تۇركيا سەكىلدى تۋريستپەن تاڭ اتىرىپ, تۋريستپەن كۇن باتىرعان ەل بولۋ – ازىرگە ارمان. ۇشاقتان تۇسكەن قوناعىنىڭ تابانىن جەرگە تيگىزبەي, ماڭدايىن جەلگە سۇيگىزبەي, ءيىلىپ-بۇگىلىپ قىزمەت كورسەتۋگە جەتە قويعان جوقپىز. الداعى جىلداردا جەتەرىمىزگە دە كۇمان-كۇدىك كوپ. جايلىلىعىمەن ءتۋريستىڭ جاعاسىنا شاڭ قوندىرمايتىن تۇرىك باۋىرلار تۋريزم تۋرالى سىناق السا, قيراي جىعىلارىمىز تاعى شىن. ويتكەنى وزىمىزدە تۋريزم دەپ جال كۇدىرەيتكەنىمىز ونداعى قىزمەتتىڭ قاسىندا تەزەك تەرىپ قالادى. سودان دا ىشكى تۋريزم ىركىلىپ تۇر. قىزمەت كورسەتۋ – كەمشىن. باعا – ۋداي. جايلىلىق – تومەن. بۇل ولقىلىقتار كوسىلىپ جاتقان كوكشە كول بالقاشتىڭ دا باسىندا بار.
ستاتيستيكا نە دەيدى؟
الماتى-ەكاتەرينبۋرگ تاسجولىندا جاز شىعا تىنىم جوق. توبەسىنە قايىق قاڭتارعان كولىك كوبەيەدى وندا. باعىتتارى, بارار جەرى كوبىندە بىرەۋ-اق – بالقاش. بالقاشتىڭ گازدى اۋاسىن ساعىنىپ جاتقان جوق. ەلدىڭ كوزىن قىزدىراتىنى – تابان كۇيدىرگەن قۇمى, دەرتكە داۋا تۇزدى سۋى. بۇعان قاراپ بىلايعى جۇرت بالقاش تۋريزمنەن شايقاپ ءىشىپ, ءۇرىپ توگىپ وتىر دەپ ويلايدى. ىشكەنى الدىندا, ىشپەگەنى ارتىندا دەپ. استە ولاي ەمەس.
وسىدان ءۇش جىل بۇرىنعى تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋدى كوزدەگەن كەڭەستە كەلىسىلگەن ءتىزىم بار. وندا ەلدەگى – 50, سودان سوڭ تۋريستەر ءۇشىن 10 تارتىمدى ورىنعا تاڭبا باسىلعان. سول تاڭبا بويىنشا ولار جىل وتكەن سايىن وركەنىن وسىرۋگە ءتيىس-تۇعىن. ودان بەرى اتتاي ءۇش جىل ءوتتى. پاندەميانىڭ زالالىن جوققا شىعارا المايمىز. بىراق تۋريزم دەگەن تىڭعا ودان كەيىن دە سالىنعان سوقادان سوڭ ءونىم ونبەگەن سەكىلدى.
سول ۋاقىتتا رەسمي دەرەكتەر بالقاشتىڭ جىلىنا 400 مىڭ تۋريست تارتۋعا الەۋەتى جەتىپ-ارتىلاتىنىن ايتىپ, ايداي الەمگە جار سالعان. وعان قوسا, جىلىنا 130 مىڭ تۋريست كەلەدى دەگەن اقپار دا جارق ەتكەن. ال بۇگىنگى دەرەكتەر ونىڭ جارىم-جارتىسىنداي عانا. ايتالىق, بىلتىر بالقاش قالاسىنا بارعان تۋريستەردىڭ رەسمي سانى – 67 295 قانا. بۇل, ءتىپتى بۇرناعى جىلمەن سالىستىرعاندا 33,3 پايىزعا وسكەندەگى دەرەك. شەتەلدەن شەكارا اسىپ, ارنايى كەلگەندەر مۇلدە از. نەبارى – 1 056 ادام. ونىڭ ءوزى – 25 ەسە وسكەنى. توپ-10-نىڭ ورتاسىنان ورىندى ويىپ العان كوكشە كولدەگى ءتۋريزمنىڭ كوسەگەسىن كوگەرتپەي جۇرگەن نە؟ بۇل ارادا «جابايى» تۋريستەر ەسەپتە ەمەس.
