ەلوردادا ءدال وسىنداي اتاۋمەن كونفەرەنتسيا ءوتتى. وعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى التاي كولگىنوۆ قاتىستى. جيىندا ءبىلىم سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر قوزعالدى.
ا.كولگىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى پەداگوگتەردى قولداۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. كوپتەگەن ماڭىزدى شەشىم قابىلداندى. ايتالىق, پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى زاڭ كۇشىنە ەندى, ۇستازداردىڭ جالاقىسى ءۇش جىلدا ەكى ەسە ارتتى, قاعازباستىلىق ەكى ەسە ازايدى.
– ءبىلىم جۇيەسىندە بىرلەسكەن جەدەل شەشىمدى تالاپ ەتەتىن ءالى دە بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلە بار. ماسەلەن, قازىرگى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋدەگى ورىن تاپشىلىعى. وعان قوسا وڭىرلىك بولىنىستە ءبىلىم ساپاسىنىڭ الشاقتىعى بايقالادى, ياعني وڭىرلەردەگى ءبىلىم ساپاسى ءارتۇرلى بولىپ وتىر. سونداي-اق وڭىرلەردە پەداگوگتەردىڭ جانە باسقارۋ كادرلارىنىڭ تاپشىلىعى بايقالادى. شالعايدا ورنالاسقان 3 مىڭ مەكتەپ جىلدام ينتەرنەتكە قول جەتكىزە الماي وتىر. جوعارى وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرىنىڭ جاتاقحاناعا قاجەتتىلىگى سەزىلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا 70 مىڭ ورىن تاپشىلىعى بار. حالىقارالىق زەرتتەۋ ناتيجەسى بويىنشا قالا مەن اۋىل اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ الشاقتىعى 38 ۇپايدى قۇرايدى. ۇكىمەت پەن ورتالىق جانە جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ الدىندا حالىقارالىق ستاندارتتارعا جەتۋ مىندەتى تۇر. بۇل ءۇشىن كوپ جۇمىس ىستەۋ كەرەك. ۇكىمەت ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, وقۋ ساپاسىن جاقسارتۋ, تاربيە جۇمىسىن كۇشەيتۋ, پەداگوگ ماماندىعىنىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ بويىنشا ۇلكەن جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر, – دەدى ا.كولگىنوۆ.
اتالعان ماسەلەلەردى جۇيەلى شەشۋ ءۇشىن بيىل ەكى ماڭىزدى تۇجىرىمداما قابىلدانعان. ءبىرىنشىسى – مەكتەپكە دەيىنگى, ورتا, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك وقىتۋدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى, ەكىنشىسى – جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ دامۋى. پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا جايلى مەكتەپتەر ازىرلەنگەن.
– تاپشىلىق ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن 2026 جىلعا دەيىن وقۋشىعا ارنالعان 1,5 ملن ورنىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ولاردىڭ ءبىر بولىگى «جايلى مەكتەپ ۇلتتىق جوباسى بويىنشا سالىنادى. باسقا بولىگى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ قورى ارقىلى تولەنەدى. ناۋرىز ايىندا بۇكىل ەل بويىنشا 72 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا قولداۋ كورسەتتىك. سونداي-اق قولجەتىمدى ينتەرنەت جوباسى ىسكە اسىپ جاتىر. ۇزدىك پەداگوگتەردى تارتۋ بويىنشا ارنايى باعدارلاما ەنگىزىلدى. ء«بىلىم بەرۋ وزگەرىستەرىنىڭ مىڭ كوشباسشىسى» باعدارلاماسى قالىپتاسىپ جاتىر. 2025 جىلعا دەيىن شاعىن قالالاردا, اۋدان ورتالىقتارىندا جانە اۋىلداردا 5 مىڭ مەكتەپ جاڭعىرتىلادى. روبوتتەحنيكا, حيميا, بيولوگيا, فيزيكا, STEM بويىنشا 7 مىڭ زاماناۋي مەكتەپ كابينەتى اشىلادى. بۇل, ارينە, ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتادى. جاتاقحاناداعى ورىن تاپشىلىعى ماسەلەسى 2025 جىلعا دەيىن جىل سايىن 10 مىڭ ورىندى ەنگىزۋ جولىمەن شەشىلەدى, – دەپ ناقتىلادى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
