بار تاپقانىن بالا-شاعاسىنىڭ قۋانىشىنا ەش ويلانباستان شاشا سالاتىن قازاقتىڭ توي شىعىنى جىلدان-جىلعا ءوسىپ بارادى. مۇنى ءبىرسىپىرا توي وتكىزۋ اگەنتتىكتەرى دە راستاپ وتىر.
بىراق «قۋ باس دومالايتىن» تويشىل اعايىنعا بۇل دا تۇساۋ بولا الماي تۇرعان سىڭايلى. پاندەميا ۋاعىندا ءسال تۇرالاعان توي بيزنەسى قازىر قايتادان بۇرىنعى سوقپاعىنا قايتا ءتۇستى. ساقتىققا ۇيرەتكەن سول كۇندەر دە بىزگە ساباق بولماعان سياقتى. ماسكا كيىپ, مەيرامحانالاردىڭ ارتقى ەسىگىنەن جاسىرىن كىرىپ «توي تويلاتقان» قازاقتى ەندى جۇگەندەپ ۇستاۋ جوسىقسىز. سودان با ەكەن, قازىردە سەنبى-جەكسەنبى كۇندەرى بوس تۇرعان مەيرامحانا كورمەيسىڭ...
ارينە, توي-قۋانىشتىڭ بولعانىنا, رەتى كەلسە كوبەيگەنىنە نە جەتسىن! تەك دىڭكەلەتەتىنى – داراقىلىق. كوپ جاعدايدا استا-توك شابىلىس تەك ەكى جاستىڭ قالاۋى ءۇشىن عانا ەمەس, كەلگەن قوناقتاردىڭ قالاي كوڭىلىن تاۋىپ, كوز قۋانىشتارىنا اينالامىن دەگەن جالعان ابىروي ءۇشىن دە جاسالىنىپ جاتاتىنى بەلگىلى.
ءبىز قۋانىشتىڭ ۇلكەنى دەپ جۇرگەن ۇيلەنۋ تويىنان باستاپ, ەڭ كىشى توي – ءتىلاشار مەن بالانى قىرقىنان شىعارۋدىڭ دا ءوز «بيۋدجەتى» مەن شاقىراتىن ورتاسى بولادى. ەندى وسىلارعا ءسال-ءپال توقتالىپ وتسەك. بىزدەگى توي-اگەنتتىكتەرى بەرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ەلدە ەكى جاستىڭ ۇيلەنۋ تويىنا ورتاشا ەسەپپەن 200 ادامنان باستاپ قوناق شاقىرىلادى دەپ قاراستىرىلسا, تيىسىنشە تىلاشارعا 100-ءدىڭ و جاق, بۇ جاعىندا قوناق جينايدى ەكەنبىز. تويعا 500 ادام شاقىرعان توي يەلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى ناقتى ودان ازداۋ مولشەردەگى جان باسىنا اس دايارلايدى ەكەن.
تويدىڭ وتەتىن ۋاقىتىنا قاراعاندا وعان دايىندالعان ۋاقىت ۇزاعىراق. ەڭ ءبىرىنشى تويحانا تاڭداۋدان باستالاتىن تىنىمسىز جۇگىرىستىڭ سوڭى كەلەسى كۇنى كورشىلەرگە بەرىلەتىن «كەلىن شايدان» كەيىن عانا اياقتالادى ەكەن. ارتىنان قۇتتى بولسىن ايتىپ ۇزدىك-سوزدىق كەلىپ جاتاتىن ءبىردى-ەكىلى قالىپ قوياتىن قوناقتى ەسەپكە الماعاننىڭ وزىندە.