سەرۆيس تومەن, ينۆەستور ق ۇلىقسىز
مۇنداعى باستى كىلتيپان – قىزمەت كورسەتۋدەن باستالاتىن ءتۋريزمنىڭ تەتىگى. ياعني بۇل – سەرۆيستىڭ تومەن دەڭگەيى, بىلىكتى كادردىڭ تاپشىلىعى, تۋريستىك قىزمەتتەر نارىعىنداعى جوعارى باعالار.
– بۇلار – بالقاش قالاسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋداعى نەگىزگى پروبلەمالار. وعان قوسا بالقاش قالاسىندا كۇرت كونتينەنتتىك كليمات, جىل سايىن اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ تومەندىگى باسىم. وسىعان بايلانىستى تۋريزم سالاسىنداعى قىزمەتتەردىڭ كەيبىر ءتۇرى ءۇشىن ماۋسىم وتە قىسقا. بۇل تۋريستىك قىزمەتتەر نارىعىنداعى جوعارى باعالارعا, كادرلاردىڭ اۋىسۋىنا اسەر ەتەدى. ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن جىل سايىن ءار ماۋسىمنىڭ باسىندا تۋريزم جانە قوناقۇي بيزنەسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءتۇرلى ترەنينگتەر وتكىزۋ قاجەت. ءبىز قاراعاندى وبلىسىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنا تۋريزم يندۋسترياسىنداعى ۇزدىك تاجىريبەلەردى, سەرۆيس ستاندارتتارىن ەسكەرە وتىرىپ, كۋرورتتىق ۇيىمدار ءۇشىن كادرلاردى وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ تۋرالى ۇسىنىس جولدادىق, – دەيدى بالقاش قالاسى كاسىپكەرلىك جانە اۋىلشارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ باسشىسى جانميرا راحپانوۆا.
بالقاشتا ءۇش جانە ءتورت جۇلدىزدى قوناقۇيلەردەن باستاپ, ءتۋريستىڭ ءتيىمدى دەمالىسىن قامتاماسىز ەتە-ءتىن ورىنداردىڭ جوقتىعى دا تۋريزم ادىمىن اشتىرمايدى. بۇگىندە كولگە قىزىعىپ, قارجىسىن قۇيا سالاتىن ينۆەستورلار دا تابىلار ەمەس.
– بالقاش قالاسى تۋريستەر لەگىن ارتتىرۋدا قانداي پروبلەمامەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر دەگەنگە كەلسەك, بۇل – ءۇش جانە ءتورت جۇلدىزدى قوناقۇيلەر سالۋعا ىقىلاس بىلدىرگەن ينۆەستورلاردى تارتۋ ماسەلەسى. بۇل قوناقۇيلەر ويىن-ساۋىق جانە اتتراكتسيوندار پاركتەرىن, كارتينگتەردى, سپورتتىق بالالار الاڭدارىن, جۇگىرۋ جانە ۆەلوسيپەد جولدارىن قامتۋعا ءتيىس. سونىمەن قاتار اۋماعىندا ازىق-ت ۇلىك گيپەرماركەتتەرى, بۋتيكتەر, سالوندار, تاماق ىشۋگە ارنالعان فۋد-كورتتار, بىرنەشە زالى بار كينوتەاتر, بيليارد, بوۋلينگ, بالالاردىڭ ويىن-ساۋىق الاڭدارى جانە ىڭعايلى اۆتوتۇراقتارى بار ءىرى ساۋدا كەشەنىن سالۋ ءۇشىن زاكىرلىك ينۆەستورلاردى تارتۋدا كەدەرگىلەر بار. تۋريزم سالاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋ ماقساتىندا ءبىز «قازاقستاننىڭ شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسى» قاۋىمداستىعىنا بالقاش ءوڭىرىنىڭ ينۆەستيتسيالىق قاجەتتىلىگى تۋرالى حات جولدادىق. سونداي-اق الماتى, استانا جانە قاراعاندى قالالارىنىڭ بارلىق گيپەرماركەتتەرىنە حاتتار جولداندى. بىراق ازىرگە نيەت بىلدىرگەن ينۆەستورلار بولعان جوق, – دەيدى ءبولىم باسشىسى.
