ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ جەزدى كەنتىندە ماكەن تورەگەلدين اتىنداعى تاۋ-كەن جانە بالقىتۋ ءىسى تاريحى مۋزەيى بار. بۇل مۋزەيدىڭ ەرەكشەلىگى سول, مۇندا ادامزات وركەنيەتىندە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ مەتالدى يگەرۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرعان دالا حالقىنىڭ وندىرىستىك جەتىستىكتەرى دارىپتەلەدى.
مۋزەيدى ۇيىمداستىرعان مايدانگەر ماكەن تورەگەلدين – ءو.ا.بايقوڭىروۆ اتىنداعى جەزقازعان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى ەدى.تۋعانىنا بيىل 100 جىل تولاتىن ماكەڭنىڭ ومىردەن وتكەنىنە دە جيىرما جىلعا جۋىقتادى. ول سوڭىنا ورتالىق ازيادا تەڭدەسى جوق مۋزەي قالدىرىپ كەتتى.
حالىقارالىق دەڭگەيدەگى «گورنىي جۋرنال» باسىلىمى وسى مۋزەيدىڭ ەرەكشەلىگىنە نازار اۋدارىپ, 2023 جىلعى ساۋىردەگى شىعارىلىمىندا «تاۋ-كەن ءىسىنىڭ تاريحى. مادەنيەت» ايدارىمەن ءو.ا.بايقوڭىروۆ اتىنداعى جەزقازعان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءا.ا.تاكىشەۆتىڭ «ماكەن تورەگەلدين اتىنداعى تاۋ-كەن جانە بالقىتۋ ءىسى تاريحى مۋزەيى» دەگەن عىلىمي ماقالاسىن جاريالاعان. ماقالادا ۇلى دالا وركەنيەتىنىڭ ءبىر قىرى – مەتالل قورىتۋ ماشىعىنىڭ قالىپتاسۋى مەن بۇگىنگى داۋىرلەرگە دەيىنگى ساباقتاستىعى, مۋزەي ءىسىن دامىتۋداعى جەكە تۇلعانىڭ ءرولى مەن جاس ۇرپاقتى ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق كاسىپكە باۋلۋدىڭ ماسەلەلەرى ءسوز بولادى.
1825 جىلدان بەرى جارىق كورىپ كەلە جاتقان «گورنىي جۋرنال» باسىلىمى ءوز سالاسىنداعى ەڭ بەدەلدى عىلىمي جۋرنال بولىپ سانالادى. وسىنداي جۋرنالدىڭ ارنايى ماقالا جاريالاۋى جەزدى مۋزەيىنىڭ مارتەبەسىن اسقاقتاتا تۇسەتىنى ءسوزسىز.