قازىرگى كەزەڭدە مادەنيەت قوعامنىڭ ار-ۇجدان يدەالى مەن كىسىلىككە نەگىزدەلگەن قۇندىلىق باعىت-باعدارىن عانا ەمەس, ەجەلدەن جالعاسىپ كەلە جاتقان ەتنوستىق ءداستۇردىڭ وزىق ۇلگىلەرىن ساقتاۋدىڭ جانە دامىتۋدىڭ ايرىقشا كۇشىنە اينالىپ وتىر. مادەني سالانىڭ قازاقستان قوعامىن وركەندەتۋدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىرعاندىعى دا سوندىقتان.
اڭگىمە ۇلتتىق مادەنيەتتى ەتنوستىڭ, قوعامنىڭ جانە تۇلعانىڭ ومىرلىك ەنەرگياسىن جۇمىلدىراتىن ءارى جۇزەگە اسىراتىن بىردەن-ءبىر مەحانيزم رەتىندە سان سالالى فۋنكتسيا اتقاراتىن جاعدايعا جەتكىزۋدە بولىپ وتىر. وسى رەتتە تاريحي-مادەني مۇرا اتاۋلىنى جيناقتاۋ, كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ, عىلىمي اينالىمعا ەنگىزىپ زەرتتەۋ, ناسيحاتتۋ ءارى دارىپتەۋ سياقتى سان الۋان فۋنكتسيانى قاتار اتقاراتىن بىرەگەي ينستيتۋت – مۋزەيلەردىڭ ورنى مەن ءرولى ەرەكشە.
ءسوز جوق, ەلىمىزدەگى مۋزەيلەر جۇيەسىن قازىرگى زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرۋ ءىسىن ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدىڭ قوعامدىق-الەۋمەتتىك كۇشىن ارتىرۋدىڭ ءبىر تەتىگى رەتىندە قاراستىرعان ءجون. شىنتۋايتىنا كەلسەك, عىلىمدى, قوعامدىق سانانى, ۇلتتىق مەنتاليتەتتى, پسيحولوگيانى قالىپتاستىرۋدا ۇشان-تەڭىز قىزمەت اتقاراتىندىعىن كورەمىز.
مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا:ء«بىز تياناقتى جانە جوسپارلى ارەكەت جاسايمىز, ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ۇزدىكسىز العا ۇمتىلامىز. بۇل – ايرىقشا ماڭىزدى جىل بولماق. ويتكەنى وسى كەزەڭ ەلىمىزدىڭ الداعى بەس جىلداعى دامۋىنا نەگىز بولادى», دەپ ايرىقشا اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا ەل مادەنيەتى مەن ءبىلىم جۇيەسىنىڭ ەڭ ماڭىزدى بۋىندارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن مۋزەي مامانى رەتىندە بۇگىنگى جاھاندانۋ زامانىندا وتاندىق مۋزەيلەرگە دە ءوزىنىڭ قىزمەتىن قايتا قاراستىرۋدىڭ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىرعاندىعىن تىلگە تيەك ەتكىم كەلەدى.
ۇزاق جىلدار بويى مۋزەيلەر كوللەكتسيالاردى جيناقتاپ, ساقتايتىن اعارتۋشىلىق مەكەمە رەتىندە قاراستىرىلىپ كەلدى. ەندىگى ۋاقىتتا تۇتاس ءبىر ەلدىڭ, قالا مەن ايماقتىڭ دامۋىندا مادەني, الەۋمەتتىك فەنومەن رەتىندە, سونداي-اق وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلتتىق مادەني قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ جانە ولاردى, رۋحاني-تانىمدىق تاربيەلەۋدە ماڭىزدى رولگە يە قۇرىلىم رەتىندە مۋزەي جۇمىسىنا جاڭاشا كوزقاراس قالىپتاستىرۋ قاجەت. مۋزەيلەر ءبىر-بىرىمەن كەلۋشىلەر سانىمەن باسەكەلەسىپ, جەكە-دارا قىزمەتىن كورسەتپەي, كەرىسىنشە ءبىر-بىرىمەن ارىپتەستىكتى دامىتىپ, جۇمىستىڭ بىرىڭعاي مودەلى مەن مەحانيزمىن جاساپ شىعۋعا ءتيىس.
مۋزەيلەردىڭ قازىرگى قوعامدىق ۇردىستەگى الەۋمەتتىك-مادەني ينستيتۋت رەتىندەگى ىقپالىن كۇشەيتۋدىڭ بىردەن-ءبىر مۇمكىن جولى – ونىڭ عىلىمي بازاسىن كۇشەيتۋ. ەلىمىزدىڭ مادەني ساياساتى تۇجىرىمداماسىندا مۋزەيلەر عىلىم مەن زەرتتەۋ قىزمەتىن دامىتۋدىڭ تىرەك ورتالىعى بولۋعا ءتيىس دەلىنگەن. دەمەك مۋزەي ۇلتتىق تاريحي-مادەني قۇندىلىقتاردى ساقتايتىن ءارى دارىپتەيتىن قۇرىلىم عانا ەمەس, ىرگەلى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسىن بارىنشا ءتيىمدى جۇرگىزەتىن ورتالىق بولۋى كەرەك. عىلىمي-زەرتتەۋ بازاسى جەتكىلىكتى مۋزەيلەر عانا تاريحي-مادەني قۇندىلىقتاردى ءتيىمدى ساقتايدى جانە ناسيحاتتاي الادى. الايدا, وكىنىشكە قاراي, وتاندىق مۋزەيلەردىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ عىلىمي زەرتتەۋ بازاسى جوقتىڭ قاسى. ولاردىڭ, اسىرەسە, شوۋعا كوبىرەك ۇقسايتىن شارالارمەن تىم اۋەستەنگەندىكتەرى سوندىقتان بولسا كەرەك. رەتى كەلگەن سوڭ ايتا كەتۋ كەرەك, شەتەلدىڭ وزىق ۇلگىدەگى مۋزەيلەرىندە كوپ تاراعان شوۋ سياقتى ءىس-شارالار بىزدەگى مۋزەي جۇمىسىنىڭ نەبارى 4-5 پايىزىن عانا قۇرايدى. جالپى, مۋزەي تاريحتىڭ جادى بولعاندىقتان, داڭعارا مۋزىكادان گورى, عىلىمي ورتاسى قالىپتاسقان, مادەني-ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىن قاتار اتقاراتىن ىرگەلى مەكەمە بولعانى ءجون.