الدىمەن تاڭدالاتىن تويحانا تۋرالى ايتا كەتسەك. بىزدەگى تويحانا زالى ءۇش تۇرگە بولىنەدى. ولار: ۇلكەن زال – 96-540 ادام, ورتا زال – 72-96 ادام جانە كىشى زال 72 ادامعا دەيىن. استانا قالاسى بويىنشا تويحانالاردا ەڭ ارزان باعا جۇمىس كۇندەرى 4500 بولسا, سەنبى-جەكسەنبىدە ۇستىنە 3000 تەڭگە قوسىلىپ, 7500 بولادى. ونىڭ ىشىنە: ۇستەل مەن ورىندىق بەزەندىرىلۋى, جەكە جاستارعا باننەر, تويتاباق, داستارقان ءمازىرى, ءار ۇستەلگە داياشىلار مەن ولاردى باقىلايتىن اكىمشىلىك كىرەدى. بۇل قاراجاتتان بولەك, ەڭ از دەگەندە, 80 مىڭ تەڭگە تويحانانىڭ بەزەندىرىلۋىنە, ياعني كىرەبەرىسى مەن قوناقتار ءتىزىمى جازىلاتىن تاقتالار ءۇشىن الىنادى. شاي جابدىقتارى مەن جەمىس-جيدەكتەر, جىلقى ەتى سىندى ۇستەلگە قويىلاتىن تاعامداردى توي يەلەرى بولەك اكەلەدى. ءار ۇستەلگە تاراتىلاتىن تويباستار قوسىلادى. وعان سالىناتىن ەڭ ارزان زات كەمى 150 تەڭگەدەن باستالادى دەگەننىڭ وزىندە 155 مىڭنىڭ ار جاق, بەر جاعى. تامادا – حالال توي ءۇشىن 300 مىڭ جانە جاستار ءۆالسى كەزىندەگى ءتۇرلى شوۋ باعدارلامالار ءۇشىن جەكە توپقا 200 مىڭ كولەمىندە تولەنەدى. شاڭىراق كوتەرگەن ەكى جاستىڭ ءومىرى تۋرالى فيلمدەر مەن ساپالى سۋرەتتەر ءتۇسىرۋدى دە نازاردان تىس قالدىرماساق, بۇل جۇمىستىڭ قۇنى – 150-200 مىڭ تەڭگە. ەڭ كىشى تويدىڭ تورتى 2 قاباتتى دەسەك, ونىڭ باعاسى 50 مىڭنان جوعارى. ءبارىن قوسىپ ءار ۇستەلدە 12 ورىن دەپ العاندا 30-40 ۇستەل تولاتىن تويعا 5-6 ميلليوننان كەم قاراجات كەتپەيتىن بولىپ تۇر. تويعا ءتۇرلى ساحنا جۇلدىزدارىن شاقىرسا, اربىرىنە 1 ميلليوننىڭ ۇستىندە قوسىلاتىنىن تاعى ەسكەرىڭىز. توي كويلەكتەرى, شاش ۇلگىلەرى, بەت-ءجۇزدى ارلەۋ, قۇدالىق ءۇشىن ءۇيدى جوندەپ-جاسقاۋ, ايتا بەرسەڭ تولىپ جاتىر. ۇلكەن تويعا دەيىن قىزدىڭ «قالىڭ مالىن» تولەۋ, «قۇدالىق», بولاشاق كەلىنگە ارناپ التىن سىرعا تاعۋ جانە اتا-اناسى مەن اعا-جەڭگەلەرىنە «كيىت» كيگىزۋ دەگەن دە ىرىم-جورالعىلارىمىز بار. جالپى, توي قىزىعى مۇنىمەن دە تاۋسىلماق ەمەس...
بۇگىنگى بۋىننىڭ تىلەگى: ميلليونداپ كەتەتىن قاراجاتتى مۇمكىندىگىنشە ەكى جاستىڭ عانا يگىلىگى ءۇشىن جۇمسايتىن كۇندەر تۋسا... سول ارقىلى جاڭادان قۇرىلعان وتباسىنىڭ تاتۋلىعىن كۇشەيتكەنىمىز بارىنەن ابزالىراق.
گۇلميرا كۇزەمباەۆا,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى
ەۇۋ ستۋدەنتى