ء«بىلىم بەرۋ وزگەرىستەرىنىڭ مىڭ كوشباسشىسى» باعدارلاماسى تۋرالى وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ ايتىپ بەردى. ء«بىلىم جۇيەسىنىڭ جەتىستىگى مۇعالىمدەر, وقۋشىلار, مەكتەپ ديرەكتورلارى, اتا-انالار, عىلىمي ورتالىقتار, اتقارۋشى ورگاندار اراسىندا كوممۋنيكاتسيانىڭ دۇرىس قۇرىلۋىنا بايلانىستى بولىپ وتىر. وسى ورايدا جاۋاپكەرشىلىكتىڭ دۇرىس قۇرىلۋى ماڭىزدى. اتاپ ايتقاندا, سىنىپ ىشىندە مۇعالىم ءبىلىم ساپاسىنا تولىق جاۋاپتى بولسا, مەكتەپ باسشىسى – مەكتەپ دەڭگەيىندە ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا جانە كوللابوراتسياعا جاۋاپتى. اۋداندىق ءبىلىم بولىمدەرى – اۋداندىق ديرەكتورلار كورپۋسىنىڭ ساپاسىنا, وڭىرلىك ءبىلىم باسقارمالارى – ءوڭىر دەڭگەيىندەگى ديرەكتورلار كورپۋسىنىڭ ساپاسى مەن جالپى باسقارۋىنا جاۋاپتى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا ءبىلىم باسقارۋشىلارىنىڭ جۇيەلى دايارلاۋ باعدارلاماسىن ازىرلەۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىر. بۇل باعىتتا جالپى باسقارۋشى, پەرسونالدى كوشباسشىلىق جانە مەنەدجمەنت داعدىلارىن ۇيرەنۋ باسشىلىق لاۋازىمعا تاعايىندالعان سوڭ جۇرگىزىلەتىنىن كورىپ وتىرمىز. ۋاقىت وتكەن سايىن مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ تاپشىلىعى دا بايقالىپ, ءبىلىم مەكەمەلەرى باسشىلارىنىڭ جالاقىسىن ارتتىرۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. وسىعان وراي پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن ء«بىلىم بەرۋ وزگەرىستەرىنىڭ مىڭ كوشباسشىسى» باعدارلاماسىن ازىرلەپ جاتىرمىز. بۇل جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن باسقارۋ مەن كوشباسشىلىقتىڭ زاماناۋي قۇزىرەتتەرىنە يە بىلىكتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتەدى», دەدى مينيستر.
سالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 2023 جىلدىڭ مامىر ايىنداعى جاعداي بويىنشا رەسپۋبليكادا 340 ديرەكتور جەتىسپەيدى. 144 ديرەكتور زەينەت جاسىنا جاقىنداپ قالعان. سونداي-اق «جايلى مەكتەپ» جوباسى بويىنشا سالىناتىن 401 مەكتەپكە دە ديرەكتورلار قاجەت.
– ەلدەگى ءبىلىم مەكەمەلەرىن تسيفرلاندىرۋ ۇدەرىسىن اۋىل مەكتەپتەرىنەن باستاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرىندەگى الشاقتىقتى جويۋ ءۇشىن 2024 جىلى تسيفرلاندىرۋ باستالعانعا دەيىن بۇل مەكتەپتەردىڭ دەڭگەيىن تەڭەستىرىپ ۇلگەرۋىمىز كەرەك. سوندا 2024 جىلى قىركۇيەكتە تسيفرلاندىرۋ باستالعاندا اۋىل مەكتەپتەرى مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ جاعدايى ءبىر دەڭگەيدە بولادى. بۇل رەتتە اۋىل مەكتەپتەرىن قولداۋ ماقساتىندا بىرنەشە شارا قاراستىرىپ وتىر. جالپى, ەلىمىزدە 5 مىڭنان استام اۋىل مەكتەبى بار. تۇبىندە اۋىل مەكتەپتەرى جالپى قازاقستاندىق ءبىلىم جۇيەسىنىڭ درايۆەرىنە اينالۋى كەرەك. ياعني اۋىل مەكتەپتەرىندە ءبىلىم جوق, ساپا تومەن دەگەننەن گورى بارلىعى ۇلگى الاتىنداي دەڭگەيگە كوتەرۋىمىز كەرەك. بۇل شەشىم جاڭا عانا قابىلدانىپ وتىرعان جوق, ابدەن ءپىسىپ, تولىق قابىلدانعان دۇنيە. بيىلدان باستاپ اۋىل مەكتەپتەرى اراسىندا رەسپۋبليكالىق ءپان وليمپياداسى ۇيىمداستىرىلادى. بۇعان دەيىن كوپ شاعىم بولدى, اۋىل بالالارى رەسپۋبليكالىق وليمپيادالارعا قاتىسا المايدى, رەسپۋبليكالىق فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبى, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى وقۋشىلارىنىڭ اراسىندا كورىنبەي قالادى دەگەن شاعىمدار بولعان. سوندىقتان ارىپتەستەرىمىزدىڭ بولەك وليمپيادا كەرەك دەگەن ۇسىنىسىن قابىلداپ, وسىنداي جاڭالىقتى ەنگىزىپ وتىرمىز, – دەدى ع.بەيسەمباەۆ.
