وقۋ جىلى اياقتالدى

بيىلعى وقۋ جىلى جاڭالىعى كوپ­ كەزەڭ رەتىندە تاريحتا قال­عا­نى­ راس. اۋەلى جىلداعى ءداستۇر بۇزى­لىپ, مەكتەپتەگى وقۋ العاش رەت 31 ما­مىرعا دەيىن سوزىلىپ, سوڭعى قو­ڭىراۋ 1 ماۋسىمدا سوعىلدى. وسى ءبىر جاڭاشىلدىق قوعامدا قى­زۋ­ تالقىلانعانىن دا ەسكە سا­لا كەتەيىك. قالاي دەسەك تە, وتان­­دىق ءبىلىم سالاسى اتالعان جا­ڭا­­شىلدىق ارقىلى جاڭا كەزەڭ­گە­­ قادام باسقانداي اسەر قال­­دىر­­دى. مۇنداي قادامنىڭ نە ءۇشىن جاسالعانىن وقۋ-اعارتۋ مي­نيس­­ترلىگىنىڭ ءباسپاسوز حاتشى­سى مەرەكە امانگەلدىقىزى ءتۇسىندىرىپ بەردى.

– وسىدان ءۇش جىل بۇرىن پان­دە­مياعا بايلانىستى ومىرىمىزدە ۇل­كەن وزگەرىس بولعانى بەلگىلى. ءماج­بۇرلى قاشىقتان وقىتۋ كەزەڭى ءبىلىم­نىڭ ساپاسى مەن كولەمىنە, بالا­لاردىڭ ەموتسيونالدىق جاع­دا­يىنا ايتارلىقتاي كەرى اسەر ەت­تى. مۇنى حالىقارالىق زەرتتەۋ­لەر­ دە دالەلدەپ وتىر. ءبىلىم سالا­­سىنداعى ولقىلىقتاردىڭ ور­نىن تولتىرۋ, ءبىلىم جۇيەسىن كۇ­شەيتۋ ءۇشىن وقۋشىلاردىڭ مۇد­دەسىن قورعاي وتىرىپ, سالاعا تۇزە­تۋ ەنگىزۋ قاجەتتىلىگى تۋىندا­دى.­ 2021­-2022 وقۋ جىلىنداعى وسىن­داي­ شەشىمدەردىڭ ءبىرى وقۋ جى­لىن 36 اپتاعا دەيىن ۇزارتۋ بول­دى. بۇل شەشىم بىردەن قابىل­دان­بادى. ول ءۇش جىل بويى زەردە­لەن­دى. 2022 جىلدىڭ تامىز ايىن­دا­ ءبىلىم بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك جال­پى­عا مىندەتتى ستاندارتى, وقۋ باع­دار­لاماسى مەن ۇلگىلىك وقۋ جوس­پارلارى بەكىتىلدى. مينيسترلىك, ورتا ءبىلىم بەرۋ كوميتەتى, ادىستەمەلىك كابينەتتەر ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, نۇسقاۋلىق ادىستەمەلىك حاتتار جولدادى. بۇدان بۇرىن دا حابارلانعانداي, وقۋشىلاردىڭ اتا-انالارىنان دا بەس كۇندىك وقۋ اپتاسىنا كوشىرۋ تۋرالى وتىنىشتەر تۇسكەن بولاتىن. تيىسىنشە ۇسىنىس ساراپشىلار قاۋىمداستىعىمەن كەلىسىلە وتىرىپ, بارلىق سەنبىلىك ساباقتار قالعان بەس كۇنگە اۋىستىرىلدى, وقۋ باعدارلامالارىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. وسىلايشا, مەكتەپتەر­دە­ وقۋ جىلىن 31 مامىرعا دەيىن ۇزار­تۋ وقۋشىلاردىڭ كۇندەلىكتى وق­ۋ جۇكتەمەسىن ازايتتى. ايتا كەتەرلىگى, وقۋ جىلىنىڭ ۇزاق­تى­عىن­ سوزعانىمىزبەن, سالىستىرما­لى­ تۇردە ءبىزدىڭ ەلدە دەمالىس كە­زە­ڭى ەڭ ۇزاق بولىپ قالىپ وتىر. جاز مەزگىلىندەگى دەمالىستىڭ ۇزاق­تىعى 13 اپتادان اسادى, ال الدىڭ­عى قاتارلى ەلدەردە جازعى دەمالىس كەزەڭى 7-9 اپتادان دا از, – دەيدى مەرەكە امانگەلدىقىزى.

