تسيفرلاندىرۋ بۇگىندە ەلىمىزدىڭ گەولوگيا سالاسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىپ وتىر. بۇرىن قاعاز ارحيۆتەردە ساقتالعان دەرەكتەر ەندى بىرتىندەپ ساندىق جۇيەگە كوشىرىلىپ, بيزنەس پەن عىلىم اراسىنداعى بايلانىستى كۇشەيتەتىن ورتا قالىپتاسىپ كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە سالاداعى اشىقتىق ارتىپ, ينۆەستورلارعا دا جاڭا مۇمكىندىك اشىلىپ جاتىر. بۇل تۋرالى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى ءجاننات ءدۇبىروۆا مالىمدەدى.
قازىر ەلىمىزدە باستاپقى گەولوگيالىق اقپاراتتىڭ 97,5 پايىزى سكانەرلەنگەن. تسيفرلىق فورماتقا شامامەن 4,7 ميلليون دەرەك بىرلىگى اۋىستىرىلعان, سونىڭ ىشىندە 4,2 ميلليوننان استام قاعاز قۇجات, 250 مىڭنان استام گرافيكالىق ماتەريال جانە ارحيۆتىك ماگنيتتىك تاسىمالداۋشىلار بار. مۇنداي اۋقىمدى جۇمىستى 2026 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن تولىق اياقتاۋ جوسپارلانعان.
الايدا مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قۇجاتتاردى جاي عانا تسيفرعا اينالدىرۋ جەتكىلىكسىز. ەڭ ماڭىزدىسى – سول دەرەكتەردى «تۇسىنەتىن» جۇيە قالىپتاستىرۋ. ياعني جاساندى ينتەللەكت ءارتۇرلى كەزەڭدە جينالعان اقپاراتتى بايلانىستىرىپ, ءبىرتۇتاس تالداۋ جاساي الۋى كەرەك. سوندىقتان بىرىڭعاي سەمانتيكالىق كەڭىستىك قۇرىلادى. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, ءار جىلدارى جازىلعان مالىمەتتەر ءبىر-بىرىمەن «سويلەسىپ», جاڭا قورىتىندى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«قۇجاتتى جاي عانا سكانەرلەۋ جەتكىلىكسىز, بۇل – جۇمىستىڭ تەك 5 پايىزى عانا. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – جاساندى ينتەللەكت ەسكى جانە جاڭا دەرەكتەردى بىرگە قاراپ, ولاردىڭ اراسىنداعى بايلانىستى تابا الاتىنداي جۇيە قۇرۋ», دەدى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى ءجاننات ءدۇبىروۆا.
وسى باعىتتا مينيسترلىك ۇلتتىق گەولوگيالىق قىزمەت جانە «Astana Hub»-پەن بىرلەسىپ, جاساندى ينتەللەكتىنى گەولوگيا سالاسىنا ەنگىزۋدىڭ ناقتى كەزەڭىنە كوشتى. جوباعا «EPAM Kazakhstan» كومپانياسى قاتىسىپ, ال «QazTech» پەن «AlemCloud» پلاتفورمالارى تەحنيكالىق ينفراقۇرىلىمدى قامتاماسىز ەتىپ وتىر.
جۇمىس بارىسىندا ارحيۆتىك قۇجاتتاردى كومپيۋتەر وقي الاتىن فورماتقا اينالدىرۋ ماقساتىندا OCR تەحنولوگياسى قولدانىلادى. بۇل تەحنولوگيا ماتىندەردى تانۋعا مۇمكىندىك بەرسە, زاماناۋي تىلدىك مودەلدەر سول اقپاراتتى جۇيەلەپ, تالداۋعا كومەكتەسەدى. ناتيجەسىندە, بۇرىن شاشىراڭقى جاتقان دەرەكتەر ءبىر جۇيەگە ءتۇسىپ, ساراپتاۋعا قولايلى بازا قالىپتاسادى.
سونىمەن قاتار جوبا اياسىندا ماماندار «Data Science «قۇرالدارىن مەڭگەرىپ جاتىر. گەولوگيالىق دەرەكتەردى سۇزگىدەن وتكىزۋ ماقساتىندا GIS جۇيەسىنە نەگىزدەلگەن بازا جاسالماق. بۇدان بولەك, ينتەراكتيۆتى كارتا مەن ينتەللەكتۋالدى چات-بوت ازىرلەنىپ جاتىر. بۇل قۇرالدار گەولوگيالىق اقپاراتقا قولجەتىمدىلىكتى جەڭىلدەتىپ, ونى پايدالانۋدى الدەقايدا ىڭعايلى ەتەدى.
ەڭ باستىسى – جاساندى ينتەللەكتىنىڭ كومەگىمەن بۇرىن كوزگە كورىنبەگەن زاڭدىلىقتاردى انىقتاۋ مۇمكىندىگى پايدا بولادى. ياعني جۇيە ءتۇرلى دەرەكتەردى سالىستىرىپ, جاڭا كەن ورىندارىن بولجاۋعا نەمەسە بار قورلاردى ءتيىمدى يگەرۋگە جول اشادى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ماقسات – جاساندى ينتەللەكتىنى «گەولوگ سياقتى ويلاۋعا» ۇيرەتۋ. ەگەر بۇل مىندەت جۇزەگە اسسا, ەلىمىزدىڭ جەر قويناۋىن زەرتتەۋ ءىسى مۇلدە جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرىلەدى.
سونىمەن بىرگە بۇل باستاما تەك تەحنولوگيالىق جاڭارۋ عانا ەمەس, كادرلىق الەۋەتتى كۇشەيتۋگە دە باعىتتالعان. سەبەبى جاڭا جۇيەلەردى ءتيىمدى پايدالانۋعا گەولوگتەر مەن ءىت-ماماندارىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسى اسا ماڭىزدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, تسيفرلاندىرۋ ارقىلى گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىسىنىڭ ۋاقىتى قىسقارىپ, شىعىنى ازايادى, ال ناتيجەسىنىڭ دالدىگى ارتا تۇسەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە جاڭا كەن ورىندارىن جىلدام انىقتاۋعا, تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى يگەرۋگە جانە ەكولوگيالىق تاۋەكەلدەردى تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ – تەك دەرەكتەردى وڭدەۋدى جەڭىلدەتۋ ەمەس, بۇكىل سالانىڭ جۇمىس ءتاسىلىن تۇبەگەيلى وزگەرتەتىن ماڭىزدى قادام.