كەلەسى كەزەكتەگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – وتاندىق مۋزەيلەردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە مادەني الەۋەتىن كوتەرۋ باعىتىنداعى جۇمىستى جانداندىرۋ, حالىقارالىق اۋديتوريانى كوبىرەك تارتۋدى قولعا الۋ. وسى باعىتتا 2023 جىلعى 5 شىلدەدەن 2024 جىلدىڭ ماۋسىمىنا دەيىن قازاقستاننىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋىنە وراي, مۇشە ەلدەردىڭ مادەنيەت پەن ءبىلىم جۇيەسىندەگى نەگىزگى سالالارىنىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى مۋزەي سالاسى ماماندارىنىڭ باسىن قوساتىن حالىقارالىق مۋزەيلەر فورۋمىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىن ەلىمىزدە وتكىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. وسى فورۋمدا مۋزەي ءىسى بويىنشا وي ءبولىسىپ, تاجىريبە الماسىپ, پىكىر تالاستىرىپ, قازاقستان مۋزەيلەرىنىڭ ءيميدجى مەن مارتەبەسىن كوتەرەتىن شارالار ۇيىمداستىرىلسا, يگى باستاما بولار ەدى. وسى شىقۇ فورۋمى اياسىندا قازاقستان مۋزەيلەرىنىڭ تانىستىرىلىمى جاسالىپ, شىقۇ ەلدەرىنە مۋزەي قىزمەتىنىڭ تاريح, ونەرتانۋ, تابيعات مۇرالارىن ءوز كوللەكتسيالارى مەن مادەني قۇندىلىقتارى, جوبالارى كورسەتىلسە, مۋزەيلەر دامۋدىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيىنە كوتەرىلىپ, الەمدىك بەلگىلى مادەنيەت ورتالىقتارىنىڭ رەيتينگىنە ەنۋگە مۇمكىندىك تۋار ەدى. دەمەك قازىرگى زامانعى دامۋ ۇردىستەرى كورسەتىپ وتىرعانداي مۋزەيلەر ءوز قىزمەتىندە يننوۆاتسيا مەن باستاماشىلدىققا ەرەكشە نازار اۋدارۋى كەرەك.
پرەزيدەنتىمىز ق.توقاەۆ ۇلىتاۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا: «حالىقتىڭ بولمىسىن جانە قوعامدىق سانانى جاڭعىرتپاي, تۇبەگەيلى وزگەرىس جاساۋ مۇمكىن ەمەس», دەگەن ەدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, ۇلتتىق سانا مەن ەلشىلدىكتى حالىقتىڭ بويىنا دارىتۋ ءۇشىن ۇلى دالا تاريحىن ۇرپاق جادىندا ءتىرىلتۋ كەرەك. بۇل رەتتە ۇلتتىق تانىمدى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا وتاندىق مۋزەيلەردى مادەنيەتىمىزدى جاڭعىرتۋ ورتالىعىنا اينالدىرىپ, تاريحىمىز بەن قايتالانباس مۇرالارىمىزدى وسى وردا ارقىلى جاستارىمىزدىڭ بويىنا ءسىڭىرۋ – قوعامنىڭ اسىل مىندەتى.
مۋزەي ماماندارى – ءتۇرلى يدەيانىڭ باستاماشىسى جانە ونى جۇزەگە اسىرۋشى رەتىندە سالانىڭ مارتەبەسى مەن باسىمدىقتارىنا تىڭ وزگەرىستەر ەنگىزىپ, وتاندىق كاسىبي قىزمەتكە جان ءبىتىرىپ, جاڭا ساتىعا كوتەرۋى قاجەت. سوندىقتان بىلىگىمىزدى ارتتىرىپ, مەملەكەت تاراپىنان قارجىلاندىرۋدى كۇتىپ وتىرماي, سەرىكتەستەرمەن ارىپتەستىك ورناتۋ ارقىلى بيۋدجەتتەن تىس قاراجات كوزدەرىن قاراستىرىپ, قوعامنىڭ سۇرانىسىنا ساي تىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى جوبالار دايىنداپ, ۇسىنۋىمىز كەرەك. ەندىگى كەزەكتە زاماناۋي مۋزەيلەردىڭ ميسسياسىن تەرەڭ ءتۇسىنۋ, كاسىبي قىزمەتىمىزدىڭ باعىتتارى مەن فورمالارىن مودەرنيزاتسيالاۋ مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ورتاق ىسىنە اينالسا ەكەن دەيمىز.
بيبىگۇل داندىعاراەۆا,
ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى, مۋزەي سالاسىنىڭ مامانى