيدىڭ دەرلىك اۋانىن قاداعالاۋى ءتيىس. ويتكەنى, بىرەۋى دىمكاستاندى, ءبىر بولىمدەگى قۇس تۇگەل قىرىلادى. ال مۇنىڭ ءوزى – از دا بولسا 25-80 مىڭ باستان دەمدە ايىرىلدىڭ دەگەن ءسوز. قۇس كۇتىمىنىڭ بىتپەيتىن باس-اياعى جوق جۇمىسىنا شىداس بەرۋ قيىننىڭ قيىنى. كەشەن جىلىنا 10 مىڭ توننا ەت بەرەدى. ەندىگى شارۋا – وسىرىلگەن ءونىمدى لايىقتى باعاسىنا ساتۋ. باستاپقىدا ديرەكتوردىڭ ءوزى باس بولىپ, كۇللى زاۋىت ۇجىمى اق حالات كيىپ بازاردا ساۋدا جاسايتىن. ويتپەۋگە شاراسىزسىڭ. كەزەگى كۇتىپ تۇرعان كەلەسى سويىس نايقالۋدى كوتەرمەيدى. گەروي-پروتوگانيستىڭ, ياعني شىعارما تارتىسىنىڭ وت-جالىنىندا كۇيىپ-ءپىسىپ جۇرەتىن باس كەيىپكەردىڭ اعىنان جارىلعان سوزىنە سەنەسىڭ: ناعىز ەڭبەكتىڭ ارقاسى عوي, كادىمگى تاۋىقتىڭ تۇتاس ۇجىمنىڭ ىرىسى, باق قۇسى بولعانى. احمەتجان ءاشيريدىڭ رومان-ەسسەسىنە قاراعاندا, قازىرگى ادەبي ءۇردىس انەۋ ءبىر جىلدارعى باستالعان وندىرىستىك تاقىرىپتى جاڭا مازمۇن, سونى كوزقاراسپەن بايىتىپ وتىر. قازاقستان رەسپۋبليكاسى – 130-دان اسا ۇلت پەن ەتنوستىڭ تاتۋ-ءتاتتى مەكەنى. بۇلاردىڭ ارقايسىسىنىڭ شاڭىراعى سۇيىكتى وتانى ءۇشىن جانقيارلىقپەن ەڭبەك يەلەرىن, تالاي تارلاندى باۋلىپ وسىرگەن. ۇلكەن ورتاق ءۇيىمىزدىڭ الدىنداعى الەۋمەتتىك بورىشىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, ادال اتقارىپ جۇرگەن كۋزيەۆ – سول سىندى ارىستارىمىزدىڭ ءبىرى. بۇل گەروي ونورە دە بالزاكتىڭ گوبسەگىندەي ەمەس, بايۋدىڭ ءجونى سولاي ەكەن دەپ قوينى-قونىشىن اقشا-پۇلمەن سىقاي بەرەتىن. وسىدان جيىرما جىلداي بۇرىن ەلباسى كاسىپكەرلەرگە: جازۋشى, عالىم, ونەر قايراتكەرلەرىن, ەلىمىزدىڭ رۋحاني بايلىعىن جاساۋشىلاردى قولداۋ جاعىن ويلاستىرعاندارىڭىز ءجون بولار ەدى دەگەن. سول تىلەككە وراي ديلمۇرات كۋزيەۆ قازاقستان كاسىپكەرلەر اسسوتسياتسياسى جانىنان «يلحام» – «شابىت» اتتى مەتسەناتتار كلۋبىن اشىپ, سوڭعى ون جىلدىڭ قارازىندا كوپتەگەن اۋىزعا الارلىق ءىس تىندىردى. جەتپىستەن اسا ءارتۇرلى ماماندىق شەبەرلەرىنە اقشالاي سىيلىقتار تاپسىرىلدى. كومپانيا شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قولۇشىن بەرىپ, پايىزسىز قارىز ءبولىپ وتىرادى. كەدەي وتباسىلارىنا ۇدايى قاراسادى. ستۋدەنت بالالارىنا 100 مىڭ تەڭگەدەن ستيپەنديا تاعايىندايدى. اسسوتسياتسيانىڭ رۋحاني ورىندارعا جاساعان كومەگى دە قوماقتى. سوڭعى جىلدارى كومپوزيتور قۇددىس قوجامياروۆ اتىنداعى ۇيعىر مۋزىكالىق كومەديا تەاترى عيماراتىنىڭ ءىشى-سىرتى قۇلپىرىپ شىعا كەلسە, شونجىداعى مەكتەپ, ونشاقتى مەشىت, بالالار باقشالارىنىڭ ۇيلەرى تۇرعىزىلسا, نە بۇگىنگى تالاپقا ساي ەتىپ جوندەلسە, بۇل دا كۋزيەۆتىڭ جاڭا تۇرپاتتى كاسىپكەر قاسيەتىن ايعاقتايتىن قارىمدى دالەل. «گدە دۋحوۆنوست, تام ۆسەگدا ۆوزۆىشەننايا اۋرا» دەپ جازادى رومان-ەسسە اۆتورى. قازاقشاسىنىڭ ءمانى: جانى بايدىڭ جامالى جارقىن. رومان-ەسسەنىڭ سوڭعى بەتىندە وقىرمان­نىڭ قاپەرىندە ءجۇرسىن دەگەن نيەتپەن باس كەيىپكەر كۋزيەۆتىڭ ەل-جۇرتىنا سىڭىرگەن ەڭبەگىن پاش ەتەتىن ۇكىمەت ناگرادالارى اتال­عان: «قۇرمەت», «التىن ءتاج» وردەندەرى, «ەڭ­بەكتەگى ەرلىگى ءۇشىن», «استانا», «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالدارى. بۇدان تىس, شەتەل­دىك, قوعامدىق ماراپاتتارى قانشاما. شەريازدان ەلەۋكەنوۆ, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى. الماتى.