وسى ورايدا 2026 جىلعا قاراي 191 اۋىل مەكتەبى NIS ادىستەمەسىمەن وقيتىن بولادى. بۇل اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرى اراسىنداعى الشاقتىقتىقتى ازايتۋدا NIS ادىستەمەسى ناتيجە بەرە باستادى دەگەن ءسوز.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس زياتكەرلىك مەكتەپتەر جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ قالا مەن اۋىل ءبىلىمى اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى ازايتۋعا نەگىزدەلگەن ماڭىزدى ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋ ۇستىندە. اۋىل مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم ساپاسىنىڭ وزەكتىلىگى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ 2020 جىلى اۋىل مەكتەپتەرىن قولداۋ بويىنشا جوبالارىن باستاۋىنا نەگىز بولدى. «اۋىلدىق ايماقتارداعى تىرەك مەكتەپتەرىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ» جوباسى اياسىندا زياتكەرلىك مەكتەپتەرى 3 نەگىزگى باعىت بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءبىرىنشى باعىت مەكتەپتىڭ قازىرگى جاعدايى مەن نەگىزگى ۇدەرىستەرىن تولىق دياگنوستيكالاۋ مەن زەرتتەۋدى قامتىسا, ەكىنشى باعىت ءار مەكتەپتىڭ انىقتالعان پروبلەمالارى نەگىزىندە تولىق ادىستەمەلىك قولداۋ كورسەتۋ. ال ءۇشىنشى باعىت مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭارتۋعا نەگىزدەلگەن, – دەدى «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ باسقارما توراعاسى ءانۋار جانعوزين.
ونىڭ ايتۋىنشا, NIS ازىرلەگەن ادىستەمەمەن وقىپ جاتقان 17 اۋىلدىق مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ۇلگەرىمى ايتارلىقتاي جاقسارعان. «جوبا ءبىر جىلدان از ۋاقىتقا سوزىلعانىنا قاراماستان, ءبىز ونىڭ تيىمدىلىگىن كورىپ وتىرمىز. پاندىك ءبىلىمنىڭ شىعۋ مونيتورينگىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 4-سىنىپ وقۋشىلارى ماتەماتيكا جانە قازاق ءتىلى پاندەرىنەن ۇلگەرىمدەرى جاقسارعانىن بايقاتتى. ال 8-سىنىپ وقۋشىلارى 9 ءپاننىڭ 7-ەۋىنەن وڭ ديناميكانىڭ بار ەكەنىن كورسەتتى. بۇل حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى. ءبىز وسى باعىتتا مەكتەپتەرمەن جۇمىستى جالعاستىرامىز. سونداي-اق اۋىل وقۋشىلارى قالادا وقيتىن قاتارلاستارىنان قالماي روبوتتەحنيكا وليمپيادالارىنا, پاندىك سايىستارعا, سپورتتىق جارىستارعا قاتىسىپ, جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ ءجۇر. بيىلعى NIS-ءتىڭ ءداستۇرلى ناۋرىز كەزدەسۋلەرىندە 13 اۋىل وقۋشىسى 3D بيوپرينتينگ, اقىلدى پروتەزدەر جانە بيوينتەرفەيس سالاسىنداعى عىلىمي جوبالارىن ۇسىندى, دەدى ءا.جانعوزين.
ايتا كەتەيىك, ء«بىلىمدى ۇرپاق – ءبىلىمدى ەل» كونفەرەنتسياسىن «قازاقستان حالقىنا» قورى ۇيىمداستىردى. جيىن قوردىڭ ىسكە اسىرىپ جاتقان قايىرىمدىلىق باعدارلامالارىن تانىستىرۋ جانە تالقىلاۋ, ءتيىمدى باستامالاردى ايقىنداۋ, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋدى قاراستىرۋ ديالوگ الاڭىنا اينالماق.