بارشاعا ورتاق مۇمكىندىك

بۇل – مەكتەپ وقۋشىلارىنان باس-تاپ, ستۋدەنتتەر, كاسىپكەرلەر مەن عالىمدار ءبىلىم الاتىن, زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, ستارتاپ جاسايتىن, وزىق تەحنولوگيالاردى بىرلەسە دامىتاتىن كەشەندى كەڭىستىك. جوبانىڭ نەگىزگى ءمانى – الەمدىك ۇزدىك تاجىريبەلەردى جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا دامۋعا ۇمتىلعان كەز كەلگەن ادامعا قولجەتىمدى ەتۋ. نەلىكتەن ولاي جاسالىپ جاتىر؟ جاساندى ينتەللەكتىنىڭ يگىلىگى ساناۋلى توپتىڭ قولىندا قالسا, قوعامدا جاڭا تسيفرلىق تەڭسىزدىك قالىپتاسادى. ال تەحنولوگيا كوپشىلىككە بىردەي قولجەتىمدى بولسا, ءار ادام ونى ءوز كاسىبىنە, كۇندەلىكتى تىرشىلىگىنە بەيىمدەپ, ونىمدىلىگىن ارتتىرا الادى.

«وسى ۇستانىم نەگىزىندە ورتالىق الدىنا بىرنەشە ناقتى ماقسات قويىلعان. بىرىنشىدەن, جاساندى ينتەللەكت سالا­سىن­داعى كادر تاپشىلىعىن ازايتۋ ءۇشىن جىل سايىن مىڭ مامان دايارلاۋ جوسپار­لانىپ وتىر. ەكىنشىدەن, جەر­گىلىكتى يننوۆاتسيالىق كومپانيالاردى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءجۇز جاڭا ستارتاپتى ىسكە قوسۋ كوزدەلگەن. ۇشىنشىدەن, عىلىمي باعىتتى دامىتۋ ماقساتىندا كەمىندە ون زەرتتەۋ جوباسىنا قولداۋ كورسەتىلەدى. سونىمەن قاتار 2030 جىلعا قاراي ورتالىق جۇمىسىنا ءتۇرلى سالاداعى ون مىڭ ادامدى تارتۋ جوسپاردا بار», دەدى «Alem.ai» ورتالىعىنىڭ وكىلى ايگۇل داۋىلباي.

وسىدان جيىرما جىل بۇرىن جاساندى ينتەللەكتى مۇنشالىق ءورىس الىپ كەتەدى دەپ كىم ويلاعان؟ بىراق ادامزات قاي كەزدە دە وزدىگىنەن ويلانىپ, دەربەس ارەكەت ەتەتىن كومەكشىنى ابدەن ارمانداعان. ما­سەلەن, اريستوتەلدىڭ «ساياسات» اتتى تراكتاتىندا تەحنولوگيانىڭ ادامزات يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋ كەرەكتىگىن جازادى: «اگاراكي ءار قۇرال ءوز جۇمىسىن ءوزى اتقارىپ, بۇي­رىق كۇتپەي-اق قاجەتتى ءىستى ورىنداسا, توقۋ ستانوگىنىڭ شوركەلەرى وزدىگىنەن ءجۇرىپ, ليرانىڭ ىشەكتەرى وزدىگىنەن وينالسا, وندا شەبەرگە قىزمەتشى دە, قوجايىنعا قۇل دا كەرەك بولماس ەدى», دەيدى. قايران, اريستوتەل كەيىنگى زاماندا وزدىگىنەن توقيتىن جاككارد ستانوگىن نەمەسە وزدىگى­نەن وينايتىن مەحانيكالىق پيانينونى كورسە بولجامىنىڭ قۇر بەكەر قيال ەمەسىنە كوزى جەتەر ەدى. شىعارماشىلىق جۇمىستى شەبەر اتقاراتىن Alem.ai-داعى جوبالاردى كورسە, ءتىپتى تاڭعالاتىن سياقتى. بۇل ءسوزىمىز بەكەر ەمەس. جاساندى ينتەللەكت تەك تەوريالىق يدەيا نەمەسە فيلوسوفيالىق پايىم دەڭگەيىندە قالىپ قويماي, ناقتى ادامداردىڭ تاعدىرىن, كاسىبي باعىتىن وزگەرتىپ جاتىر. سونىڭ ءبىر كورىنىسى – Alem.ai الاڭىندا ءبىلىم الىپ جۇرگەن جاستاردىڭ تاجىريبەسى.

