ءار قالانىڭ دامۋىندا قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ الار ورنى ايرىقشا. ساپالى دا ءساندى ەتىپ سوعىلعان سان الۋان عيمارات شاھار كوركىن اشىپ, قالانىڭ دامۋ دەڭگەيىن ءبىر ساتى جوعارىلاتىپ تاستايتىنداي. كەيىنگى جىلدارى ءجۇرىپ جاتقان قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ قارقىنىنا كوز جۇگىرتسەك, وسى سالادا ىلگەرىلەگەن ءۇردىستىڭ بارىنا كۋا بولىپ, قۋانامىز. قۇرىلىستىڭ كوبەيۋى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ وڭىنان شەشىلۋىنە جاردەمدەسەدى. كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن تۇرعىن ۇيلەردىڭ جاڭا كەلبەتى شىنىمەن دە كوز تارتادى ەكەن. مۇنىڭ ءبارى جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ يگىلىگىنە جاراپ, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىنىڭ ازايۋىنا دا ءوز ۇلەسىن قوسارى ءسوزسىز. بيىل دا قالامىزدا وسىنداي وڭ ىستەر جالعاسىن تاۋىپ, بىرقاتار تۇرعىن ۇيگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
بيىلعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن كوپقاباتتى 37 تۇرعىن ءۇيدىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى قايتارىمدى قارجى نەگىزىندە جۇرگىزىلەتىن بولادى. بۇل جوندەۋ جۇمىستارى قارجىلىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەنىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجى تۇسكەن سوڭ باستالادى.
كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ تولىقتاي شاتىرى اۋىستىرىلىپ, جەرتولەسى, كىرەبەرىس, كارىز قۇبىرلارى جاڭارتىلادى. جوندەۋدەن وتەتىن كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر قالانىڭ وڭتۇستىك بەتىندە ورنالاسقان.
قايتارىمدى قارجى نەگىزىندە جۇرگىزىلەتىن جوندەۋ جۇمىستارى اتالعان تۇرعىن ءۇي تۇرعىندارىنىڭ 70 پايىزىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلماق. سونىمەن قاتار مەنشىك يەلەرى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن مەردىگەر مەكەمەنى وزدەرى تاڭداۋ ارقىلى ۇسىنادى. جوندەۋ جۇمىستارىن قاداعالاۋدى «تۇرعىن ءۇي كەنتاۋ» جشس جۇزەگە اسىرادى.
– كەنتاۋ قالاسى بويىنشا 376 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي بار. ونىڭ – 344 قالادا, ال قالعانى اۋىلداردا ورنالاسقان. 18 ءۇي – كوممۋنالدىق مەنشىكتەگى ءۇي. 2014 جىلى 67 288,0 مىڭ تەڭگەگە 9 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ شاتىرلارى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. 2017 جىلى 452 318,0 مىڭ تەڭگەگە 35 كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. 2019 جىلى «وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسى» اياسىندا تۇرعىن ءۇي قورىن جاڭعىرتۋ سالاسى بويىنشا كەنتاۋ قالاسىندا 44 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. ال 2020 جىلى 100-دەن استام تۇرعىن ۇيگە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جوندەۋ جۇمىستارى جوسپارلانعان 132 كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيدە كۇردەلى قۇرىلىس جۇمىستارى مەردىگەر مەكەمەلەر تاراپىنان ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن باستالىپ, 2020 جىلعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 32 كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيگە 1 064 534 مىڭ تەڭگە 2021 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 3 251 452,0 مىڭ تەڭگە قارجى قارالىپ, ءبولىندى. جالپى, 2014 – 2021 جىلدارى ارالىعىندا 5,843 ملرد تەڭگەگە 211 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي تولىعىمەن جاڭعىرتىلدى. وسى ورايدا 2023 جىلعى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ 2026 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى اياسىندا 2023 جىلى 55 كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيدە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ بارىسىندا 1,57 ملرد تەڭگە قارجى قارالىپ, بۇگىنگى تاڭدا جوندەۋ جۇمىستارى تولىعىمەن اياقتالدى. بۇل ۇيلەردىڭ شاتىرلارى مەن جەرتولەلەرى, ينجەنەرلىك جۇيەلەرى جاڭارتىلىپ, سىرتقى قاسبەتتەرى سىرلانىپ بويالعان. سونداي-اق مەردىگەر مەكەمەلەر تاراپىنان قوسىمشا ورىندىقتار مەن جارىق شامدار ورناتىلعان, – دەدى كەنتاۋ قالاسى اكىمدىگىنىڭ «قۇرىلىس كەنتاۋ» جشس-نىڭ باستىعى باقىتجان سلانباەۆ.
