تسيفرلىق سالاداعى ورتاق جوبالار

فرانتسياعا جۇمىس ساپارىمەن بار­عان ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيا­لار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋسين ساپاردىڭ ءساتتى ورىلگەنىن ايتتى. مۇنداعى نەگىزگى ماقسات – قازاق­ستان ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار سالا­لار­داعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ ءارى يننوۆاتسيالاردى دامىتۋ. كەزدەسۋلەر اياسىندا تسيفرلاندىرۋ, اەروعارىش ونەركاسىبى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق, سونداي-اق قولجەتىمدىلىگى قيىن لوكاتسيا­لار ءۇشىن ينتەرنەت قىزمەتتەرىن ۇسى­نۋداعى ينكليۋزيۆتىلىكتى دامىتۋ ما­­سە­لەلەرى پىسىقتالعان. وسىلايشا, ەلى­مىز­دىڭ فرانتسياداعى ەلشىلىگىنىڭ قول­داۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان ساپار قوس تاراپ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن تاجىريبە الماسۋدى نىعايتۋداعى ماڭىز­دى قادام بولدى.

ساپار اياسىندا باعدات مۋسين ەكو­نو­ميكالىق دامۋ جونىندەگى قازاق­ستان – فرانتسيا ۇكىمەتارالىق كوميسسيا­سى­نىڭ تەڭ توراعاسى, سىرتقى ساۋدا, ەكو­نو­ميكالىق تارتىمدىلىق جانە شەت­ەلدەگى فرانتسۋز ازاماتتارىنىڭ ىستەرى جونىندەگى مينيستر-دەلەگات وليۆە بەشت­پەن, سونداي-اق تسيفرلاندىرۋ, اەرو­عارىش ونەركاسىبى سالاسىنداعى جەتەكشى كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارىمەن جانە اەروعارىش تەحنولوگيالارى سالاسىنداعى ساراپشىلارمەن كەزدەسۋ وتكىزدى.

– قازاقستان فرانتسيا ءۇشىن ەلدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى ستراتەگيالىق ارىپتەس سانالادى. سونىمەن قاتار عارىش ونەر­كاسىبى جانە تسيفرلاندىرۋ سياقتى عى­لىمدى قا­جەت ەتەتىن سالالارداعى باي­لانىستاردى دامىتۋ دا ماڭىزدى, – دەدى وليۆە بەشت.

سونىمەن «Thales Alenia» وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا «KazSat» سپۋتنيكتەرىن جانە پايدالانۋ مەرزىمىن اياقتايتىن قاشىقتان زوندتاۋ سپۋتنيكتەرىن الماس­تىرۋ ءۇشىن بايلانىس سپۋتنيكتەرىن قۇرۋ سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالاردىڭ پەرس­پەكتيۆالارى, ال «Airbus Defence and Space» وكىلدەرىمەن بولعان باسقوسۋدا قۇ­راس­تىرۋ-سىناۋ كەشەنىن دامىتۋ جانە سپۋتنيكتەردى ءوندىرۋ ماسەلەلەرى تال­قىلاندى. ناتيجەسىندە, قازاقستان فرانتسۋز ماماندارىمەن بىرلەسىپ, بايلانىس سپۋت­نيكتەرىن شىعارۋدى كوزدەپ وتىر. ال­عاشقى وتاندىق قۇراستىرۋ اپپاراتىن 2026 جىلى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان.

سونىمەن قاتار ب.مۋسين فرانتسۋز ارىپ­تەستەرىمەن ەكى ەلدىڭ تسيفرلاندى­رۋ سالا­سىن دامىتۋعا باعىتتالعان جوس­پار­لار مەن باعدارلامالاردى تالقى­لادى. اتاپ ايتقاندا, مينيستر تسيفر­لىق ينفراقۇرىلىمداردىڭ, جاساندى ينتەل­لەكت, كيبەرقاۋىپسىزدىك جانە تسيفر­لىق پلاتفورمالاردى دامىتۋدىڭ ماڭىز­دىلىعىنا توقتالدى.