21 جاستاعى مۋزىكانت نيكيتا تساي شىعارماشىلىق قابىلەتىن تەك مۋزىكامەن شەكتەمەي, ونى تسيفرلىق ورتادا دا سىناپ كورىپ جۇرگەنىن ايتادى: «قازىر «Alem.ai» بازاسىنداعى مەكتەپتە وقىپ ءجۇرمىن. مۇندا جاستار باعدارلاما ازىر­لەپ, ماشينالاردى ادام قيالىن تۇسىنۋ­گە ۇيرەتەدى. مەن مۋزىكامەن التى جاسىمنان بەرى اينالىسامىن. مەكتەپتە, كوللەدجدە وقىدىم, كەيىن جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇستىم. بىراق ۋاقىت وتە كەلە كاسىبي باعىتىمدى تسيفرلاندىرامىن دەپ شەشتىم», دەيدى جاس ونەرپاز.

نيكيتانىڭ ايتىپ وتىرعانى ورتالىق جانىنان اشىلعان «Tomorrow School» مەكتەبى. بۇل – ەلىمىزدەگى جاساندى ينتەل­لەكتىگە ماماندانعان العاشقى مەكتەپ­تەردىڭ ءبىرى. مۇندا ءداستۇرلى ءدارىس وقىلىپ, دايىن اقپارات بەرىلمەيدى. كەرىسىنشە, ستۋدەنتتەر ءبىر-بىرىنەن ۇيرەنىپ, ناقتى تاپسىرمالاردى بىرگە شەشۋ ارقىلى ءبىلىم يگەرەدى. بۇل – الەمدىك تاجىريبەدە كەڭ تاراعان ءتاسىل. جوبا فرانتسيادا تا­نى­مال پەداگوگ نيكوليا ساديراك نەگى­زىن قالاعان «01Edu» پلاتفورماسىنا سۇيەنىپ قۇرىلعان. 2024 جىلدىڭ قازانىندا Astana Hub قولداۋىمەن ىسكە قوسىلعان مەكتەپ بۇگىندە جاساندى ينتەللەكتىگە قىزىققان كەز كەلگەن ادامعا تەگىن ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. وقۋ باعدارلاماسى 18 ايعا سوزىلادى. وسى ۋاقىت ىشىندە قاتىسۋشىلار 50-دەن استام جوبانى ورىنداپ, 20-دان اسا باع­دارلامالاۋ ءتىلىن مەڭگەرەدى. مەك­تەپ تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيدى. سون­دىق­­تان اركىم وزىنە ىڭعايلى ۋاقىتتا وقىپ, ءبىلىمدى ومىرمەن قاتار الىپ جۇ­رۋ­گە بەيىمدەلەدى. بۇل ءتاسىل دەربەس ويلاۋ­­دى قالىپتاستىرىپ, العان ءبىلىمدى تاجىريبەدە قولدانۋعا ۇيرەتەدى.