اتالعان مەكەمەنىڭ جۇرگىزگەن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا قالا تۇرعىندارى دا ءوز ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىرىپ جاتىر. ساپالى اتقارعان جوندەۋ جۇمىسىن كوپقاباتتى ءۇي تۇرعىندارى ۇقىپتى ۇستاسا, جاسالعان ەڭبەكتىڭ زايا كەتپەگەنى جانە ونىڭ ۇزاق ۋاقىتقا جەتەتىندىگىن وزدەرى دە مويىنداپ وتىر.
– كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋگە تۇرعىندارمەن بىرلەسە 2019 جىلدان ارەكەت جاسادىق. ءال-فارابي كوشەسىندە ورنالاسقان بۇل ءۇيدىڭ جوندەۋ كورمەگەنىنە 41 جىل بولعان ەكەن. «تۇرعىن ءۇي كەنتاۋ» جشس-نا بارىپ ءوتىنىش جازدىق. سونىمەن, 2020 جىلى مودەرنيزاتسياعا ىلىندىك. مەردىگەر كومپانيانىڭ جۇمىسى تۇرعىندار كوڭىلىنەن شىقتى. ءبىزدىڭ ۇسىنىستارىمىزدى ەسكەرىپ, جۇمىستى ساپالى اتقارادى. جالپى, جەرگىلىكتى بيۋدجەت باعدارلاماسى بولعاننان كەيىن قايتارىمدى نەسيە قاراجاتىنىڭ پايىزى جوق. وسى جاعى دا بىزگە قولايلى بولىپ وتىر, – دەيدى كەنتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى مايرا اپاي.
شاھاردا توزىعى جەتكەن ۇيلەردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى وسىلايشا كەزەڭ-كەزەڭىمەن اتقارىلۋ ۇستىندە. ال بيىل 37 كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەكشى. اتالعان جوندەۋ جۇمىسىنا مەملەكەت تاراپىنان 1,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن قالامىزداعى 4-5 قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ 90 پايىزىنا قايتارىمدى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بيىلعى جىلى كەندى شاھاردىڭ 2-3 قاباتتى ۇيلەرىنە جوندەۋ جۇمىستارىن جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتالادى. قالا ىشىندەگى كوپپاتەرلى ۇيلەردىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى بىتكەننەن كەيىن قالاعا قاراستى اۋىلدارداعى 2 قاباتتى ۇيلەرگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. اششىساي, بايىلدىر, حانتاعى اۋىلدارىندا سالىنعان ۇيلەردىڭ كوپشىلىگى سوناۋ سوعىس جىلدارىندا 1941 جىلدارى سوعىلىپتى. قالاعا قاراستى اۋىلدىق جەردە 34 ەكى قاباتتى ءۇي بار. ونىڭ 18-ءى – كوممۋنالدىق مەنشىكتەگى ۇيلەر. ال 6 ءۇي جارامسىز بولىپ تابىلادى. سوندا شامامەن 6-8 ۇيگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلەدى دەپ جوسپارلانعان.
راۋشان پەرنەحانقىزى
تۇركىستان وبلىسى,
كەنتاۋ قالاسى