سونداي-اق ءبىزدىڭ دەلەگاتسيا «One Web», «ReOrbit» جانە «SES» كومپا­نيا­لارىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. وندا شال­عايداعى ەلدى مەكەندەردى بايلا­نىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تسيفرلىق مۇم­كىندىكتەرگە تەڭ قولجەتىمدىلىك جاساۋ جولدارى پىسىقتالدى. اتالعان كومپانيالار ۇسىناتىن تومەن وربيتالىق سپۋتنيكتىك توپتاردىڭ كومەگىمەن قولجەتىمدىلىگى قيىن لوكاتسيالاردى ينتەرنەتپەن قام­تاما­سىز ەتۋ ءۇشىن ءارتۇرلى ستراتەگيالار مەن تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى تال­قىلادى.

ب.مۋسين بۇل كەزدەسۋلەر مەن كە­لىس­­سوز­دەر قازاقستان مەن فرانتسيا ارا­سىن­داعى تسيفرلاندىرۋ, عارىش, اەرو­عارىش تەحنولوگيالارى سالاسىنداعى ىنتى­ماقتاستىقتى نىعايتۋعا, سونداي-اق ازا­مات­تاردىڭ بارلىعى ءۇشىن نەعۇرلىم قول­جەتىمدى جانە ينكليۋزيۆتى تسيفرلىق ور­تانى قۇرۋعا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىم ءبىل­دىردى.

وليۆە بەشت اۋە جولاۋشىلارى تۋرالى دەرەكتەردى جيناۋ جۇيەسىن ىسكە اسى­رۋعا جاردەمدەسكەنى ءۇشىن ءبىزدىڭ تا­راپقا العىسىن ءبىلدىردى. ەستەرىڭىزگە سالا كە­تەيىك, «Idemia» كومپانياسى قازاق­ستاندا «Qazaqstan Identity & Security» (QIS) بىر­لەسكەن كاسىپورنى ارقىلى اۋە جولاۋشىلارى جايلى دەرەكتەردى جيناۋ بويىنشا اقپاراتتىق جۇيەنى (APCAS) ەنگىزۋ جوباسىن ىسكە اسىرىپ جاتىر. قا­زىرگى ۋاقىتتا بۇل جوبا تاجىريبەدەن ءوتۋ ۇستىندە.

– مينيسترلىك تسيفرلىق داۋىردە تۇ­راقتى ءوسۋ مەن دامۋدى قامتاماسىز ەتىپ, كەلىسىلگەن يدەيالار مەن جوسپارلاردى ىسكە اسىرۋعا بەلسەندىلىك تانىتا وتىرىپ ءوز جۇمىسىن جالعاستىرادى. قازاقستان مەن فرانتسيا اراسىنداعى تسيفرلاندىرۋ, عارىش, اەروعارىش تەحنولوگيالارى جانە شالعايداعى ەلدى مەكەندەردى بايلانىس­پەن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ارىپ­تەستىكتى نىعايتۋ – ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن تسيفرلىق ترانسفورماتسيا مەن تۇراقتى دامۋعا قول جەتكىزۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام, – دەدى ب.مۋسين.

سونداي-اق وسى ساپار اياسىندا وتاندىق جوبالار فرانتسيادا ورنالاسقان الەمدەگى ەڭ اۋقىمدى «Station F» ستارتاپتار ين­كۋباتورىنىڭ قۇرامىنا كىرگەنىن اتاپ وتەيىك. ساپار بارىسىندا ءبىزدىڭ دەلەگاتسيا «Station F» جانە «Thales Digital Factory» تسيفرلىق فابريكاسىنا باردى. وندا فران­تسۋز ستارتاپتارىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدە­سۋلەر, سونداي-اق «Astana Hub» مۇمكىن­دىكتەرى مەن جەتىستىكتەرىنىڭ تۇساۋ­كەسەرى وتكىزىلدى. وتاندىق «iDos Games», «Verigram», «Cerebra» جانە «Alaqan» سە­­كىلدى ستارتاپتار دا كەزدەسۋگە قاتى­سىپ, ءوز جۇمىستارىن تانىستىردى. سىرت­قى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ يننوۆاتسيا­لار جانە سەرپىندى تەحنولوگيالار جونىن­دەگى كەڭەسشىسى دجەرەمي ەل حاتيب ستارتاپ­تارعا جەكە قولداۋ كورسەتۋدى جانە ينۆەس­تورلار مەن فرانتسيانىڭ اكسەلەراتسيا باعدارلامالارىنا شىعارۋدى ۇسىندى.