سونداي-اق ول وقۋ-اعارتۋ مي­نيس­ترلىگى تۇراقتى نەگىزدە الەۋ­­مەتتىك جەلىگە مونيتورينگ جۇر­­گىزەتىنىن, ۆەدومستۆوعا وقۋ جى­لى­نىڭ­ اياقتالۋ مەرزىمىن قايتا قاراۋ تۋرا­لى وتىنىشتەر ءتۇسىپ جاتقانىن ايتتى. «وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, وسى وقۋ جىلى كەزەڭىندە ساراپشى­لار­دان قۇرالعان كو­ميس­سيا سارا­پ­تاما جۇرگىزگەنىن, ونىڭ قورى­تىندىسىن شىعارۋ تولىق وقۋ تسيك­لىن, ياعني 36 اپتانى اياقتاۋدى تالاپ ەتەتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. جاڭا­شىلدىقتاردى ەنگىزۋگە بايلانىستى ءبىلىم ساپاسى باعالانىپ, وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ناتيجەلەرى سالىستىرىلادى. كوميسسيا بۇل ماسەلەنى تولىققاندى زەردەلەۋ ۇستىندە. تۇبەگەيلى شەشىمدى سا­راپ­شىلار قاۋىمداستىعى عانا­ قابىل­داي الادى جانە ول ءبىرىن­شى­ كەزەكتە بالالارىمىزدىڭ مۇد­دە­سىن كوزدەيتىن بولادى», دەپ ناق­تى­لا­دى­ مينيسترلىك وكىلى.

سونىمەن بيىلعى وقۋ جىلىن رەس­پۋبليكا بويىنشا 3 ملن 700 مىڭنان استام وقۋشى اياقتادى. 172 مىڭ تۇلەك 11-سىنىپتى ءتامام­دادى. ونىڭ 6 مىڭ 800-ءى­ – «التىن بەلگى» ۇمىتكەرى. ال 9-سى­­نىپ­تى 288 مىڭنان استام تۇ­­لەك اياقتادى. 1-10 سىنىپتار ارا­لىعىنداعى بالالاردىڭ 85,3 پا­يىزى جازعى دەمالىسپەن جانە ساۋىق­تىرۋمەن قامتىلاتىن بولا­دى. بۇل دەگەنىمىز – 2 ملن 800 مىڭ با­لا. ونىڭ ىشىندە جەكەلەگەن سا­نات­تاعى وتباسىلاردىڭ 500 مىڭ بالا­سى بار.

بالالار دەمالىسىن ۇيىم­داستىرۋ ءۇشىن 218 قالا سىر­تىن­داعى جانە 10 200 مەكتەپ جا­نىن­داعى, پروفيلدىك, شاتىرلى لا­گەرلەر جۇمىس ىستەيتىن بولادى.­ سونىمەن قاتار «ەتنواۋىل», «جاز­دىق جولداما» جوبالارى ىسكە اسىرىلادى. جەتەكشى ۋنيۆەرسي­تەت­تەر جانىنداعى جازعى جانە وليم­پيادالىق رەزەرۆ مەكتەپتەرى جۇمىس ىستەيدى. جازعى دەمالىستا 1 ملن 400 مىڭ بالا ءۇشىن قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى سەكتسيالار مەن ۇيىرمەلەر اشىلادى. عىلىمي-تەحنيكالىق, مۋزىكالىق, كوركەمدىك, ەكولوگيالىق, تۋريستىك جانە باسقا دا باعىتتارداعى 11 مىڭ ۇيىرمە بالالاردى قابىل­داي­دى. سونداي-اق بالالار «جاسىل ەل»­ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە كوگال­داندىرۋمەن شۇعىلدانادى, ەلىمىز­دىڭ كيەلى جەرلەرىنە ساياحات­تاپ, سپورتتىق جاتتىقتىرۋ جيىن­­دارىندا شىنىعادى, تىلدىك كۋرس­تار­عا قاتىسا الادى.