دەرەكتەر بىلتىر بالقاش قالاسىنىڭ باسىندا قوناقتاردى كۇتىپ الۋدا قىزمەت جاساعان 42 نىسان بار ەكەنىن ايتادى. ولاردا 826 ءنومىر بار. بىرجولعى سىيىمدىلىعى 2 103 ورىن ەكەن. دەگەنمەن ونداعى قىزمەت كورسەتۋدىڭ ءالى دە جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىنىن اركىمنىڭ ءىشى جاقسى بىلەدى.
بۇگىندە قانداي جوبالار بار؟
رەسمي مالىمەتتەر بالقاش قالاسىنىڭ ءبىر بولىگىن (جاعالاۋدىڭ كۋرورتتىق ايماعىن) ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋ جوباسى بەكىتىلگەنىن ايتادى. ول كاسىپكەرگە قازىردىڭ وزىندە قۇرىلىستىڭ ساۋلەت-كەڭىستىكتىك جانە ينجەنەرلىك-ەكونوميكالىق شەشىمدەرى جونىندەگى اقپاراتتى كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار بالقاش قالاسىنىڭ توراڭعالىق, شۇبارتۇبەك كەنتتەرىندە ءتۋريزمدى دامىتۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارىلىپ جاتسا كەرەك. بالقاش قالاسىنىڭ «بەرتىس» شىعاناعىنىڭ اۋدانىندا 446,558 ملن تەڭگە سوماسىنا 61 گەكتار الاڭدا ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىم سالۋ بويىنشا جۇمىستار 2022 جىلى اياقتالعانىن مالىمدەيدى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, «بەرتىس» شىعاناعى اۋدانىندا ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى سالۋ ناتيجەسىندە 35 گەكتار جاعالاۋ اۋماعى اباتتانىپ, 26 گەكتار اۋماقتا ءتۋريزمنىڭ جاڭا وبەكتىلەرىن سالۋ مۇمكىندىگى تۋادى. الداعى ۋاقىتتا وسى اۋماقتا تۋريستىك وبەكتىلەردى سالۋ ءۇشىن ينۆەستورلار تارتۋ جوسپارلانىپتى. ينۆەستورلار تارتىلعان جاعدايدا 7 تۋريستىك نىسان, ونىڭ ىشىندە, 3 جانە 4 جۇلدىزدى قوناقۇيلەر, ويىن-ساۋىق جانە اتتراكتسيون پاركتەرى, كارتينگتەر, سپورتتىق بالالار الاڭدارى, جۇگىرۋ جانە ۆەلوسيپەد جولدارىن سالۋ كوزدەلەدى. وعان قوسا قالالىق جاعاجاي جاعالاۋى ايماعىن اباتتاندىرۋ ءۇشىن بيىل 4,1 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا جوبانى ىسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1 ملرد تەڭگە بولىنگەن ەكەن.
بارلىق كلاستاعى ۇشاقتاردى قابىلداۋ جانە اۋەجايدى حالىقارالىق ستاندارتقا سايكەستەندىرۋ ءۇشىن بالقاش قالاسى اۋەجايىنىڭ جەكەلەگەن عيماراتتارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە سالۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋ جوسپاردا تۇر. ول ءۇشىن بۇگىنگى تاڭدا 3,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەندى دەيدى قۇزىرلى ورىندار.
قاراعاندى وبلىسى