وسى كەزدەسۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاراپتار قازاقستان مەن فرانتسيانىڭ ودان ءارى ىنتىماقتاستىعى تۋرالى كەلى­سىمگە كەلدى. اتاپ ايتقاندا, وتاندىق ستارتاپتار ءۇشىن «Station F» ينكۋباتسيالىق جانە اكتيۆاتسيالىق باعدارلامالارىنا «Fast track» ۇيىمداستىرىلادى. بۇل ءبىز­دىڭ جوبالارعا ەرەكشە نازار اۋدارى­لاتىنىن كورسەتەدى. ياعني وتاندىق جوبالار جەكە تارتىپپەن قارالىپ, فرانتسۋز ينۆەستورلارى مەن كورپوراتسيالارىنا ۇسىنىلادى ءارى فرانتسيا نارىعىنا شىعۋعا كومەك الادى.

بۇدان بولەك «Astana Hub» جانە «Station F» اراسىندا ءوزارا تاجىريبە الما­سۋ تۋرالى ۋاعدالاستىقتارعا قول جەت­كى­زىلدى. بۇل بىزگە ەۋروپالىق ساراپ­شىلارمەن ىنتىماقتاسۋعا جانە ەۋروپالىق نارىققا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق قا­زاقستان «Astana Hub» بازاسىندا «Thales Digital Factory» تاجىريبەسىن ەن­گىزۋگە نيەتتى. بۇل قادام وتاندىق كور­پوراتسيالارعا كومپانيالاردىڭ قاجەت­تىلىكتەرىن وتەيتىن ستارتاپتاردى ىرىكتەۋگە, كومپانيا ساراپشىلارىمەن بىرلەسىپ ازىرلەنگەن اكسەلەراتسيالاردان وتۋگە جانە جەدەلدەتىلگەن ۇلگى بويىنشا كورپوراتسيالارمەن بىرگە وسۋگە, كەلىسىمشارتتار جاساۋعا جول اشادى.

«Station F» – الەمدەگى ەڭ ءىرى ستارتاپ-كام­پۋس ءارى پاريج قالاسىندا ورنالاسقان جەتەكشى حالىقارالىق كاسىپكەرلىك جانە يننوۆاتسيالىق ورتالىق. 34 مىڭ شارشى مەتردەن استام اۋماقتى الىپ جاتقان «Station F» ستارتاپتاردىڭ, ينۆەستورلار جانە كورپوراتيۆتىك سەرىكتەستەردىڭ ءوسۋىن ىن­تالاندىراتىن جانە يننوۆاتسيالىق يدەيا­لاردىڭ دامۋىن قولداۋ ءۇشىن جينالا­تىن ىنتىماقتاستىق ورتا سانالادى. ونى پرەزيدەنت ەممانۋەل ماكرون 2017 جىل­دىڭ ماۋ­سىمىندا رەسمي تۇردە اشقان بو­لاتىن.

ال «Thales Group» – اەروعارىشتىق, اسكەري جانە تەڭىز قولدانبالارىنا ارنال­عان اقپاراتتىق جۇيەلەردى شىعاراتىن حالىقارالىق ونەركاسىپتىك توپ. باس كەڭسەسى پاريج ماڭىنداعى كۋربەۆۋا كوممۋناسىندا ورنالاسقان. كومپانيانىڭ 50-دەن استام ەلدە كەڭسەسى بار. ال قىزمەتكەرلەر سانى 80 مىڭنان كوپ. اسكەري ماقساتتاعى ءونىمدى ساتۋ كولەمى بويىنشا (كىرىستىڭ 53 پايىزىن قۇرايدى) كومپانيا 2021 جىلى الەمدە 16-ورىنعا يە بولدى.