پۋليتتسەر سىيلىعى (Pulitzer Prizes) – جىل سايىن نيۋ-يوركتەگى كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتىندە تاعايىندالاتىن اقش-تىڭ جۋرناليستيكا, ادەبيەت جانە مۋزىكا سالاسىنداعى بەدەلدى ماراپاتى. ونىڭ نەگىزىن قالاعان – امەريكالىق جۋرناليست جانە باسپاگەر دجوزەف پۋليتتسەر. وسى سىيلىقتى ۇسىنۋ تۋرالى دج.پۋليتتسەر 1904 جىلعى وسيەتىندە جازىپ كەتكەن.
1917 جىلدان باستاپ سىيلىقتى تاعايىنداۋدىڭ ارنايى ەرەجەسى مەن قاراستىراتىن كەڭەسى بەكىتىلگەن. دج.پۋليتتسەر ەڭ العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ۋنيۆەرسيتەت دەڭگەيىندە جۋرناليستيكانى وقىتۋدى ۇسىنعان. بۇگىندە سىيلىق 22 كاتەگوريا بويىنشا بەرىلەدى, ونىڭ ىشىندە «قوعامعا قىزمەت» سالاسى بويىنشا ۇزدىك اۆتورلارعا «التىن مەدال» تابىستالادى.
ال ادەبيەت جانە مۋزىكا سالاسىندا 7 كاتەگوريا بويىنشا ماراپات بەرىلەدى. ول كاتەگوريالارعا «كوركەم ادەبيەت», «دراما», «تاريح», «بيوگرافيا», «ەستەلىك نەمەسە اۆتوبيوگرافيا», «پوەما», «جالپى نون-فيكشن» جانە «مۋزىكا» جاتادى. پۋليتتسەر سىيلىعىندا «ارنايى سىلتەمە جانە ماراپات» (Special Citations and Awards) جۇلدەسى دە بار.
بيىلعى «قوعامعا قىزمەت» (Public Service) كاتەگورياسى بويىنشا «التىن مەدالدى» «Associated Press» اگەنتتىگى جەڭىپ الدى. وسى كاتەگورياداعى فينالعا «The Washington Post» جانە «Austin American-Statesman» گازەتتەرىنىڭ اقش-تاعى ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس, تەحاس شتاتىنداعى قايعىلى وقيعا تۋرالى جۇمىستارى دا قاتىستى. «سوڭعى جاڭالىقتار رەپورتاجى» (Breaking News Reporting) كاتەگورياسىنداعى جۇلدە «Los Angeles Times» ۇجىمىنا بەرىلدى. ولار ناسىلشىلدىكتىڭ جەرگىلىكتى ساياساتقا ىقپالىن زەرتتەگەن. ال «تەرگەۋ رەپورتاجى» (Investigative Reporting) بويىنشا سىيلىقتى «The Wall Street Journal» جۋرنالىنىڭ 50 فەدەرالدى اگەنتتىك (اتقارۋشى ورگان) وكىلدەرىنىڭ زاڭ بۇزۋ ارەكەتتەرى جونىندەگى ماتەريالدارى يەلەندى. ماقالالاردا قۇندى قاعازداردى ساتۋ-ساتىپ الۋدى رەتتەۋ جانە قوعام مۇددەسىن قورعاۋعا جاۋاپتى قىزمەتكەرلەردىڭ ەتيكا نورماسىن بۇزۋى تۋرالى جازىلعان. «تۇسىندىرمە رەپورتاجى» (Explanatory Reporting) سالاسىنداعى سىيلىقتى «The Atlantic» ءجۋرناليسى كەيتلين ديككەرسون الدى. ول د.ترامپ اكىمشىلىگىنىڭ ميگرانت-بالالاردى اتا-اناسىنان اجىراتۋ ساياساتىن جانە ونىڭ جالعاسى تۋرالى جان-جاقتى زەرتتەگەن.
«حالىقارالىق رەپورتاج» (International Reporting) كاتەگورياسى بويىنشا «The New York Times» قىزمەتكەرلەرى ماراپاتتالدى. بۇل ماراپاتقا جۋرنالدا جاريالانعان 7 ماقالا لايىق تانىلدى. «سوڭعى جاڭالىقتار فوتوگرافيادا» (Breaking News Photography) باعىتى بويىنشا «Associated Press» ۇجىمى ماراپاتتالعان. پۋليتتسەر سىيلىعى وسى اتالعاننان بولەك كەلەسى كاتەگوريالار بويىنشا دا بەرىلدى:
كوپ جىلدار پۋليتتسەر سىيلىعىنا قاتىستى سىني پىكىر, اسىرەسە سىيلىق بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ سۋبەكتيۆتىلىگى تۋرالى ءجيى ايتىلدى. ماراپاتقا يە بولعان كىتاپتاردىڭ قاتارىندا بەستسەللەر تىزىمىنە ەنبەي قالعاندار دا بار. وسىنداي سۇراقتارعا قاراماستان, سىيلىقتىڭ ۇيىمداستىرۋ القاسى العاشقى كۇندەردەن باستاپ قۇپيالىق ساياساتىن بەرىك ۇستانىپ كەلەدى جانە ول پۋليتتسەر سىيلىعىنىڭ جۋرناليستيكا, ادەبيەت جانە مۋزىكا سالاسىنداعى بەدەلىن تۇسىرگەن جوق. سىيلىق بەلگىلى سالاداعى جەتىستىكتەرگە الەمنىڭ نازارىن اۋداراتىن جانە جۋرناليستيكانى ىنتالاندىراتىن ءىس-شاراعا اينالىپ وتىر.
ولجاس بەيسەنباەۆ,
«قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كەاق ساراپشىسى