سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ 55-پلەنارلىق وتىرىسى ءوتتى. القالى جيىنعا دوستاستىققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنت پالاتالارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى. اتالعان جوعارى پارلامەنتارالىق الاڭعا قازاقستان دەلەگاتسياسىن سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ باستاپ باردى.
وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاي وتىرىپ, م.اشىمباەۆ پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى جونىندە ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. پالاتا سپيكەرى بۇل جۇمىستىڭ ناقتى باعىتتارىن اتاپ ءوتتى. ەڭ الدىمەن, م.اشىمباەۆ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن تمد ەلدەرىنىڭ تىلدەرىن ونداعى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋدى كۇشەيتە تۇسكەن ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
«حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدا تىلدەردى ءبىلۋ ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنى بارشاعا بەلگىلى. وكىنىشكە قاراي, ءبىز تمد ەلدەرىنىڭ تىلدەرىن وقىتۋعا كوپ كوڭىل بولە بەرمەيمىز. ماسكەۋ مەملەكەتتىك لينگۆيستيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە تمد جانە جاقىن شەتەلدەردىڭ تىلدەرى مەن مادەنيەتتەرىنىڭ كافەدراسى بار. سول جەردە دوستاستىق ەلدەرىنىڭ تىلدەرى وقىتىلادى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان وسى بىرەگەي كافەدراعا قازاق ءتىلىن وقىتۋ بويىنشا قاجەتتى كومەك كورسەتۋگە دايىنبىز. سونداي-اق باسقا مامانداندىرىلعان جوعارى وقۋ ورىندارىندا دا وسىنداي كافەدرالاردى اشۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراستىرۋعا بولادى», دەدى م.اشىمباەۆ.
وسىعان وراي سەنات توراعاسى تمد پاا-نىڭ قامقورلىعىمەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا تمد ەلدەرىنىڭ تىلدەرىن وقىتۋدى كۇشەيتۋگە ارنالعان تاجىريبەلىك قادامداردى ايقىنداۋ قاجەتتىگىن ايتىپ, وعان عالىمداردى, ساراپشىلاردى جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرىن جۇمىلدىرىپ, كونفەرەنتسيا وتكىزۋدى ۇسىندى. م.اشىمباەۆ كوتەرگەن باستامالاردىڭ تاعى ءبىرى – اسسامبلەيا اياسىندا ءوڭىر ەلدەرىنىڭ شىعارماشىلىق پەن عىلىمدا جۇرگەن زيالىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن فورۋم وتكىزۋ. مۇنداي ءتاسىل ەلدەر اراسىنداعى مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى ساقتاۋعا جانە دامىتۋعا ىقپال ەتەرى ءسوزسىز.
جيىندا تمد ەلدەرىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن ارتتىرۋ ىسىندە توتەنشە جاعدايلاردىڭ بىرلەسىپ الدىن الۋ ماسەلەسى دە ءسوز بولدى. ونىڭ ىشىندە سەيسميكالىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ, دالىرەك بولجاۋ جانە تاۋەكەلىن ازايتۋ ءۇشىن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماسەلەسى تالقىلاندى.
«تمد ەلدەرىنىڭ اۋماعىندا سەيسميكالىق تۇرعىدان قاۋىپتى ايماقتار از ەمەس. سول سەبەپتى ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ بۇل سالاداعى عىلىمي الەۋەتى زور. بۇگىندە سەيسمولوگيالىق, گەوفيزيكالىق جانە باسقا دا دەرەكتەرگە مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ كەلەدى. سوندىقتان تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى ەلدەرىمىزدىڭ سەيسميكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلىن جانداندىرۋ جانە جەر سىلكىنىستەرىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بىرلەسكەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ بارىسىندا ماڭىزدى ءرول اتقارا الادى», دەدى م.اشىمباەۆ.
تمد ەلدەرىنىڭ پارلامەنت دەپۋتاتتارى اسسامبلەيانىڭ جالپى وتىرىسىندا ەكولوگيا, ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ, سالىق سالۋ, قارجى جانە باسقا دا باعىتتارداعى مودەلدىك زاڭدار توپتاماسىن قارادى. وتىرىس كەزىندە ايتىلعانداي, مودەلدىك زاڭداردا قامتىلعان قۇقىقتىق نورمالاردى دەپۋتاتتار زاڭ شىعارۋدا قولدانادى. ءوزارا تاجىريبە الماسۋدىڭ بۇل فورماتى جالپى ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ كەلىسىلگەن تاسىلدەرىن ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل رەتتە زاڭ جوبالارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە زاڭنامالىق ورگاندار جانىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ قۇرىلىمدارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلەدى.
سونداي-اق سەنات توراعاسى ءوز سوزىندە قازاقستاننىڭ تمد-عا توراعالىق كەزەڭىن قورىتىندىلاپ, 2023 جىلى تمد-عا توراعالىق ەتەتىن قىرعىز رەسپۋبليكاسىن قۇتتىقتادى.
سونىمەن قاتار سەسسيا اياسىندا م.اشىمباەۆ بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزدى. قىرعىز رەسپۋبليكاسى جوگوركۋ كەنەشىنىڭ توراعاسى نۇرلانبەك شاكيەۆپەن كەلىسسوز بارىسىندا م.اشىمباەۆ وڭىرارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى كۇشەيتۋ پەرسپەكتيۆالارىنا جان-جاقتى توقتالدى. تاراپتار بىرلەسكەن جوبالاردىڭ تيىمدىلىگىنە نازار اۋدارىپ, ەلدەر اراسىنداعى ساياسي-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى ارتتىرۋعا مۇددەلى ەكەندەرىن ءبىلدىردى.
ازەربايجان رەسپۋبليكاسى ميللي ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ساحيبا گافاروۆامەن بولعان كەزدەسۋدە سەنات سپيكەرى باۋىرلاس حالىقتار اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن قارىم-قاتىناستىڭ جان-جاقتى سيپاتىن جوعارى باعالادى. م.اشىمباەۆ ەكى ەلدىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى وسىنداي ىنتىماقتاستىعى استانادا وتكەن قازاقستان مەن ازەربايجان پرەزيدەنتتەرى كەزدەسۋىنىڭ وڭ ناتيجەسى ەكەنىن ايتتى. سۇحباتتاسۋشىلار مەملەكەت باسشىلارىنىڭ كەلىسسوزدەرى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسقا تىڭ سەرپىن بەرگەنىن دە اتاپ ءوتتى.
ودان بولەك, م.اشىمباەۆ تمد پاا الاڭىندا ارمەنيا رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق جينالىسىنىڭ توراعاسى الەن سيمونيانمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناعان 30 جىل ىشىندە مەملەكەتارالىق بايلانىس قالىپتاسقان بارلىق باعىت بويىنشا قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن ايتتى. بۇدان باسقا سۇحباتتاسۋشىلار كوپجاقتى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى, بىرلەسكەن جوبالار جوسپارىن ايقىندادى جانە زاڭنامالىق سالاداعى جاڭعىرتۋلار بويىنشا ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.