بىراق «Alem.ai» تەك ءبىلىم بەرۋمەن شەكتەلمەي, ستارتاپتاردى دامىتۋعا دا ەرەكشە ءمان بەرەتىن ايتتىق. مۇندا جاڭا يدەيالاردى قولداۋ, كوماندا جاساقتاۋ, ينۆەستورلار مەن ساراپشىلاردى تارتۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلەدى. وسى ماقساتتا ارنايى زەرتتەۋ الاڭدارى اشىلىپ, تەحنولوگيالىق كومپانيا­لار مەن عىلىمي توپتارعا ءوز جوبالارىن سىناقتان وتكىزۋگە مۇمكىندىك قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار ورتالىق مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارمەن «GovAI» باعدارلاماسى اياسىندا ارىپتەستىك ورناتىپ, جاساندى ينتەللەكتىنى باسقارۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ, ءتۇرلى ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋ جانە تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ باعىتىندا ناقتى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. مۇنداي باستامالار ەلدە بۇرىننان قالىپتاسقان يننوۆاتسيالىق ورتاعا دا سۇيەنەدى. بۇگىندە Astana Hub اۋماعىندا 1 600-گە جۋىق كومپانيا تىركەلگەن, سونىڭ 150-ءى جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا جۇمىس ىستەيدى. كەيبىر جوبالار حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلىپ ۇلگەردى. سونىڭ ءبىرى – «Higgsfield AI». بۇل پلاتفورما بەينەنى گەنەراتسيالاۋ جانە وڭدەۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەپ, 16 ميلليون دوللار ينۆەستيتسيا تارتقان. Google نۇسقاسى بويىنشا الەمدەگى ۇزدىك 25 ستارتاپتىڭ قاتارىنا ەنگەن جوبا بۇگىندە 2 ميلليوننان استام قولدانۋشى جيناعان. ال GoDays ستارتاپى قىزمەتكەرلەردىڭ كۇيزەلىس دەڭگەيىن تالدايتىن جۇيە ۇسىنىپ, 490 مىڭ دوللار ينۆەستيتسيا تارتقان جانە وڭتۇستىك كورەياداعى ۇزدىك IT جوبالاردىڭ قاتارىنان كورىنگەن.

وسىنىڭ ءبارى جاساندى ينتەللەكتىنىڭ جاي عانا تەحنولوگيا ەمەس, ناقتى ەكونو­ميكالىق, الەۋمەتتىك وزگەرىستەردىڭ قوز­عاۋشى كۇشىنە اينالىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. بۇل جەتىستىكتەردىڭ ءتۇپ-تور­كىنى – جاساندى ينتەللەكت ماماندارىن ءبىر ورتالىققا توپتاستىرىپ, ولار­دىڭ بىلىكتىلىگىن جۇيەلى دامىتۋدا جا­تىر. سالانى دامىتۋدىڭ مۇنداي ۇلگى­سى تۋرالى «EdCrunch Amansultan» پلات­فورماسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى نۇرلان قياسوۆ تا ەرەكشە اتاپ وتەدى:

«الەمدىك تاجىريبەدە دە بەلگىلى ءبىر زاڭدىلىق قالىپتاسقان. يننوۆاتسيا قارقىندى دامۋى ءۇشىن تالانتتار ءبىر ورتاعا شوعىرلانۋى كەرەك. ءبىزدىڭ ەلدىڭ اۋماعى كەڭ بولعاندىقتان, دارىندى جاس-تار مەن عالىمدار ءار وڭىردە شاشىراڭقى ورنالاسقان, ولاردىڭ اراسىنداعى بايلانىس تا سيرەك. قازىر عىلىممەن اينالىسىپ جۇرگەن ورتالار بار, بىراق ولار وقشاۋ كۇيدە. ەگەر كرەمني اڭعارى نەمەسە عىلىمي قالاشىقتار سەكىلدى ءبىر جەردە توپتاسىپ جۇمىس ىستەسە, ناتيجەسى الدەقايدا ءتيىمدى بولار ەدى. سول كەزدە جاڭا يننوۆاتسيالىق جوبالار تۋىندايدى. «Alem.ai» توڭىرەگىنە جاقىن كومپانيالار كۇش بىرىكتىرىپ, بىرلەسىپ ارەكەت ەتسە, بۇل ەلىمىزگە تىڭ يننوۆاتسيالىق سەرپىن اكەلەدى», دەيدى نۇرلان قياسوۆ.

مۇنداي جۇيەلى جۇمىستار ءوز كەزەگىن­دە ەلدىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىن ارتتىرىپ, جاڭا بۋىننىڭ ويلاۋ كوكجيەگىن كەڭەي­تەدى. ەڭ باستىسى, جاساندى ينتەللەكت تەك ساناۋلى توپتىڭ قۇرالى ەمەس, بار­شاعا ورتاق مۇمكىندىككە اينالادى. وسى تۇرعىدان العاندا, «Alem.ai» باستاماسى – ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق بولاشاعىن ايقىن­دايتىن ماڭىزدى قادامداردىڭ ءبىرى.