1-10 سىنىپ وقۋشىلارى دەما­لىس­قا شىقتىق دەپ قۋانىپ جاتسا, 11-سىنىپ تۇلەكتەرى ءۇشىن جاۋاپتى­ كە­زەڭ باستالدى. ولار جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ گرانتىنا يە بولۋ ءۇشىن ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستى­لەۋدەن وتەدى. بۇعان دەيىن جاز­عا­­نىمىزداي, بيىل تۇلەكتەر 5 مار­تە تەست تاپسىرا الادى. الايدا سو­نىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى – نەگىزگى ۇبت. ويتكەنى ءدال وسى سىناقتىڭ ناتيجەسىندە ءبىلىم گرانتتارى ۇلەستىرىلەدى. نەگىزگى ۇبت وسى جىلدىڭ 18 مامىرىندا باستالعانىن بىلەمىز. ول 5 شىلدەگە دەيىن جالعاسادى. بيىل 166 مىڭ تالاپكەر نەگىزگى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋگە ءوتىنىش بەرگەن. ولار بۇل سىناقتى ەكى مارتە تاپسىرا الادى. ءسويتىپ, ەڭ ۇزدىك ناتيجەمەن گرانت كونكۋرسىنا قاتىسا الادى. نەگىزگى ۇبت-عا قاتىسۋشىلاردىڭ 75 پا­يى­زى سىناقتى قازاق تىلىندە, 25 پا­­يىزى ورىس تىلىندە, 243-ءى­ اعىل­شىن­ تىلىندە تاپسىرۋعا ءوتىنىش بىلدىرگەن.

– تەستىلەۋ فورماتىندا وزگەرىس جوق. پاندەر سانى وزگەرىسسىز قالدى, ياعني ءۇش مىندەتتى جانە ەكى بەيىندىك ءپان, بارلىعى 120 تەست­ تاپسىرماسى. ەڭ جوعارى ۇپاي­ – 140. تەستىلەۋدىڭ جالپى­ ۋاقىتى – 4 ساعات (240 مينۋت). سونىمەن قاتار ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالا­لارعا قوسىمشا 40 مينۋت بەرى­لەدى. ۇبت تاپسىرمالارىنىڭ قۇرى­لى­مىن­دا وزگەرىستەر بار. تەست تاپسىرمالارىندا ديستراكتورلار سانىن (جاۋاپ نۇسقالارى) قىسقارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ءبىر دۇرىس جاۋابى بار تەست تاپسىرما­لا­رىندا نۇسقالار سانى 5-تەن 4-كە دەيىن, ءبىر نەمەسە بىرنەشە دۇ­رىس جاۋابى بار تەست تاپسىرما­لا­رىن­دا ء(ۇش دۇرىس جاۋاپتان كوپ ەمەس) نۇسقالار سانى 8-دەن 6-عا دە­يىن ازايدى. 2022-2023 وقۋ جىلىنان باستاپ «ينفورماتيكا» ءپانى ۇبت بەيىندىك پاندەر كوم­بي­ناتسياسىنىڭ تىزىمىنە ەنگى­زىل­­دى. وسىعان بايلانىستى «ينفور­ما­تيكا مۇعالىمدەرىن دايارلاۋ», «اقپا­راتتىق تەحنولوگيالار», «اقپا­راتتىق قاۋىپسىزدىك» ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ توپتارىنا تۇسۋشىلەر «ماتەماتيكا-ينفور­ماتيكا» كومبيناتسياسى بويىن­شا ۇبت تاپسىرادى, – دەدى عى­لىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمي­نيسترى قۋانىش ەرعاليەۆ.

ەسكە سالا كەتەيىك, مەملەكەت باس­شىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ­ تاپسىرماسى بويىنشا بيىل­عى­ بارلىق گرانتتىڭ 60 پايى­زى­ ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق مامان­دىق­تارعا بولىنگەن. جوعارى جانە جو­عارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ­دىڭ بارلىق دەڭگەيىنە وقۋعا بولىن­گەن ءبىلىم گرانتتارىنىڭ جالپى سانى 88 مىڭدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە باكالاۆرياتتا وقۋ ءۇشىن 73 مىڭ­ گرانت, ماگيستراتۋراعا – 13 مىڭ,­ دوكتورانتۋراعا – 1 890 گرانت ءبولى­نىپ وتىر.